ΕΛΕΥΘΕΡΙ 
ΚΑΙ
ΠΑΛΑΙΑ ΣΕΝΙΤΣΑ  (ΛΕΔΕ)

(Άποψη του Ελευθεριου (Σενιτσας) Θεσπρωτίας).

Eleutheri-apo-pirgi.JPG - 822.56 KB


Τον οικισμό και όνομα Λεδε το έχουμε ακούσει από τους παλαιότερους
κατοικους της περιοχής μας. Από τις αφηγήσεις αυτές το αναφέρει και ο ιστορικός
Σπύρος Μουσελίμης. Εικάζουμε ότι η τοποθεσία αυτή
που φέρει το όνομα Λεδε,
ήταν παλαιότερα οικισμός ο οποιος
καταστράφηκε στην ίδια εποχή με την
Ντομπρα, την Ζερεζα που
ήταν στην κιαφα του Ζέρι που λέμε σήμερα, και άλλους
μικρούς
οικισμούς που υπήρχαν κάποτε στην οροσειρά από τον Πεζόβολο έως την
Ντόμπρα και την Κρανια, όπως η Γκιογκηνα, η, Γκιογκινη,
που αναφέρεται σε
χάρτη του Δημήτρη Λιθοξόου, το Γουρι,
η Τοροβα, με το γνωστό πηγάδι,
ο Αη Δημήτρης με την εκκλησια
έως σήμερα, πάνω από την Καταβόθρα, την
οποια την έλεγαν
Λιουρατ οι μουσουλμάνοι σε παραφθορά του αρχαίου

ονόματος
Ηλιορατον και την Βραχωνα. Όλοι αυτοί οι μικροί οικισμοί
καταστρά
φηκαν γύρο στο 1500 μ.χ. ίσως και παλαιότερα. Αν δούμε ιστορικά
πιο πίσω, όλοι αυτή η περιοχή συμπεριλαμβανομενης και της Πέρδικας με
τα γνωστά τείχη της Έλινας, υπάγονταν στην
αρχαία Ελαιατιδα.  Δείτε τον χάρτη
παρα κάτω.
Το 1617, μετά την καταστροφή της Παλιοσένιτσας, όπου σώζεται ο Ι.Ν.
της Ζωοδόχου Πηγής κτισμένος περί το 1200, οι κάτοικοι
μετεγκαταστάθηκαν
στην Σενιτσα, η οποία
το 1930 μετονομάστηκε σε Ελευθέρι.

Το όνομα δεν επιλέχθηκε τυχαία, το ονόμασαν Ελευθέριο, διότι οι κάτοικοι άλλων
χωριων της περιοχής Μαργαριτίου, που κατοικούσαν σε χωρια με μικτό πληθυσμό,
(χριστιανοί και μουσουλμάνοι όπως στο Μαργαρίτι), όταν πήγαιναν στην Σενιτσα,
έλεγαν πάμε στο λεύτερο, διότι εκεί κατοικούσαν μονο Έλληνες, καθότι η Σενιτσα
αποτελούσε τμήμα της επικρατειας της γειτονικής Πάργας και υπάγονταν στην
δικαιοδοσία της Βενετίας όπως θα δούμε παρακάτω.




Πηγες: του ιστορικού συγγραφέα  Σπυρου Μουσελιμη.

Η Παλια Σενιτσα: Στο βουνό που στέκεται τοίχος από τη μεριά
της θάλασσας και προφυλάει
τον Mαργαριτιωτικο κάμπο
από τους Λιβυκούς ανέμους προβάλλουν
κατουρανις δυο κορυφές.
Η νοτιότερη πάνω από το χωριο Λιβαδάρi φέρει
το όνομα
Πεζόβολος και η άλλη  βορειότερα Κρανιά.
Η ανατολική
πλευρά της Κρανιάς όπως κατέρχεται προς τον κάμπο

σχηματίζει πολλούς κακοτράχαλους λόφους, ανάμεσα των
οποιων
ροβολούν βαθιές λακκιες και λαγκαδιές.

Ο οικισμός:

Σ, ένα σφηνολιθαρο λόφο των πλαγιων της Κρανιάς, στο τσουμπάρι 
(Λεδε),
σώζονται τοίχοι παλιών ξηροτοιχων σπιτιών, πεζουλωμενες
  αυλές και στάβλοι.
Είναι της Παλιάς Σενιτσας,  όπως μας
γραφει ο δάσκαλος και  ιστορικός
Σπύρος Μουσελίμης.
Οι αγέρωχοι και υπερήφανοι  κάτοικοι μη αντέχοντας
τη σκλαβιά
εγκατέλειψαν το χωριο και  έφυγαν σε μακρινούς τόπους, στη
Ρούμελη,
την Πελοπόννησο,  τα Ιόνια νησιά, ακόμα και στην Αίγυπτο
βρίσκονται
εγκατεστημένοι. Όσοι απόμειναν κατέβηκαν στο
ρίζωμα του βουνού κοντά στις
δυο βρύσες. Ποτε εγκαταστάθηκαν
στο καινούργιο χωριο δεν  είναι γνωστό.
Ο Πατερ Κοσμάς που
τους επισκέφτηκε το 1779 τους συγκέντρωσε και τους
μίλησε

στον Αη Λία του Λιβαδαρίου. Το νέο χωριο  στα πρόθυρα του
Μαργαριτίου
είχε να παλέψει  δόντι με δόντι  με τους ντόπιους αγάδες
οι οποιοι έβαλαν
τα δυνατά τους να το ταπεινώσουν προβαίνοντας
σε απειλές, διώξεις,
αρπαγες  και δολοφονίες. Μαρτυρική ζωή
περνούσαν οι δυστυχείς κάτοικοι.
Δεν περνούσε μέρα να
μη συμβεί κακό στο χωριο.
Στις 9 του Μάη 1822 δολοφονούν τον
Δήμο Γκίνη πρόεδρο του χωριου ενώ
κοιμόταν στη στάνη κοντά
στα πρόβατα του. Οι συγγενείς  του δολοφονημένου
διαμαρτυρήθηκαν
για το φόνο του  Δήμο Γκίνη στον Αργηρ Μπέη στο Μαργαρίτι.
( Επηγαμαν στον Αργερ μπέη λέει η ενθύμηση.  Ο Μπεης τούτος 
κρατούσε
το ελληνοχριστιανικό όνομα, Αργυρης.
Η διαμαρτυρία  δεν έφερε αποτέλεσμα.

Αντιγραφή από το πεντηκοντασταριο, έκδοση Βενετίας του 1778 γραφει:

1822 μάης μη...9 όταν εσκοτωθηκε ο Δήμος μας, επηγαμαν στου
Αργερ Μπέη και ερθαμαν το βραδυ καιρό προ έξη μερών του 
Χριστόφορου.
Την ημερα του Χριστόφορου τον εθαψαμαν το
Δήμο  οπ, εσκοτωθηκε στα
πρόβατα του. Οι άλλοι οι σύντροφοι
του επετάχτηκαν και καθώς εκοιμοταν τον
επήραν τα μολύβια
στο πιλεβρο στην παλάσκα και του εβγήκε πέρα...).

(Από τους παλαιότερους ιστορικούς, ο Μουσελίμης είναι ο μοναδικός

που κάνει μια μικρή αναφορά για την Παλιά Σενιτσα.
Παρα κάτω θα αναφερθούμε για αυτά αναλυτικά,
προσθέτοντας και αφηγήσεις παλαιοτερων κατοίκων της περιοχής.



Ο Ιερος Ναος της Ζωοδόχου Πηγής στην Παλιοσενιτσα
κτισμένος στο 1200 μ.χ. από τους αδούλωτους 
χριστιανούς κατοικους της περιοχής

Sample Image


Άποψη από την Παναγια της Ζωοδόχου Πηγής στην Παλιοσενιτσα.
Κτίστηκε το 1200 μ.χ.

Sample Image

Παλιοσενιτσα, ξεροτοιχος.

Αυτός ο ξεροτοιχος στην Παλιά Σενιτσα που κάποτε ήταν περιβόλι με
οπωροφόρα δένδρα, όπως ελιές, συκιές, αχλαδιές, αμυγδαλιές κλπ και
το μικρό εκκλησάκι της Παναγιας μας, θυμίζουν ότι σε αυτόν τον άγονο πια
τόπο, έζησαν κάποτε οι πρόγονοι μας πάμφτωχοι αλλα ελεύθεροι Έλληνες
και χριστιανοί, διωγμένοι από τις εύφορες πεδιάδες) από
τους Τουρκαλβανούς και τους προσκυνημένους.

Sample Image



Η ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΟΣΕΝΙΤΣΑ

Ιούλιος μηνας κατά το μεσημέρι ανέβηκα στην Παλιά Σενιτσα,
το θέαμα που αντικρίζεις και απολαμβάνεις από εκεί ψηλά με
τον πεντακάθαρο
και δροσιστικό αέρα που αναπνέεις, σε
κάνουν να ξεχάσεις την κουραση και τον
καυτερό Ήλιο.
Το πανοραμα που έχεις μπροστά σου είναι μοναδικό και φανταστικό.
Στο βάθος αντικρίζεις τα βουνά του Σουλίου και τις κορυφές του
ορους
Γορίλα της Παραμυθιας. Χαμηλότερα τα βουνά του Μαργαριτίου,
Μπιζουρι,
Σκλεκα, και την σκάλα Γκούτση, και τον κάμπο
Μαργαριτίου-Ελευθεριου έως
την λίμνη του Καλοδικίου.

Αντικρίζοντας το χωριο των προγόνων μου, περίμενα να δω χαλάσματα,
μισογκρεμισμένες γωνιές σπιτιών και χορταρισμενες αυλές. Αντί για αυτά ειδα
κάποια πεζουλομενα κηπάρια, και κάποια οπωροφόρα δέντρα που μαρτυρούν
ότι παλαιότερα εδώ κατοικούσαν άνθρωποι. Οι στρωτές μεσοπλαγιες και
τα μικρά λαγκάδια είναι συνεχόμενα από την βουνοκορφή και ανατολικά
καταλήγουν σε απότομους γκρεμούς. Όταν στέκεσαι εκεί ψηλά νομίζεις ότι
ακουμπάς τον Θεο, και το μάτι σου δεν χορταίνει να απολαμβάνει την θεα
που απλώνεται ολόγυρα σου.
Εδώ σε αυτό το μέρος ήταν κάποτε ο οικισμός ΛΕΔΕ,
η, Παλιά Σενιτσα, όπως σήμερα ονομάζεται. Εδώ κάποτε οι πρόγονοι μας
αναγκάστηκαν να ζήσουν, κυνηγημένοι από τους διαφορους βαρβαρους
επιδρομής και κατακτητές που στο πέρασμα των χρόνων γνώρισε ετούτος
ο τόπος. Από ότι γνωρίζω, τα παλιά χρονια, οι οικογένειες ζούσαν σε ομάδες,
η, Σοια και ο ικανότερος έκανε κουμάντο. Η περιουσια τους ήταν τα ζώα, πρόβατα,
γίδια και γελάδια. Νερό προμηθεύονταν από τα ξεροπήγαδα και τα σπιθάρια που
αφθονούσαν στις βουνοκορφές. Στις χαμηλές λαγκαδιές έσπερναν φακές, σιτάρι,
καπνό και καλαμπόκι όπου μπορούσαν.  Το φαγητό τους ήταν γαλα, τυρί,
γιαούρτι αλατισμενο  που το συντηρούσαν σε ασκιά δερμάτινα και γκίζα. 

Το κρέας το έτρωγαν σε πανηγύρια και ονομαστικές γιορτές.  Τα αγρια χόρτα
του βουνού ήταν το σαλατικό τους. Το τυρόγαλο το έδιναν στα τσομπανόσκυλα που
έφταναν στο μπόι μιας αρκούδας. Τα γκόρτσα που αφθονούσαν στην περιοχή ήταν
το καλύτερο τους φρούτο μαζί με τις συκομαιδες. Αυτά μου εξιστορούσαν κάποτε
οι γιαγιάδες που έζησαν σε αυτό τον τόπο πάνω από σαράντα χρονια.
Τις νύχτες του καλοκαιριού έκαναν τα γιουρούσια στους κάμπους της Καταβόθρας,
του Μαργαριτίου και του Μουρίου για κανένα μποστανικο ρισκάροντας την ίδια
τους την ζωή. Αν για κάποιους άλλους λαούς αυτός ο τρόπος ζωής ήταν στην
περίοδο του χαλκού, για τους Παλιοσενιτσιωτες κράτησε μέχρι το 1913 που ήρθε
η απελευθέρωση. Γράμματα ήξεραν μονο οι Παπάδες, οι πρόεδροι και οι γραμματικοί.
Η γειτνίαση τους με την βενετοκρατούμενοι Πάργα στα παλαιότερα χρονια τους έδινε
την δυνατότητα να αγοράζουν κανένα όπλο ανταλασονταστο με άλογα η γελάδια.
Το δευτερι που κάθε οικογένεια κρατούσε για τους πεθαμένους ήταν το οικογενειακό
τους (αρχείο) και όταν μετά την λειτουργία στα εξωκλήσια έριχναν το τρισάγιο
επαναλάμβαναν τα ονόματα των προσφιλών πρόσωπων που είχαν χάσει.

Έτσι γνώριζαν ποιοι έζησαν πιο πριν από αυτούς. <<Η Νάσαινα στην Σενιτσα, γραφει
η Στεφανίδου στο βιβλίο της, έριχνε με το ντουφέκι σαν άντρας>>. Τα προξενια και
οι γάμοι περιορίζονταν στα διπλανά κοντινά χριστιανικά χωρια Λιβαδάρι, Μούρι,
Μορφάτι, Σπαθαρατι, Αγια, Καρτέρι και Παλιοσενιτσα,
για αυτό το λόγο ήταν όλοι συγγενής μεταξύ τους.  


Το πρώτο παιδί που γεννιόταν στην οικογενια έπαιρνε συνήθως το όνομα
του παππου, και για επίθετο τους προσφωνούσαν συνήθως με το μικρό τους
όνομα προσθέτοντας και το όνομα του πατέρα τους π.χ. Θωμά-Νάσης, δηλαδή
ο Θωμας του Ναση. Αυτή η προσφώνηση κρατάει από την αρχαία ελλάδα την
οποία χρησιμοποιούσαν και οι γείτονες Σουλιώτες. Τα ιδανικά τους ήταν:
Πατρίδα, Οικογένεια, Θρησκεία, Τιμή, και σεβασμός στους γεροντότερους.
Οι άντρες ήταν όλοι μουστακοφόροι, και τα κορίτσια είχαν τα μαλλιά
τους κοτσίδα. Στις ονομαστικές γιορτές γίνονταν μεταξύ τους, έρχονταν με

μαγειρεμένα φαγητά, συνήθως πίτες όλων των ειδών και φρούτα ότι παρήγαγε
η κάθε οικογένεια. Τα τεραστια ψωμιά που κουβαλούσαν, ζυμωμένα με γλυκό
προζύμι ήταν για τα μικρά παιδιά η αδυναμία τους. Αφού τρωγοπίναν όλοι
μαζί με τα λιτά αλλα μπόλικα φαγητά με κυρίαρχες τις πίτες, το έριχναν στο
τραγούδι, που πήγαινε από γενιά σε γενιά εξιστορώντας τη ζωή κάποιου Κλέφτη,
Καπετάνιου η νεαρού Λεβέντη. Πολλές φορες τα τραγούδια αναφέρονταν σε
κάποια θαυματουργή εκκλησια και σε παλιές αλησμονιτες πατρίδες.
Με την Θάλασσα παροτι ήταν λίγα χιλιόμετρα μακριά, προτιμούσαν να την
βλέπουν από ψηλά (δεν τα πήγαιναν και τόσο καλά), ήταν ορησιβιοι τυποι.



Κάτω: μια σπανια φωτογραφία από το αρχείο μας, που παρότι

είναι μεταγενέστερης εποχής, δείχνει ότι αρκετές οικογένειες
ζούσαν έως και το 1944 με τον ίδιο τρόπο, όπως το 1800
λόγο της διάλυσης του κοινωνικού οικονομικού επιπεδου τους,
των προηγούμενων θλιβερών εποχών.

Sample Image


Λεδε, λέγονται τα τοιχάρια στην αρβανίτικη διάλεκτο, από αυτό προκύπτει
το συμπέρασμα ότι εκεί στον οικισμό αυτό που καταστράφηκε και
έμειναν μονο τα τοιχάρια, οι κάτοικοι συνέχισαν να διαβιούν σε φτωχοκάλυβα
και στάνες (στάβλους). Από μαρτυρίες κατοίκων που ζούσαν εκεί μέχρι το 1920,
μαθαίνουμε ότι ο μικρός Δημήτριος Γκίνης δυο ετών κάηκε στο σπίτι-στάβλο
όπου κατοικούσαν διότι τον είχαν αφήσει μονο του για λίγο ενώ κοιμόταν.
Μέσα στο σπίτι είχαν βάλει ένα καζάνι με τυρόγαλο που έβραζε στη φωτιά.
Τα κατσίκια που τα είχαν και αυτά μέσα στο σπίτι αναποδογύρισαν το καζάνι
με αποτέλεσμα ο μικρός Δημήτρης να ξεψυχήσει από τα σοβαρά εγκαύματα.

Αυτό συνέβη το 1890. Από αφηγήσεις που μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά
μαθαίνουμε ότι οι κάτοικοι της Παλιοσενιτσας είχαν φιλιες με τους Σουλιώτες.
Συγκεκριμένα μας μολογούσαν ότι ο Κίτσο Τζαβέλας, Καπετάνιος και αρχηγός
του Σουλίου είχε επανειλημμένα φιλοξενηθεί στα φτωχικά καλυβόσπιτα των
Σενιτσιωτων. Ο δρόμος που ακολουθούσαν οι Σουλιώτες για την Πάργα ήταν:
Ξεκινώντας από το Σούλι κατέβαιναν στην Γλυκή και από εκεί στην Κυψέλη,
στο Σπαθαρατι, στη Μάντουκα διπλα στο Καλοδίκη και από εκεί στο Λιβαδάρι
και συνεχεια στην Παλιοπαργα όπου δεν απέχει πολύ από τα φτωχοκάλυβα
και τις στάνες των Παλεοσενιτσιωτων. Ο δρόμος αυτός ήταν ασφαλής
διότι όπου περνούσαν είχαν τους δικούς τους ανθρώπους και
ειδοποιούνταν σε περίπτωση επίθεσης από τους τουρκαλβανούς του Μαργαριτίου.

Οι μάχες, μεταξύ τουρκαλβανών και ελλήνων διεξάγονταν στη γέφυρα
του Μουρίου, όπου εκεί επενέβαιναν οι χριστιανοί κάτοικοι των γειτονικών
χωριων και μπλόκαραν τις επιθέσεις των (τούρκων) του Μαργαριτίου,
και στην θέση Μανια, λίγο μετά τη διασταύρωση σήμερα Πρέβεζας
Πάργας, όπου εκεί το πέρασμα φυλάσσονταν από Φαναρισιους σε
συνεργασία με τους Μορφατιωτες και Σπαθαριώτες. Το πέρασμα
αυτό από την γέφυρα του Μουρίου έως την τοποθεσία Μανια λίγο
πριν το Θέμελο, ήταν ζωτικής σημασίας για την επικοινωνία μεταξύ
Σουλιωτών και Παργηνων και την φύλαξη του είχαν αναλάβει τα χωρια
που πριν προανέφερα εκατέρωθεν. Σε αυτόν το χωρο που σήμερα
οι νεότεροι ούτε καν γνωρίζουν, έλαβαν χωρα τρομερές μάχες μεταξύ
των αντιμαχομενων πλευρών. Οι χριστιανοί έλληνες των γύρω
περιοχών γράψαν ιστορικές σελίδες δόξας οι οποιες δεν καταγράφτηκαν
τότε, σώθηκαν όμως οι αφηγήσεις των κατοικων της περιοχής μας !!!



(Παλιοσενιτσα: Μια τεραστια αράχνη περιμενει το επόμενο θύμα).

Sample Image


Άποψη από την Κενταλη:
Απέναντι βλέπουμε το ορος  Πεζόβολος, τα βουνά της Παλιάς Σενιτσας
το Λιβαδάρι και τον κάμπο Ελευθεριου.

Sample Image


Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΣΕΝΙΤΣΑ (ΛΕΔΕ)

Sample Image

Το σιδερένιο καμπαναριό στην Παναγια της Παλαιάς Σενιτσας,

δωρεά από τον Χρηστο Κωνσταντίνου Μητρου, κάτοικο Ελευθεριου.

(Η φωτό είναι από τον Αγγελο Μπαλαούρα).


fotompalaoura.jpg - 64.03 KB




ΕΛΕΥΘΕΡΙ 

Το Ελευθερι, η Ελευθέριο, είναι ένα μικρό, ορεινό χωριο στο νομο

Θεσπρωτίας, στην άλλοτε επαρχία Μαργαριτίου.
Σύμφωνα με την τελευταία διοικητική διαίρεση (Σχέδιο Καλλικράτης)
αποτελεί τοπική κοινότητα, της δημοτικής ενότητας του Μαργαριτίου,
 (πρώην Δήμος Μαργαριτίου).
 Ο πληθυσμός του το 2001 αριθμούσε 268 κατοικους.
Εκκλησιαστικά υπάγεται στη Μητρόπολη Παραμυθιας,
 Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας.
 Η εκκλησια του χωριου είναι αφιερωμένη στον Άγιο Αθανάσιο.
( Η περιγραφει αυτή είναι από την βικηπαιδια σύμφωνα με στοιχεια
της Νομαρχίας Ηγουμενίτσας). Το Ελευθερι μαζί με τον
οικισμό Πυργί, απαριθμούν 350 κατοικους.


Άποψη του Ελευθεριου -2012-

eleftherion.jpg - 172.67 KB

Το Ελευθερι ειναι ενα ιστορικο κεφαλοχωρι που δεν γνωρισε ζυγο.
Οι περηφανοι και ελευθεροι κατοικοι του ηταν παντα μπροσταρηδες
σε ολους τους αγωνες για ελευθερια στην περιοχη και στο εθνος γενικοτερα.
Το 1617 μ.χ. μετα την καταστροφη της Παλιοσενιτσας οπου σωζεται
ο Ι.Ν. της Ζωοδοχου Πηγης κτισμενος περι το 1200 μ.χ. οι κατοικοι
μετεγκατασταθηκαν στην Σενιτσα, η οποια το 1930 μετονομαστηκε
σε Ελευθερι. Στις 29 Ιουλιου 1779 περασε απο το Ελευθερι
ο Κοσμας ο Αιτωλος οπου διδαξε. Στο χωρο που πρωτοεπισκεφθηκε
εχει ανεγερθει προς τιμην του ιερος ναος. Ορισε σχολικη και
εκκλησιαστικη επιτροπη και συνεστησε να κτιστει ο σημερινος Ι.Ν.
Αγιου Αθανασιου και το δημοτικο σχολειο που σωζεται ανακαινισμενο
μεχρι σημερα και λειτουργησε σαν κρυφο σχολειο, καφενειο και
ελαιοτριβειο. Το Ελευθερι μαζι με το Πυργι αποτελουσαν μεχρι το

τελος 1998 την κοινοτητα Ελευθεριου. Δεξια της εθνικης οδου
Ηγουμενιτσας Πρεβεζας στη διασταυρωση που οδηγει προς
Ελευθερι, σωζεται πολυγωνικο κτιριο με σημαντικη αρχαιολογικη αξια,
ειναι γνωστο με την ονομασια πυργι, με διαστασεις 15 χ 10 μετρων,
κατασκευασμενο με γωνιολιθους συμφωνα με το πολυγωνικο συστημα
τοιχοποιιας. Ο τροπος δομησης παρουσιαζει πολλες ομοιοτητες με
αυτον του νεκρομαντειου και προκειται πιθανον για πυργο η φρυκτωρια
των Ελληνιστικων χρονων. Σημαντικο στολιδι της περιοχης και με
μεγαλη περιβαλλοντολογικη αξια, η περιφημη λιμνη καλοδικιου, το ονομα
της οποιας συνδεεται με την μυθικη βασιλισσα της Θεσπρωτιας
Καλλιδικη. Η λιμνη ειναι ενας σπανιος υδροβιοτοπος που προστατευεται
απο το Νατουρα 2000, αποτελει καταφυγιο για πολλα ειδη πουλιων
που κατεβαινουν απο την βορεια Ευρωπη. Μεσα σε αυτην ζουν
μυοκαστορες και διαφορα ειδη ψαριων.

Ο επισκεπτης μπορει να χαρει το σπανιο αυτο περιβαλλον με
τους κυκνους να διασχιζουν καμαρωτα τα ησυχα νερα της λιμνης,
αναμεσα στα πανεμορφα νουφαρα. Το χωριο τους καλοκαιρινους
μηνες παρουσιαζει αυξημενη τουριστικη κινηση. Το πρασινο που διαθετει,
οι δυο τρεχουμενες βρυσες, τα ενοικιαζομενα δωματια, η μικρη αποσταση
απο τις ομορφες παραλιες του Ιονιου και οι ταβερνες με τα νοστιμα φαγητα
αποτελουν σημαντικο κινητρο για οσους θελουν να ζησουν λιγες μερες
ξεκουρασης. Ο Πολιτιστικος συλλογος Ελευθεριου καθε καλοκαιρι
οργανωνει σημαντικες πολιτιστικες εκδηλωσεις για τους επισκπτες του
χωριου κανοντας ακομη πιο ενδιαφερουσα και ευχαριστη την επισκεψη
και διαμονη. Σημαντικη συμβολη εχουν επισης τοσο ο αθλητικος
οσο και ο σκοπευτικος συλλογος.
 (Η φωτογραφια αυτη ειναι απο την συμετοχη του χορευτικου του
Πολιτιστικου Συλλογου Ελευθεριου στην εκδηλωση της Πανηπειρωτικης
Συνομοσπονδιας στο σταδιο Ειρηνης και Φιλιας στον Πειρεα 28 - 1 - 2001,
που δημοσιευθηκε στα Νεα του Μαργαριτιου.)


Sample Image

 
Το χορευτικό του Ελευθεριου που εκπροσώπησε τότε

την περιοχή μας είχε αξιοθαύμαστη παρουσία.
Το χορευτικό του Ελευθεριου στο Μαργαρίτι.
(φωτό από τα Νέα Μαργαριτίου).


Sample Image


Οι εκκλησιες του Ελευθεριου:

Η εκκλησια της Παναγιας Βλαχερνών. Βρίσκεται κοντά στη βρύση του
Μουρίου ανηφορίζοντας για το Λιβαδάρι. Χτίστηκε την περίοδο 1850 έως 1900.
Η εκκλησια της Ζωοδόχου Πηγής στην Παλιοσενιτσα χτισμένη περί το 1200 μ.χ.
Ο ιερος ναος του Αγίου Αθανασίου (ενοριακός) χτίστηκε το 1550 με 1600
στο ψηλότερο σημείο του χωριου, άλλοι λένε ότι χτίστηκε το 1779 κατά
προτροπή του Πατερ Κοσμά που πέρασε τότε από το Ελευθερι.
Η εκκλησια της Αγίας Παρασκευής στο Μούρι. Χτίστηκε γύρω στα 1200
και ανακατασκευάστηκε γύρω στα 1800. Η εκκλησια του Αγίου Γεωργίου,
μικρό εξωκκλήσι χτισμένο γύρω στα 1200 με 1250 στη θέση Τραυλιο.

Μια παλιά φωτό από την αγια Παρασκευή,
(δεξιά απεικονίζεται ο Γεώργιος Καρδανης).


Sample Image


(Φωτο απο την Μαρια Β. Τσανη)

Sample Image

Από μαρτυρίες των γεροντότερων ξέρουμε ότι, η ελιές του Ελευθεριου  της
Πάργας και της γύρω περιοχής είναι φυτεμένες το 1100 μ.χ. από
τους Ρωμαίους. Αυτό σημαίνει ότι στο Ελευθερι ήταν κάποια αρχαία πόλη
που αργότερα καταστράφηκε και σήμερα δεν γνωρίζουμε ποια.
Πιθανόν να ήταν η Λιμναία που αναφέρεται από πολλούς  ιστορικούς στην
περιοχή μας, αλλα λόγο ανεπαρκών στοιχειων δεν την έχουν προσδιορίσει κάπου.
Παλαιότερες ιστορικές πηγες αναφέρουν ότι η αρχαία Ελαιατιδα, περιοχή
στην οποια βρίσκετε το χωριο Ελευθερι, πήρε το όνομα της  από τις πολλές ελιές !!!


Sample Image


Ο Άγιος Δημήτριος στο Ελευθερι:

Από ότι γνωρίζω, η εκκλησια του Αγίου Δημητρίου στο Ελευθερι είναι (οικογενειακή),
έχει κτιστεί από τους Τσοβηλαιους σε δικό τους ιδιόκτητο χώρο. Αυτό αποτελεί ένα
τρανό παράδειγμα για τις Ελληνοχριστιανικές παραδόσεις που διατηρούσαν
οι κάτοικοι της περιοχής σε αυτό τον τόπο, τότε που όλα (τάσκιαζε η φοβερα
και τα πλάκωνε η σκλαβιά), οι κάτοικοι της περιοχής μας με ηρωισμό
και αυταπάρνηση κράτησαν τα ελληνοχριστιανικά ιδανικά τους.

(Φωτό από την νεαρή συμπατριώτισσα μας Μαρία B. Τσάνη). 

Sample Image

Η εκκλησια της Αγίας Παρασκευής στο Ελευθερι.

Sample Image



Η εκκλησία ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΟΥ
Στη Σενίτσα (Ελευθέρι) –Μαργαριτίου.

 Έχει κτιστεί από τον Ευάγγελο Θ. Θάνο, στη τοποθεσία Λιοφάτα, στη πέτρα
όπου ξεκουράστηκε, δίδαξε, και έβαλε Σταυρό ο Πατροκοσμάς..
Γύρω από την πέτρα αυτή ο τόπος ευωδίαζε και ευωδιάζει συχνά!!!
Οι κάτοικοι. αποδίδουν την ευωδία αυτή από παράδοση
ως ευλογία του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού!!!
Όπως είναι γνωστό, ο Πατροκοσμάς πέρασε απο την περιοχή μας δυο φορες, μια το 1776
και μια το 1779. Περιοδεύοντας στα χωρια της τότε επικρατειας του Μαργαριτίου, ο Άγιος
Κοσμάς πέρασε και κήρυξε τον λόγο του Θεού στο Λιβαδάρι, όπου μίλησε στους  
συγκεντρωμένους κατοικους κάτω απο τον ισκιο μιας μεγάλης γκορτσιας, και στην
Σενιτσα (Ελευθερι), στην θεση Λιοφατα.
Στην Σενιτσα, υπάρχουν πληροφορίες ότι ο Πατροκοσμάς παρέμεινε για κάποιες μέρες.
Συγκεκριμένα, ο Αντώνης Γκίνης, εγγονός του Παπα-Χρηστου της Σενιτσας,
και ανιψιός του Παπα-Νεοφυτου, ισχυρίζεται ότι ο Άγιος Κοσμάς διανυκτέρευσε στην
οικεία του Ιερέα Γκίνη. Επειδή έχω καλές πληροφορίες για την παπαδογενια των Γκιναιων,
συμπεραίνεται ότι εκείνη την περίοδο που πέρασε ο Πατροκοσμάς απο την Σενιτσα Μαργαριτίου,
παπας της Σενιτσας πρέπει να ήταν ο Παπα-Γιώργης, ο οποιος είχε ζήσει επί δέκα χρονια στην
Κωνσταντινούπολη!!!  Ο Θύμιος Νάστας είχε ακούσει ότι την επιστολή προς τους Σενιτσιωτες
ο Πατροκοσμάς την είχε γράψει όταν βρίσκονταν στην Σενιτσα, φιλοξενούμενος στο σπίτι του
Ηλία Πιέτρη, εύπορου κατοικου της Σενιτσας την εποχή αυτή!!!
Κρίμα που δεν έχουμε περισσότερα στοιχεια για αυτούς τους παλιούς Σενιτσιωτες!!!
Επισκέυθηκε επίσης το Μαργαρίτι όπου μίλησε στο συγκεντρωμένο πλήθος κάτω στην μεγάλη
πλατεία που σήμερα βρίσκετε ο υπεραιωνόβιος πλάτανος του Μαργαριτίου, όπου εκτος απο τους
χριστιανούς κατοικους, την ομιλία του παρακολούθησαν και πολλοί μουσουλμάνοι της
περιοχής αυτής που παρότι ήταν μωαμεθανοί στο θρήσκευμα, σέβονταν την αγιοσύνη
του Πατροκοσμά!!!
(Εδώ βλέπουμε ένα σημάδι κρυπτοχριστιανισμού που παρα το πέρασμα των χρόνων, οι
μουσουλμάνοι κάτοικοι της περιοχής αυτής, γνώριζαν απο που προέρχονταν)!!!
Από μαρτυρίες του Ευθυμίου Ναστα, κατοικου Ελευθεριου ο οποιος είχε διατελέσει γραμματέας του
χωριου του επί σειρά ετών, είχε ακούσει ότι ο Πατροκοσμάς είχε επισκεφθεί και την Καταβόθρα
Μαργαριτίου, παρότι εκεί ζούσαν μονο μουσουλμάνοι (εξισλαμισμένοι κάτοικοι σε
παλαιότερες εποχές). Με το δεδομένο ότι Η Σενιτσα την περίοδο αυτή ήταν ένα
αμιγές χριστιανικό κεφαλοχώρι, και γειτνιάζοντας με την Βενετοκρατούμενη Πάργα,
συγκλίνουν όλες οι μαρτυρίες ότι εκεί μπορούσε να παραμείνει ο Πατροκοσμάς
κάνοντας τις περιοδείες του στην ευρύτερη περιοχή, χωρίς να κινδυνεύει
άμεσα απο τους εχθρούς του. Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι μέχρι την
δεκαετία του 1960, υπήρχαν ηλικιωμένες γυναίκες που είχαν απο τις
γιαγιάδες τους φυλαχτά, απο τότε που 
πέρασε ο Άγιος απο τα χωρια μας.



ekklhsia-ag-kosma.jpg - 81.33 KB


ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΑ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΟΥ

Kosmas-o- aitolos.jpg - 93.24 KB



Ένα απο τα πολλά βιβλία που έχουν κατά καιρούς γραφτεί για τον Άγιο Κοσμά,
κυκλοφόρησε το 2010 απο τον Πλαταριωτη και συνεργάτη στα Νέα του Μαργαριτίου
κ. Χρηστο Στεφ. Ευαγγέλου σε συνεργασία με τον Δήμο Μαργαριτίου. Στην φωτό
όπως βλέπετε, διακρίνεται το δημοτικό σχολειό που χτίστηκε απο τους παλιούς
Σενιτσιωτες, μετά απο παρότρυνση του Αγίου Κοσμά, ο οποιος
στο πέρασμα του από την Σενιτσα, αφού κήρυξε τον λόγο του Θεού,
όρισε επιτροπή απο τους κατοικους του χωριου για το κτίσιμο Σχολειου !!! 
 
Από μία πλειάδα βιβλίων που αναφέρονται στο βίο και δράση του Εθναπόστολου Κοσμά
του Αιτωλού, μόνο σε τούτο το βιβλίο διακρίνουμε μια αμφιλεγόμενη αμφισβήτηση του
συγγραφέα, για το εάν ο Άγιος Κοσμάς πέρασε από την Σενίτσα Μαργαριτίου
και έστειλε και επιστολή, ή αν πρόκειται για την Σενίτσα Βορ. Ηπείρου…..Και
μήπως, μετά το πέρασμα του Άγιου Κοσμά οι κάτοικοι της Σενίτσας Βορ, Ηπείρου
έφυγαν από εκεί , και ήρθαν εδώ, κι’ έδωσαν το όνομα του χωριού τους
στο νέο τόπο, ως Σενίτσα Μαργαριτίου.
Με αφορμή την γκρίζα αυτή αμφισβήτηση και ανακρίβειες του συγγραφέα, οι κάτοικοι της
περιοχής μας ήταν επόμενο να δυσαρεστηθούν και να αντιδράσουν άμεσα. Με σαφήνεια
και γλαφυρότητα παρουσιάζουν πειστικά στοιχεία, ντοκουμέντα και μαρτυρίες που
αποδεικνύουν ότι σε τούτη τη Σενίτσα Μαργαριτίου πέρασε, δίδαξε, φιλοξενήθηκε
ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός,,ότι συνέβαλε να χτισθεί Σχολείο και όρισε προς τούτο
σχολική επιτροπή, και ότι έστειλε στους κατοίκους της εδώ Σενίτσας σχετική επιστολή,

Ο συμπατριώτης μας Μάρκος E. Θάνος γνωστός για την ευαισθησία του στα ιστορικά
θέματα που αφορούν την ιδιαίτερη πατρίδα του το Ελευθερι (Σενιτσα), για το
ανωτερω θέμα που προέκυψε απο το (αθέλητο θέλω να πιστεύω ατόπημα  του συγγραφέα
του βιβλίου για τον Άγιο Κοσμά και το πέρασμα του απο την Σενιτσα, κ. Χρ. Ευαγγέλου),
έχει κάνει μια σπουδαιότατη εργασία και βάζει τα πράγματα στη θέση τους!!!
Απαντώντας και αποδεικνύοντας με σαφήνεια, ότι ο Πατροκοσμάς, πέρασε απο
την
Σενιτσα Μαργαριτίου, δίδαξε,  εισηγηθηκέ την ίδρυση του Σχολειου και
φιλοξενήθηκε
επίσης στο χωριο αυτό.
Για να διαβάσετε την σπουδαία αυτή εργασία κάντε κλικ εδώ που γραφει:
 
ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΡΚΟΣ E. ΘΑΝΟΣ

 
biblio-ah-kosma.jpg - 96.51 KB



ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΟΥ ΕΛΕΘΕΡΙΟΥ
Πρωτοκτίστηκε το 1779 με την παρότρυνση και συμβολή

του ΠΑΤΡΟΚΟΣΜΑ (Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός).
Ήταν λιθόκτιστο, δυόροφο. Αρχικά, ο επάνω όροφος χρησίμευε για αίθουσα Σχολείου,
και το ισόγειο ως καφενείο για έσοδα της Εκκλησίας.
Αργότερα έγινε το ισόγειο αίθουσα Σχολείου, και ο επάνω όροφος. γραφείο του Δασκάλου.
Το 1932 έγινε επέκταση του Σχολείου με δύο άλλες ισόγειες μεγάλες αίθουσες διδασκαλίας.
Σημειώνεται ότι, από το αρχικό κτίσμα σώζονται σήμερα μόνο τα θεμέλια του Σχολείου
(που δεν φαίνονται), και τμήμα της λιθόκτιστης σκάλας που ανέβαινε
για το γραφείο του δασκάλου (το οποίο δεν υπάρχει πια)….
(Η φωτογραφία είναι απο το αρχείο του συμπατριώτη μας Μάρκου E. Θάνου).



palio-sxoleio-senitsas.jpg - 144.21 KB




Φωτογραφία από το αρχείο μας: Βρύσες Ελευθεριου, Πυργί,
 Καλοδίκι και στο βάθος τα Όρη του Σουλίου.

 Sample Image



Κάτω, άποψη του κάμπου Ελευθεριου, που παρα τα έργα που έχουν γίνει,
σε έντονες βροχοπτώσεις πλημμυρίζει και δημιουργεί τεραστια
προβλήματα στους κατοικους της περιοχής μας.


eleutheri-agros.jpg - 122.42 KB



Το ουράνιο τόξο στον κάμπο Ελευθεριου και στο βάθος το Μαργαρίτι.


Sample Image





ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΙ ΑΠΟ ΣΥΜΠΑΤΡΙΩΤΕΣ ΜΑΣ 

 Από τον Μάρκο Θάνο


Markos-Thanos.jpg - 47.25 KB

                           
                        
                           ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΘΥΜΙΣΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1940
.
         Ήμουν μόλις έξι χρονών στο χωριό μας Σενίτσα (Ελευθέρι) όταν οι Ιταλοί μας
   κήρυξαν τον πόλεμο το 1940. Στις ημέρες, εβδομάδες, μήνες, και χρόνια κατοχής που
  ακολούθησαν αυτόν τον πόλεμο έχουν καταγραφεί μέσα μου εικόνες ανεξίτηλες που δεν
  τις σβήνει ο χρόνος!...
        Αυτές οι εικόνες περνούν συχνά στο νου μου, σαν κινηματογραφική ταινία και
  μου δημιουργούν την αίσθηση πως ξεφυλλίζω μέσα μου σελίδες από «Βιβλίο με
  παιδικές θύμισες!...».
        Κάποιες από αυτές τις θύμισες με γεγονότα εκείνης της εποχής περιγράφω εδώ,
  για να τα θυμούνται οι παλαιότεροι, όπως τα ζήσαμε τότε, αλλά και για να τα μαθαίνουν
  οι νεότεροι,… με την ευχή να μη τα ζήσουν ποτέ!... 

                       1. Οι πρώτες ημέρες του πολέμου
        Οκτώβριος 1940. Ήταν απόγευμα, όταν πήγαινα με τα πόδια μου πίσω από τον

  Καρά, το άλογό μας, που ήταν φορτωμένο με δύο μεγάλα τσουβάλια καλαμπόκια, και
  πλησίαζα από τον κάμπο στο χωριό. Πιο μπροστά από εμένα, αλλά και πιο πίσω, ήταν
  κι άλλοι χωριανοί που πηγαινοερχόταν με τα άλογά τους ή τα γαϊδούρια τους,
  κουβαλώντας τα στάχυα καλαμποκιών από τον κάμπο στο χωριό μας.
        Όταν λοιπόν πλησίαζα έξω από το χωριό, βρήκα σταματημένους πολλούς… που
  δεν φωνασκούσαν τούτη τη φορά, όπως συνέβαινε συνήθως άλλες φορές όταν έβρισκες
  πολύ κόσμο μαζεμένους στη μέση του δρόμου!... Συνειδητοποίησα ξαφνικά πως
  μπροστά μου κάτι κακό έχει συμβεί, διότι, σαν μικρός που ήμουν, είχα συνδέσει την
  ησυχία ή τα ψιθυρίσματα του μαζεμένου κόσμου μόνο με κάποιο μεγάλο δυστύχημα ή
  έγκλημα!... Αλλιώς, η συγκέντρωση ήταν με φωνασκίες για παραμικρή αιτία.
        Πλησίασα σιωπηρός να ακούσω, γιατί μιλούσαν τόσο σιγά και γιατί τα πρόσωπα
  όλων ήταν περίλυπα!...
        Άκουσα να λένε πως αυτό που γίνεται είναι καταστροφή και μεγάλη συμφορά για
  όλους μας!... Έλεγαν πως γίνεται ΠΟΛΕΜΟΣ, πως γίνεται επιστράτευση, πως κλείνουν
  τα Σχολεία, πως θα φύγουν κι άλλα παλληκάρια του χωριού να πάνε στον
  πόλεμο!... κ.λπ.
        Ρώτησα, κάποιον από τους μεγάλους, τι σημαίνουν όλα αυτά που λένε. Μου
  εξήγησε ότι ένα ξένο κράτος, η Ιταλία, μας κήρυξε πόλεμο, δηλαδή μας επιτίθεται με
  όπλα για να μας πάρει τα μέρη μας και ότι εμείς οι Έλληνες αμυνόμαστε, δηλαδή
  αντιστεκόμαστε και εμείς με όπλα για να μη τους αφήσουμε να μπουν μέσα στην
  Πατρίδα μας!... Όμως, όλα αυτά σημαίνουν καταστροφές, θάνατοι, συμφορές!...
        Επιστράτευση, μου είπε, σημαίνει ότι γίνεται συγκέντρωση όλων των δυνάμεων
  του κράτους (ανθρώπων, ζώων, όπλων, εφοδίων τροφών και άλλων…) για να
  πολεμήσουν και να αποκρούσουν τον εχθρό…
        Εκείνη την ώρα κατάλαβα πως οι δυνατές και συνεχείς βροντές που ακουγόταν
  μακριά προς βορειοδυτικά… δεν ήταν μπουμπουνητά (αστραπές), αλλά ήταν από τα
  κανόνια και τις βόμβες του πολέμου!
        Θυμάμαι, πως εκείνο το βράδυ, καθώς και τις επόμενες μέρες, κόσμος
  πολύς ξημεροβράδιαζε στον κάμπο για να προλάβει να μάσει τα καλαμπόκια,
  όσα ακόμη δεν είχαν θεριστεί, και να τα μεταφέρει στο χωριό!
        Σημειώνω εδώ, ως παρένθεση, ότι τα καλαμπόκια στον κάμπο τα θερίζαμε
  εκείνα τα χρόνια το φθινόπωρο, διότι τα χωράφια σπέρνονταν αργά το Μάιο ή Ιούνιο
  μήνα, επειδή τα νερά του λιμνάζοντα κάμπου καθυστερούσαν να φύγουν και να
  αποστραγγίσουν τα χωράφια.
        Όταν όμως οι βροχές του φθινοπώρου ήταν συνεχείς και ισχυρές καιλίμναζε
  μέρος του κάμπου ή βάλτωναν τα χωράφια, τότε υπήρχε μεγαλύτερη κίνηση στον
  κάμπο. Δούλευαν μέρα – νύχτα για να προλάβουν να θερίσουν τακαλαμπόκια και να τα
  κουβαλήσουν στο χωριό.
        Έτσι, τούτη τη βραδιά πολλές οικογένειες δεν κοιμήθηκαν, διότι συνέχιζαν να
  μαζεύουν τα καλαμπόκια όλη νύχτα στον κάμπο,μήπως η επαύριο ήταν χειρότερη
  μέρα!... Ξενύχτησαν λοιπόν όχι λόγω βροχής αλλά λόγω του πολέμου!...
        Θυμάμαι, πως εκείνο το βράδυ στην οικογένειά μας ξεφλούδιζαν στάχυα στα
  κατώγια των σπιτιών μας. Δεν τραγουδούσαν και δεν έλεγαν αστεία και ιστορίες, όπως
  έκαναν όλες τις άλλες νύχτες, αλλά μιλούσαν συνεχώς για τον πόλεμο…
        Συνήθιζαν εκείνα τα χρόνια να θερίζουν την ημέρα στο κάμπο τα καλαμπόκια, να
  τα κουβαλούν με τα ζώα στο χωριό, κι ύστερα την νύχτα μαζεύονταν η οικογένεια με
  συγγενείς και φίλους για να ξεφλουδίσουν τα στάχυα. Κοιμόντουσαν λίγες μόνο ώρες
  πριν από την χαραυγή, και μόλις «λαλούσαν οι πετεινοί» τα χαράματα σηκώνονταν πάλι
  για να πάνε όλοι μικροί και μεγάλοι στη δουλειά!...
        Τούτη τη βραδιά δεν ήταν πολύς κόσμος στο ξεφλούδισμα. Ήταν μόνο καμιά
  δεκαριά άτομα έναντι των δεκαπέντε ή είκοσι που μαζευόντουσαν τις άλλες βραδιές.
  (Η οικογένειά μας τότε, η γιαγιά μας, τα τέσσερα παιδιά της, οι νύφες της και εμείς
  τα παιδιά ξεπερνούσαμε τα είκοσι πέντε άτομα). Έλλειπαν λοιπόν τούτη τη νύχτα
  εκείνοι που ήταν στα ζώα, και εκείνοι που είχαν πάει να βοηθήσουν μία οικογένεια να
  θερίσουν και να κουβαλήσουν με τα άλογά μας τα καλαμπόκια του! Εμείς τα μικρά
  παιδιά, κατά το ξεφλούδισμα, συνήθως βοηθούσαμε στο να γεμίζουμε τσουβάλια με
  «τσέφλα» που έβγαζαν οι μεγάλοι από το ξεφλούδισμα (τσέφλισμα) των σταχυών…
  βοηθούσαμε, αλλά και παίζαμε μέσα στα τσέφλα… κριβόμενοι μέσα στο σωρό τους
  κάποιες φορές.
        Όμως, τούτη τη βραδιά δεν υπάρχουν κέφια για χαρές. Οι μεγάλοι δουλεύουν
  και σιγομιλούν, ενώ εμείς τα παιδιά δουλεύουμε σιωπηλά και προσπαθούμε να
  καταλάβουμε τις ανησυχίες που έδειχναν τα περίλυπα πρόσωπα των μεγάλων! Όταν
  κατά διαστήματα ακούγονταν αεροπλάνα,σιωπούσαμε αρχικά όλοι, και αναμέναμε με
  κομμένη την ανάσα μήπως ακούσουμε βόμβες…Μετά βγαίναμε έξω, για να δούμε την
  λάμψη, το πλήθος και την κατεύθυνση των αεροπλάνων…
       Το πρωί, η άλλη ημέρα, εμάς τα μικρά παιδιά μας βρήκε να κοιμόμαστε μέσα στα
  τσέφλα…ενώ οι μεγάλοι δεν είχαν κοιμηθεί καθόλου!...
        Τούτο το πρωί τα πάντα είναι διαφορετικά. Ο χωροφύλακας είχε έρθει νύχτα στο
  χωριό και έδωσε τις ατομικές κλήσεις στα παλληκάρια που επιστρατεύτηκαν για τον
  πόλεμο. Τα Σχολεία έκλεισαν κι ο κόσμος ήταν αναστατωμένος. Πρώτη έγνοια όλων
  ήταν η προστασία της ζωής, και μετά η μέριμνα για τα ζώα, καθώς και ο εφοδιασμός…
  για τις δύσκολες ημέρες που έρχονται…
        Λίγες ημέρες μετά την κήρυξη του πολέμου στη γειτονιά μας έχει μαζευτεί πολύς
  κόσμος που σιγομιλούν και δακρύζουν! Πήγα στην αυλή του σπιτιού όπου ακούγονταν
  κλάματα! Εκεί ένοιωσα πράγματι την συμφορά που φέρνει ο πόλεμος! Στις μάχες με
  τους Ιταλούς είχε σκοτωθεί ένα παλληκάρι από το χωριό μας!...Είχε σκοτωθεί ο
  Γιώργος Ντάσης!... Εδώ όμως, δεν βρίσκω δύναμη και λόγια για να περιγράψω
  την εικόνα της οδύνης!...
        Συνεχίζω με περιγραφή άλλων περιστατικών…
        Μία ημέρα ήμασταν στον ελαιώνα και μαζεύαμε ελιές…
        Σημειώνω, πως στην οικογένειά μας μικροί και μεγάλοι, πηγαίναμε πάντα για
  δουλειά. Ο πατέρας μου με τα αδέλφια του είχαν από κοινού την περιουσία
  (χωράφια, ζώα, ελιές… κ.λπ.) και την οικονομική διαχείριση (κουμάντο) είχε ο
  μεγαλύτερος αδελφός τους ο Βασίλης…
        Ο Μπάρμπα Βασίλης, εμάς τα μικρά παιδιά των 6-10 χρονών μας είχε βάλει να
  μαζεύουμε ελιές σε ξεχωριστή ελιά… Όταν νομίζαμε ότι είχαμε τελειώσει ένα δέντρο,
  τότε περνούσαν οι μεγάλοι και μάζευαν ότι εμείς δεν είχαμε μάσει καλά…
        Ξαφνικά το μεσημέρι, ξανά ακούγονται βουητά από αεροπλάνα μακρυά στον
  ουρανό προς Κέρκυρα και Γιάννενα, και ακούγονταν οι βόμβες που έριχναν!
  Κάποια στιγμή εμφανίζονται στον ουρανό άλλου είδους αεροπλάνα… Βλέπαμε πως
περιτριγύριζαν και ανεβοκατέβαιναν ανακατεμένα τα αεροπλάνα και ακούγαμε
τους κρότους των μυδραλλιοβολισμών…Γίνονταν αερομαχίες…Βλέπαμε και φλόγες
στον ουρανό και καταρρίψεις αεροπλάνων…
        Εμείς τα μικρά νομίζαμε ότι αυτό το κακό γίνεται αρκετά μακριά από εμάς. Όμως,
  κάποια στιγμή μερικά αεροπλάνα πλησιάζουν προς την περιοχή μας… και όταν
  πέρασαν επάνω από το Μαργαρίτι έρριξαν μερικές βόμβες, οι οποίες έσκασαν έξω
  από τα σπίτια στην κάτω άκρη του χωριού. Ο κρότος από τις βόμβες ήταν
  τόσο δυνατός, που αισθανθήκαμε τον τρόμο και τον φόβο της συμφοράς τόσο
  κοντά μας…Φοβισμένοι, εμείς τα παιδιά, πλησιάσαμε τον Μπάρμπα Βασίλη και
  του είπαμε, πως αφού γίνεται πόλεμος, γιατί μαζεύουμε ελιές και δεν
  φεύγουμε για το χωριό;
        Και ο Μπάρμπα Βασίλης μας εξήγησε: παιδιά μου, κι αν εμείς σταματήσουμε να
  δουλεύουμε, ο πόλεμος δεν θα σταματήσει!... Αν πάμε τώρα στο χωριό, θα
  κινδυνεύουμε πιο πολύ, διότι εκεί, στις πόλεις και χωριά ρίχνουν βόμβες τα αεροπλάνα,
  και όχι στους ελαιώνες. Εδώ κάτω από τις ελιές δεν μας βλέπουν τα αεροπλάνα, είπε.
  Αλλά το πιο σημαντικό, μας τόνισε ο Μπάρμπα Βασίλης, είναι πως δεν ξέρουμε πόσο
  καιρό θα διαρκέσει ο πόλεμος. Είναι λοιπόν ανάγκη, τώρα στην αρχή, να δουλέψουμε
  πιο εντατικά για να μαζέψουμε τη σοδειά και να έχουμε τρόφιμα αν επιδεινωθεί η
  κατάσταση στη συνέχεια του πολέμου…
        Αν δεν δουλέψουν οι οικογένειες, θα κινδυνεύουν σε λίγο καιρό να πεθάνουν
  από την πείνα!... είπε.
        Πράγματι ο πόλεμος συνεχιζόταν για μήνες στα χιονισμένα βουνά της Ηπείρου
  και της Αλβανίας, όπως μας έλεγαν οι μεγαλύτεροι…
        Θυμάμαι, στα παλιά χρόνια, πως τις μεγάλες νύχτες του χειμώνα, αφού τελείωνε
  το τσέφλισμα και το ξεκόκισμα (με δάρτι) των καλαμποκιών, οι γυναίκες και κυρίως
  τα κορίτσια μαζευόντουσαν παρέες σε κάποια σπίτια και έγνεθαν μαλλιά με τις ρόκες
  τους ή έπλεκαν μάλλινες κάλτσες, φανέλες και ζηλέδες (πουλόβερ – καζάκιες)
  για τα προικιά τους!... Έγνεθαν και έπλεκαν με τραγούδια, ιστοριούλες και αστεία,
  μέχρι μεταμεσονύχτιες ώρες, πάντα υπό το φως λυχναριών με λάδι ή πετρόλαδο
  (πετρέλαιο)… Όμως τούτο το χειμώνα ξενυχτούσαν, αλλά δεν τραγουδούσαν και δεν
  αστειεύονταν…Τώρα, οι περισσότερες γυναίκες στο χωριό μας ξενυχτούν και πλέκουν
  σιωπηλά μάλλινες κάλτσες, φανέλες, και ζηλέδες, όχι για τις οικογένειές τους, αλλά για
  τους φαντάρους μας που πολεμούν τον εχθρό στα ελληνοαλβανικά σύνορα… μες στη
βαρυχειμωνιά!...
                                 ...............................................
        Εμάς τα παιδιά, στην αρχή του πολέμου, μας έπιανε δέος όταν βλέπαμε
  αεροπλάνα να πετούν,να κάνουν αερομαχίες και να σκάνε οι βόμβες που
  έρριχναν μακριά από εμάς. Ύστερα όμως συνηθίσαμε και χαζεύαμε με τις λάμψεις
  και τις καταρρίψεις αεροπλάνων!...
        Ακούσαμε αργότερα, ότι τους Ιταλούς τους νικήσαμε και τους διώξαμε πολύ
  μακριά, και ότι ο πόλεμος γίνεται τώρα μακριά από εμάς στην Αλβανία. Όμως οι
  μεγαλύτεροι εξακολουθούσαν να είναι ανήσυχοι!...
        Την άνοιξη του 1941 δεν ακούγαμε αεροπλάνα και δεν βλέπαμε να γίνονταν
  αερομαχίες και βομβαρδισμοί… Νόμισα τότε ότι τελείωσε ο πόλεμος!...
        Έτσι, μια ημέρα που πήγαινα στον κάμπο, συνάντησα κοντά στα λιβάδια
  τέσσερα παλικάρια από το χωριό μας που επιστρέφανε ποδαράτοι από τον πόλεμο…
  Ήταν με την στρατιωτική στολή τους, αλλά χωρίς τα δίκοχα καπέλα τους… Μετά,
  πιο πέρα είδα κι άλλους… κι άλλους να γυρίζουν ποδαράτοι!...
        Τι παράξενα συναισθήματα αντίκρισα τότε! Εγώ έδειχνα χαρούμενος επειδή
  νόμιζα πως οι χωριανοί μου γύριζαν από τον πόλεμο νικητές, υγιείς και υπερήφανοι
  και ότι ο πόλεμος είχε τελειώσει!...
        Τα παλικάρια όμως έδειχναν πως δεν ήταν χαρούμενοι! Ήξεραν ότι ο πόλεμος

  δεν τελείωσε… Απλώς είχε υποχωρήσει ο Ελληνικός Στρατός από την Βόρειο Ήπειρο,
  επειδή στην Μακεδονία μας επιτέθηκε ο Γερμανικός Στρατός με ισχυρότερες δυνάμεις
  και εισέβαλε στην Ελλάδα....Τώρα επίκειται να είμαστε υπό την κατοχή των Ιταλών
  και των Γερμανών!...
        Στα χωριά μας ο φόβος ξαπλώθηκε όταν ήρθαν τα χαμπέρια πως οι
  Τουρκοτσάμηδες στην ευρύτερη περιοχή μας, συνεργάζονται με τον κατακτητή…
        Τούτες οι πληροφορίες αύξησαν τις ανησυχίες στο χωριό. Από τότε, εμείς τα
  παιδιά δεν κυκλοφορούσαμε πια έξω από το χωριό κοντά στο δρόμο που
  ακολουθούσαν οι Τουρκαρβανίτες από Μαργαρίτι, Λιουβαράτι (Καταβόθρα), και
  Μαζαρακιά για Πάργα. Δεν ξαναπήγα πια στον πατέρα μου, που είχε το καφενείο και το
  χάνι πλάι στην εκκλησία της Αγ. Παρασκευής στις βρύσες, και που για τότε ήταν πολύ
  μακριά από το χωριό, και έτσι τα έκλεισε! Δεν ξαναβρέθηκα πια στις βρύσες για να
  βλέπω ανάμεσα στους Τουρκοτσάμηδες καβαλαραίους και πανέμορφες γυναίκες
  με μεταξωτά φορέματα, να πίνουν νερό με κούπες πάνω στο άλογο και να διακρίνω
  κάτω
από το πολύχρωμο διαφανές φερετζέ τους τα βαμμένα χείλη
  και την ξωτική ομορφιά τους!...


                      2. Θύμισες… από τα χρονια κατοχής
        Και να, κάποια μέρα έφθασε «χαμπέρι» (πληροφορία) πως έρχονται για το

  χωριό μας οι Ιταλοί με Τουρκαρβανίτες. Ξυπνήσαμε πριν ξημερώσει και φύγαμε πολλά
  γυναικόπαιδα για το Λιβαδάρι, που είναι πιο ψηλά από το χωριό μας στους πρόποδες
  του βουνού Μπετζεβελιό. Περάσαμε το Λιβαδάρι και πήγαμε πάνω από την εκκλησία
  Προφήτη Ηλία στη ρίζα του Μπετζεβελιού, μέσα σε μία μεγάλη σπηλιά. Εκεί μείναμε
  αρκετές ημέρες, κι έβλεπα κατακόρυφα περί τα 500 μέτρα πάνω από το κεφάλι μας το
  Μπετζεβελιό και με έπιανε δέος! Οι μεγάλοι μας διαβεβαίωναν πως εκεί ήμασταν
  ασφαλείς, διότι από πάνω μας ήταν ο Μπετζεβελιός και στις γύρω πλαγιές ήταν ένοπλες
  ομάδες αντρών από τη Σενίτσα και το Λιβαδάρι. Εκεί είδα μια μέρα αρματωμένους τον
  θείο μου (αδελφό της μητέρας μου) Βασίλη Νικολάου με τον ξάδερφό του Αντώνη
  Νικολάου (οπλαρχηγό) και άλλους άνδρες…
        Όταν είχαμε ξαναγυρίσει στο χωριό, είδα μια μέρα φάλαγγες ιταλικών
  αυτοκινήτων να περνούν απέναντι στη Δημοσιά από το Μαργαρίτι προς
  Πάργα και Πρέβεζα…Κι ένα πρωί είδα Ιταλούς φαντάρους στην αυλή
  του Σχολείου μας. Μερικά παιδιά πλησιάσαμε να τους δούμε από κοντα.
  Μας μίλησαν με γελαστό πρόσωπο για να μη φοβόμαστε.
        Την άλλη μέρα άκουσα να με φωνάζει ένας Ιταλός φαντάρος στην εξώπορτα της
  αυλής μας: «Πίκολο, πίκολο, οβο, όβο, ίο παγκάρε…». Δηλαδή κάπως έτσι: «Μικρέ,
  μικρέ,... αυγό, αυγό,… Εγώ πληρώσω…». Η γιαγιά μου, ενενήντα χρονών τότε, μου
  έδωσε πέντε αυγά να του τα δώσω, χωρίς να πάρω λεπτά…
        Τις επόμενες ημέρες είδα μαζεμένο πολύ κόσμο στην αυλή του Σχολείου… Οι
  Ιταλοί είχαν μαζέψει τους προεστούς του χωριού, ένας από τους οποίους ήταν και
  ο μεγαλύτερος αδελφός του πατέρα μου Βασίλης Θάνος καθώς και ο
  παπά Χρήστος (Iερέας Χρήστος Γκίνης).
        Πάλι κάποια παιδιά πλησιάσαμε δειλά – δειλά να δούμε τι γίνεται…Είδαμε τότε
  ότι στο πλευρό των Ιταλών ήταν αρκετοί Αρβανιτοτσάμηδες (Τουρκαρβανίτες) από τα
  χωριά Λιουβαράτι (Καταβόθρα), Μαργαρίτι, και Μαζαρακιά. Οι Τουρκαρβανίτες φώναζαν
  στους προεστούς, ότι οι Ιταλοί θέλουν να παραδώσουν οι χωριανοί μας ότι οπλισμό
  έχουν. Παραξενευτήκαμε από την διαφορά συμπεριφοράς Ιταλών και Αρβανιτοτσάμιδων!...
  Οι Ιταλοί, αν και ήταν κατακτητές, είχαν ήρεμο ύφος, ενώ οι Αρβανιτοτσάμηδες έδειχναν
  άγριο ύφος! και μάλιστα μερικοί παρά ήταν άγριοι… και φοβέριζαν…
        Μετά λίγη ώρα οι Ιταλοί άρχισαν να κάνουν σκοποβολή. Έβαζαν μία πέτρα ίση
  με κεφάλι ανθρώπου σε απόσταση 50 μ. και μία άλλη σε απόσταση 100 μ. από την
  αυλή του Σχολείου προς την πλαγιά, κοντά στα αποχωρητήρια. Σημάδευαν με όπλο την
«Ιταλική αραβίδα». Έδιναν και στους Τουρκαρβανίτες να σημαδεύουν, αλλά δεν τα

κατάφερναν και τόσο καλά.
        Από τις ντουφεκιές μαζεύτηκε κι άλλος κόσμος, που παρακολουθούσε την
  (σκοποβολή),μεταξύ των οποίων και ο πατέρας μου Βαγγέλης Θάνος.
  Ο πατέρας μου ήταν καλός κυνηγός και άριστος σκοπευτής. (Η Σενίτσα είχε τότε λίγους
  καλούς κυνηγούς, αλλά πολλούς καλούς σκοπευτές. Πρώτος όμως όλων ήταν ο Νίκος
  Τζανής και μετά ο πατέρας μου).
        Ο πατέρας μου, καθώς παρακολουθούσε το σημάδι, μερακλώθηκε… και με
  νοήματα ζήτησε από έναν Ιταλό Αξιωματικό, να του δώσει την «ιταλική αραβίδα» για να
  ρίξει κι αυτός… Ο Ιταλός έδωσε την αραβίδα στον πατέρα μου, του έδειξε το σημείο που
  γονάτιζαν οι άλλοι σκοπευτές και του έκανε νόημα να γονατίσει για να ρίξει. Ο πατέρας
  μου έκανε νόημα ότι δεν θέλει να γονατίσει αλλά να ρίξει όρθιος, ο Ιταλός γέλασε και
  του επέτρεψε να σημαδέψει όρθιος… Ο πατέρας μου δεν σημάδεψε αμέσως,αλλά
  έδειξε στον Αξιωματικό μία μικρή πέτρα, ίση με ένα κοτσύφι, και ζήτησε να την βάλουν
  επάνω στην πέτρα που ήταν στα 50 μ.
        Ο Ιταλός Αξιωματικός ξαναγέλασε δυνατά και έδωσε την μικρή πέτρα σε ένα
  φαντάρο να την τοποθετήσει επάνω στην πέτρα που ήταν στα 50 μ. Όταν ο φαντάρος
  Ιταλός έβαλε το μικρό σημάδι επάνω στην μεγαλύτερη πέτρα, εμένα μου δημιούργησε
  την αίσθηση σαν να έβλεπα στα 50 μ. ένα κοτσύφι επάνω σε ανθρώπινο κεφάλι!...
        Ο Αξιωματικός έδωσε με νεύμα εντολή στον πατέρα μου να ρίξει. Ο πατέρας μου
  όρθιος σημαδεύει και ρίχνει με την «ιταλική αραβίδα» που τόσο τον είχε μερακλώσει!...
  Με το μπάμ (κάουου) το κοτσύφι διαλύθηκε, έγινε πούπουλα!... Θέλω να πω, πως η
  μικρή πέτρα διαλύθηκε και έγινε θρύψαλα!... Και ενώ ο Ιταλός Αξιωματικός φώναζε
  «μπράαβοο»(!), ο πατέρας μου γονάτισε έρριξε και στην μακρυνή πέτρα που ήταν στα
  100 μ. Την πέτυχε και την μακρυνή πέτρα «με την πρώτη»
  και αμέσως σηκώθηκε όρθιος.
        Ο Αξιωματικός, πλησίασε τον πατέρα μου, τον συγχάρηκε λέγοντας πολλές φορές
  μπράβο – μπράβο …ενώ οι Τουρκαρβανίτες λύσσαξαν από το κακό τους κι έμειναν για
  λίγο άφωνοι!... Μετά, ένας από τους Τουρκαρβανίτες μονολογώντας με άγρια φάτσα
  και φθόνο είπε: «Και σου λένε μετά οι Σενιτσώτες, πως τάχα δεν έχουν ντουφέκια!...»
        Εκείνη την στιγμή ο Μπάρμπα Βασίλης (μεγαλύτερος αδελφός του πατέρα μου),
  πλησίασε και τράβηξε από το χέρι τον πατέρα μου στην άλλη άκρη της αυλής του
  Σχολείου… του δίνει ένα χαστούκι… (κάτι σαν παρατήρηση ή σαν μπράβο!...) και
  χαμηλόφωνα του λέει: «Φύγε γρήγορα και εξαφανίσου, διότι τώρα κινδυνεύεις να σε
  σκοτώσουν από τον φθόνο τους οι Τουρκαρβανίτες και όχι οι Ιταλοί… Φύγε αμέσως από
  το χωριό και πήγαινε στην Παλιοσενίτσα…» είπε. Έτσι ο πατέρας μου
  έφυγε από το χωριό και γλύτωσε!...
        Ειδικά για τους Αρβανιτοτσάμηδες (Τουρκαρβανίτες) θυμάμαι, πως μερικοί από
  αυτούς ήταν πιο επικίνδυνοι από τους Ιταλούς κατακτητές. Λεηλατούσαν οικογένειες
  Χριστιανών, στα γύρω χωριά και έκαναν πολλές δολοφονίες Χριστιανών…
        Σημειώνω εδώ πως, εκείνη την εποχή στην περιοχή μας, το Μαργαρίτι κατοικείτο
  από Χριστιανούς και Τουρκαρβανίτες, ενώ η Καταβόθρα μόνο από Τουρκαρβανίτες. Το
  χωριό μας Σενίτσα (σημερινό Ελευθέρι), που συνόρευε με την Καταβόθρα, κατοικείτο
  μόνο από Χριστιανούς και δεν είχε ούτε έναν Τουρκαρβανίτη. Επίσης και το Λιβαδάρι
  είχε μόνο Χριστιανούς.
        Εκεί, στα όρια του χωριού μας με την Καταβόθρα, στην τοποθεσία «Σιούρι –
  Χωνεύτρα», έγινε μία νύχτα ένα θλιβερό περιστατικό με τους Τουρκοτσάμηδες: Στη
  στάνη του Σταύρου Μπότσου (παιδί 17 χρονών) ένας Τουρκαρβανίτης πήγε την νύχτα
  και προσπάθησε να τον ξεγελάσει και να τον παρασύρει, για να τον πάει πιο πέρα, όπου
  περίμεναν να τον απαγάγουν άλλοι Αρβανιτοτσάμιδες…Όταν ο Σταύρος κατάλαβε και
  αρνήθηκε να τον ακολουθήσει, ο Τουρκαρβανίτης έβγαλε μαχαίρι για να τον
  μαχαιρώσει. Ο Σταύρος αντιστάθηκε, έπιασε το μαχαίρι από «την κόμψη» και πάλεψαν.
  Στην πάλη ο Σταύρος έρριξε χάμω τον Τουρκοτσάμη και τον έσπρωξε κάτω
  από ένα μικρό βράχο. Αμέσως μετά τραυματισμένος από τις μαχαιριές, γύρισε στην
  στάνη για να πάρει τον μικρότερο αδελφό του Κώστα και ήρθαν νύχτα στο χωριό.
        Μία άλλη μέρα άκουσα πυροβολισμούς στον κάμπο. Το απόγευμα έμαθα πως
  είχαν πάει δύο Αρβανιτοτσάμηδες να σκοτώσουν τον Σπύρο Τσοβίλη, αλλά αυτός
  οπλοφορούσε και έγινε μάχη μεταξύ τους. Είδα πως κουβαλούσαν χωριανοί μας σε
  ξύλινο αυτοσχέδιο φορείο τον Σπύρο Τσοβίλη βαριά τραυματισμένο!
        Επίσης αργότερα,οι Τουρκαλβανοί συνάντησαν στην Αγία Κυριακή τον χωριανό
  μας Αναστάση Βάσσιο και τον δολοφόνησαν…
        Μία άλλη φορά είχα ακούσει ντουφεκιές απέναντι στην άλλη πλευρά του κάμπου.
  Έμαθα την επόμενη ημέρα πως οι Τουρκαλβανοί είχαν δολοφονήσει στη θέση
  «Κούλιες» δύο Χριστιανούς από το Μαργαρίτι,οι οποίοι έρχονταν από το Φανάρι με τα
  άλογά τους φορτωμένα τρόφιμα.
        Έλεγαν τότε, πως αρχηγός των Αρβανητοτσάμηδων για τις δολοφονίες και λεηλασίες
  ήταν κάποιος Γιασίν Σαντικ από το Μαργαρίτι. Αυτόν τον Γιασίν, μία ημέρα που γύριζε
  από λεηλασίες στα χωριά του Φαναρίου, τον σκότωσε, σε καρτέρι, ο Βασίλης Μπαλούμης
  από το Σπαθαράτι (Σπαθαραίοι).
                                 .....................................................
        Ένα βράδυ που γύριζα από την «Βρογκοπίγκα» όπου είχαμε τις στάνες για τα
  γιδοπρόβατα και μάντρες για τις αγελάδες, βρήκα στην αυλή των σπιτιών μας
  περί τους είκοσι ξένους ανθρώπους. Η ΜΑΝΑ (!) μου, που ήταν η αρχημαγείρισσα
  στις τέσσερις οικογένειες των Θαναίων, είχε ξανά ανάψει τον μεγάλο φούρνο
  εκτάκτως και έβαλε να ψηθούν πολλά μεγάλα ταψιά με ψωμιά και φαγητά…Όταν
  την ρώτησα γιατί ξαναφουρνίζει νυχτιάτικα, αφού ήδη είχε φουρνίσει το πρωί
  (συνήθως φούρνιζε κάθε μέρα λόγω μεγάλης οικογένειας), μου εξήγησε πως ήταν
  για να φάνε οι ξένοι, που είχαν έρθει από την Πάργα, όπου λόγω του πολέμου είχε
  πέσει μεγάλη πείνα! Τότε θυμήθηκα τα λόγια του Μπάρμπα Βασίλη για την πρόβλεψη
  της πείνας από τον πόλεμο!
        Ανάμεσα στους φιλοξενούμενους ήταν και η οικογένεια του Βασίλη Μήτση με τα
  παιδιά του. Με αυτά τα παιδιά εμείς οι μικρότεροι είχαμε συνδεθεί πολύ!. Όταν η
  οικογένεια Μήτση είχε επιστρέψει αργότερα στη Πάργα, ένα από τα παιδιά του, ο
  Βαγγέλης Μήτσης, βρέθηκε σκοτωμένος στον καταυλισμό των Ιταλών!. Ο σκοτωμός
  του Βαγγέλη Μήτση μας είχε πονέσει πολύ, κι εμείς τα παιδιά τον κλαίγαμε για
  πολύ καιρό!...
                          ...........................................................
        Ένα καλοκαίρι η οικογένεια Θαναίων και του Μήτη Χήρα είχαμε τα ζώα μας στο
  Καλοδίκι. Οι δύο οικογένειες συνδεόταν φιλικά και είχαν μεταξύ τους αμοιβαία μπέσα
  και αλληλεγγύη! Η οικογένεια του Δημήτρη Χήρα ήταν, ο ίδιος με την γυναίκα του και
  τον μικρό μοναχογιό τους Λεωνίδα, καθώς και η χήρα γυναίκα του αδελφού του με τις
  δύο κόρες της Χρύσα και Αθηνά. Οι στάνες μας ήταν πολύ κοντά (ανάμεσα από τις δύο
  λίμνες) και κάθε ημέρα ήμασταν μαζί.
        Κάποια ημέρα στις στάνες, η Αθηνά Χήρα, που ήταν πέντε χρόνια μεγαλύτερή
  μου, μου είπε να την ακολουθήσω και να πάμε για μία δουλειά που της είχε πει ο
  ξάδελφός μου Νάσης (Θανάσης) Θάνος (20 χρονών τότε)… Χωρίς να ξέρω για ποια
  δουλειά πάμε, την ακολούθησα στο δημόσιο χωματόδρομο (αυτοκινητόδρομο),
  που εκείνη την εποχή (1942) περνούσε ανάμεσα από τις δύο λίμνες. Στην πλαγιά από
  Καλοδίκι προς Πυργί η Αθηνά σταμάτησε στη μέση της Δημοσιάς και μου είπε να την
  βοηθήσω να απλώσουμε πρόκες που κρατούσε στην ποδιά της.Μου υπέδειξε να
  μη σκορπάμε τις πρόκες αλλά να τις βάλουμε όρθιες με την κεφαλή προς τα κάτω
  και το μυτερό μέρος προς τα επάνω. Οι πρόκες ήταν με μεγάλη κεφαλή, σαν
  αυτές που πετάλωναν τα άλογα ή βάζανε σε τσαρούχια εκείνη την εποχή. Τις
  απλώναμε σε μήκος περίπου 15 μέτρα και σε όλο το πλάτος του δρόμου. Ενώ
  βοηθούσα να απλώνουμε πρόκες στο δρόμο την ρώτησα γιατί το κάνουμε αυτό,
  κι αυτή αντί να μου εξηγήσει μου φώναξε δυνατά να βιαστούμε και να κάνουμε
  ότι της είχε πει ο Θανάσης. Μου είπε μάλιστα να μη ξαναρωτήσω και να μη πούμε
  σε κανέναν ότι εμείς βάλαμε τις πρόκες στο δρόμο.
        Έτσι, απλώσαμε γρήγορα τις πρόκες και αμέσως μετά με πήρε από το χέρι κι
  ανεβήκαμε ψηλά στον βραχώδη λόφο που ήταν περί τα 100 μ. επάνω από τον
  δρόμο. Όταν διαμαρτυρήθηκα γιατί πήγαμε στον λόφο και δεν επιστρέψαμε στις
  στάνες, μου είπε, πως αν πηγαίναμε στις στάνες, θα κινδυνέψουμε να μας σκοτώσουν
  οι ταλοί. Μου εξήγησε στη συνέχεια ότι τις πρόκες που βάλαμε θα τις πατήσουν σε
  λίγο ιταλικά αυτοκίνητα που θα περάσουν από Ηγουμενίτσα – Μαργαρίτι για Πάργα
  και ότι μερικά από αυτά θα πέσουν στο γκρεμό και θα καταλήξουν στην λίμνη
  που είναι περί τα 10 μ. κάτω από το δρόμο.
        Πράγματι, ακούσαμε να πλησιάζουν ιταλικά αυτοκίνητα και με κομμένη την
  ανάσα παρακολουθούσαμε τα πρώτα από αυτά να πλησιάζουν τις πρόκες!... Και
  ξαφνικά, τα δύο πρώτα αυτοκίνητα που πέρασαν στη ζώνη με τις απλωμένες
  πρόκες έγειραν το ένα προς την πλευρά της λίμνης και το άλλο προς την
  πλευρά του βουνού… και ακινητοποιήθηκαν!... Μετά σταμάτησαν και
  τα άλλα αυτοκίνητα που ακολουθούσαν.
        Τα δύο αυτοκίνητα δεν έπεσαν στην λίμνη.
        Απλώς, είχαν κλατάρει τα λάστιχα από τις πρόκες, και επειδή τα αυτοκίνητα δεν
  είχαν μεγάλη ταχύτητα, λόγω του κακόδρομου, κατάφεραν να σταματήσουν πριν
  να φύγουν από τον δρόμο. Μόλις σταμάτησαν, οι Ιταλοί φαντάροι σκόρπισαν στην
  άκρη του δρόμου προς το βουνό και έσκυψαν παίρνοντας θέσεις μάχης! Όμως,
  πριν να σκύψουν οι Ιταλοί, εγώ νόμισα πως θα ανέβαιναν στον λόφο, όπου
  ήμασταν με την Αθηνά, και έτσι αυθόρμητα από ένστικτο διάσωσης έκανα
  να σηκωθώ για να τρέξω προς τα επάνω. Ευτυχώς, η Αθηνά ψύχραιμα με έπιασε
  δυνατά και με κράτησε ακίνητο! «Αν κουνηθούμε ή αν ακουστούμε
  θα μας σκοτώσουν» είπε!
        Οι Ιταλοί, αφού άλλαξαν ρόδες και καθάρισαν τον δρόμο, συνέχισαν την
  πορεία τους προς Πάργα.
  Λίγες μέρες αργότερα, ένα μεσημέρι που έκανα πως κοιμόμουν, άκουσα από τον
  ξάδελφό μου Θανάση που μιλούσε με κάποιον μεγαλύτερο ότι «Το σαμποτάζ» με τις
  πρόκες το είχε σχεδιάσει ο μεγαλύτερος αδελφός του ο Δάσκαλος Νίκος Θάνος.
  Έλεγε ακόμη ο Θανάσης, πως μία άλλη μέρα αυτός με την Χρύσα (αδελφή
  της Αθηνάς Χήρα) είχαν βάλει πρόκες και είχε κλατάρει τότε μία μόνο ρόδα.
        Τότε συνειδητοποίησα, πως είχε αρχίσει από τον ελληνικό λαό
  αντίστασημε κάθε μέσο και τρόπο κατά των κατακτητών…

                3. Αντίσταση… Εξορίες… Πυρπολισμός της Σενίτσας
        Κάποια ημέρα είδα πάλι πολύ κόσμο μαζεμένους στην αυλή του Σχολείου.
  Μερικά παιδιά προσπαθήσαμε να πλησιάσουμε αλλά δεν μας άφησαν να πάμε κοντά.
  Από πολύ μακριά όμως ακούγαμε δυνατές φωνές και βογκητά....Από τους μεγαλύτερους
  μάθαμε ότι οι Τουρκαρβανίτες με τους Ιταλούς είχαν πιάσει πολλούς άνδρες από το
  χωριό μας και τους έδερναν... για να μαρτυρήσουν και να παραδώσουν αν έχουν όπλα ή
  να ονοματίσουν χωριανούς που είχαν όπλα.
        Τελικά πήραν καμιά δεκαριά άνδρες στην καζέρνα (στρατώνας) στο Μαργαρίτι.
  Μερικούς από αυτούς τους έστειλαν εξορία στο Μεσολόγγι. Δύο από αυτούς, ο
  γείτονάς μας Ηλίας Κυριάκης και ο Πάσχος Κίτσος, πέθαναν από τις κακουχίες και την
  πείνα στο Μεσολόγγι.
        Ήξεραν οι Τουρκαρβανίτες ότι οι Σενιτσώτες είχαν ντουφέκια και δεν τολμούσαν
  να ορμήσουν στο χωριό μας για λεηλασίες χωρίς τους Ιταλούς. Ήξεραν ότι είχαν
  συγκροτηθεί ένοπλες ομάδες αντίστασης και προστασίας του χωριού.

        Έτσι μια μέρα ήρθαν πάλι με Ιταλούς κάμποσοι Τουρκοτσάμηδες και φώναξαν
  τους προεστούς του χωριού. Ήξεραν ακόμη ότι στο χωριό είχε μεγάλη πέραση ο
  λόγος του προεστού Βασίλη Θάνου και του ιερέα Χρήστου Γκίνη. Ζήτησαν λοιπόν
  από αυτούς τους δύο να προστάξουν τους οπλαρχηγούς των ομάδων να έρθουν στο
  χωριό. Οπότε, ο Βασίλης Θάνος έγραψε σημείωμα με συνθηματικό τρόπο, όπως
  προνοητικά είχε συνεννοηθεί με τους οπλαρχηγούς ότι: «άμα λάβουν το γράμμα…
  ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ… να αργήσουν… ΝΑ ΠΑΝΕ στο χωριό…». Πήραν οι καπεταναίοι
  (οπλαρχηγοί) το σημείωμα και κατάλαβαν ότι ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΝΕ στο χωριό διότι
  κινδυνεύουν… Ένας από αυτούς, ο Νάσης Μπάκας, είπε στον κομιστή να πει στο
  χωριό, πως αυτός θα βρει και τους άλλους… και άμα τους βρει θα έλθουν όλοι
  στο χωριό.
        Βρισκόμουν στην Παλιοσενίτσα όταν έφθασε η φήμη από το χωριό, πως οι
  Τουρκαρβανίτες είχαν κάψει ζωντανό στον φούρνο του τον Βασίλη Θάνο, επειδή δεν
  είχε παραδώσει τους οπλαρχηγούς Νίκο Τζανή, Θανάση Μπάκα, Θωμά Νάκη και
  Αντώνη Νικολάου…
        Για τρεις ημέρες κλαίγαμε τον Μπάρμπα Βασίλη!...
        Είχε συμβεί το εξής περιστατικό: Οι Τουρκαλβανοί κατάλαβαν πως δεν
  μπόρεσαν να ξεγελάσουν τους οπλαρχηγούς για να τους ζαπώσουν – γραπώσουν
  (αρπάξουν στα χέρια τους)… Έτσι ζήτησαν από τους Ιταλούς να προστάξουν τον
  Βασίλη Θάνο να πάει ο ίδιος να βρει τους οπλαρχηγούς και να τους φέρει στο χωριό.
  Όμως, ο Βασίλης Θάνος όταν βρήκε τους οπλαρχηγούς στο βουνό τους επέστησε
  την προσοχή, να μη γελαστούν με κανένα τρόπο και να μη πέσουν στα χέρια των
  Τουρκαλβανών! Συνεννοήθηκαν πάλι, πως θα πει στους Ιταλούς πως βρήκε μόνο
  τον Νάση Μπάκα, ο οποίος ανέλαβε να βρει και τους άλλους για να έρθουν όλοι στο
  χωριό.
        Νύχτωνε, όταν ο Βασίλης Θάνος πλησίαζε στο χωριό. Λίγο πριν τα πρώτα σπίτια,
  βγήκε μπροστά του μία γερόντισσα χωριανή, η Πύλιο Μπέλλαινα (γυναίκα Σπύρου
  Μπέλλου) και τον σταμάτησε: «Αδελφέ Βασίλη, του λέει, γύρνα πίσω, μη μπαίνεις στο
  χωριό διότι πιο πέρα σε περιμένουν να σε ζαπώσουν τρεις Τουρκαρβανίτες και να σε
  κάψουν ζωντανό στον φούρνο σου, αν αυτή τη φορά δεν τους φέρεις τον Νάση Μπάκα,
  Νίκο Τζανή και Θωμά Νάκη. Τους άκουσα που έλεγαν, πως τούτη τη φορά δεν μας
  γλιτώνει
ο Τσίλης (Βασίλης) Θάνος, θα τον πάμε απευθείας να τον ρίξουμε ζωντανό
  στο φούρνο του,
που καίει συνέχεια… και δεν τον αφήνουμε ζωντανό να παρουσιαστεί
  στους
Ιταλούς…» του είπε.
        Τότε ο Βασίλης Θάνος, ξαναγύρισε στους καπεταναίους και κατάστρωσαν νέα
  σχέδια για ενέργειες και καραούλια… ώστε ανά πάσα στιγμή να είναι έτοιμοι για μάχες…
        Η Σπύρο Μπέλλαινα όμως προτού ακόμη προειδοποιήσει η ίδια τον Βασίλη Θάνο,
  είχε φοβηθεί μήπως δεν τον δει να περνάει κοντά της, γι’ αυτό είχε πει σε δύο άλλους
  χωριανούς που έβγαιναν από το χωριό για Παληοσενίτσα, τα όσα είχε ακούσει από τους
  Τουρκαρβανίτες, ότι θα ψήσουν τον Βασίλη Θάνο… Έτσι, όταν δεν φάνηκε για τρεις
  μέρες
ο Βασίλης Θάνος, νόμισαν οι χωριανοί μας, πως τον είχαν ζαπώσει (γραπώσει) και
  τον είχαν κάψει οι Τουρκοτσάμηδες στον φούρνο του ζωντανό!...
        Θυμάμαι, πως τους Νάση Μπάκα και Νίκο Τζανή τους είχα ιδεί εκείνη την εποχή
  αρματωμένους μία μέρα στο πηγάδι Τόροβα, ψηλά στην πλαγιά του βουνού Κρανιά…
        Οι καπεταναίοι με τις ένοπλες ομάδες στις κορυφογραμμές γύρω από την Σενίτσα
  φόβιζαν τους Τουρκαρβανίτες και δεν τολμούσαν να έλθουν στο χωριό μας
  χωρίς τους Ιταλούς!...
        Τον χειμώνα 1942-1943, κάποια μέρα που βρισκόμουν στον ελαιώνα μας, στην
  Ουντράσα, είδα να πέφτουν από τον ουρανό κάτι σαν πλατανόφυλλα… Τρέξαμε με τα
  ξαδέλφια μου και πήγαμε εκεί που έπεσαν για να δούμε τι ήταν!...Βρήκαμε κάτι χαρτιά,
  σαν σελίδες τετραδίου γραμμένα με ελληνικά γράμματα!... Μας εξήγησαν οι μεγαλύτεροι
  πως αυτά ήταν προκηρύξεις που είχαν ρίξει τα Αγγλικά αεροπλάνα. Οι προκηρύξεις,
  καλούσαν τον Ελληνικό Λαό, να αντισταθεί στους κατακτητές με επιθέσεις και
  δολιοφθορές
με κάθε τρόπο!...
        Εκείνη την ημέρα συνειδητοποίησα, πως οι πρόκες που βάλαμε με την Αθηνά
  Χήρα
στο δρόμο για να κλατάρουν και να ανατραπούν τα ιταλικά αυτοκίνητα ήταν
  δολιοφθορά
(σαμποτάζ) κατά του εχθρού… και ότι οι αρματωμένοι οπλαρχηγοί Μπάκας,
  Τζανής, Νάκης,
Νικολάου με τους ένοπλους άνδρες ήταν μέρος της αντίστασης κατά 
  των κατακτητών!..
                                      ..............................

        Το 1943 έφυγαν από τα μέρη μας οι Ιταλοί και άκουσα να λένε οι μεγαλύτεροι
  πως σε λίγες μέρες θα έρθουν οι Γερμανοί κατακτητές, που ήδη είχαν καταλάβει την
  Ελλάδα από το 1941. Μάθαμε πως οι Γερμανοί είναι πολύ πιο σκληροί και καταστροφικοί
  σε όσους τους έφερναν αντίσταση!... Θέλω να πω, πως πριν να έρθουν οι Γερμανοί
  στα μέρη μας, είχε έρθει γρηγορότερα ο φόβος που σκορπούσαν…
        Μία ημέρα, μερικά παιδιά, παίζαμε στην γειτονιά μου στη ρούγα Μπρέγκου του χωριού.
  Ακούγαμε πολύ μακριά μυδραλλιοβολισμούς και ξαφνικά είδαμε φάλαγγες οχημάτων να
  περνούν απέναντι στη Δημοσιά από Μαργαρίτι για Πάργα. Το βουητό τους ήταν τόσο
  δυνατό που μας προκάλεσαν τρόμο… Κι ενώ κοιτάγαμε φοβισμένοι τα παράξενα αυτά
  οχηματοφόρα που περνούσαν, κάποια στιγμή δύο από αυτά βγήκαν από την Δημοσιά και
  έστριψαν προς την κατεύθυνση του χωριού μας,διασχίζοντας χωράφια, θάμνους, όχθες!...
  Τρομάξαμε από την θέα αυτή, και στη σκέψη ότι τα μεγάλα αυτά ερπιστριοφόρα ΘΗΡΙΑ
  έρχονταν προς εμάς, αυτόματα κινηθήκαμε και ανεβήκαμε στο λιθόκτιστο τοίχο του
  σοκακιού της ρούγας!... Έτσι ακριβώς όπως κάναμε όταν βλέπαμε να περνούν μπροστά
  μας γαϊδούρια με πολλά ξύλα φορτωμένα!... Όμως, τα ερπιστριοφόρα όταν έφτασαν στην
  βαθιά νερομάνα, με νερά που έρρεαν από λίμνη Καλοδίκι προς Κάμπο, γύρισαν στη Δημοσιά
  και συνέχισαν την πορεία τους προς Πάργα.
        Όπως έχω προαναφέρει, οι Τουρκαρβανίτες δεν τολμούσαν να έρθουν για λεηλασίες
  στο χωριό μας. Υπήρχαν όμως και φιλήσυχες οικογένειες από αυτούς, που είχαν
  επικοινωνία με τους προεστούς του χωριού, κι έτσι μαθαίναμε στο χωριό τις κινήσεις τους.
        Κάποια μέρα γίνεται αναστάτωση στο χωριό, διότι οι προεστοί έμαθαν ότι επίκειται
  εισβολή των Γερμανών με σκληροπυρηνικούς Αλβανοτσάμηδες στα χωριά των καπεταναίων
  Σενίτσα και Λειβαδάρι!...Έτσι, αποφάσισαν οι προεστοί να φύγουμε όλοι από το χωριό
  και να πάμε ψηλά προς Παληοσενίτσα και Τραβουλιό.

        Εκατοντάδες γυναικόπαιδα εγκαταλείπαμε το χωριό και περνούσαμε πάνω από
  τους ελαιώνες για να πάρουμε την στράτα προς Παληοσενίτσα… Ήμουν στο τελευταίο
  τσούρμο που τρέχαμε στην πλαγιά,και έμεναν λίγα ακόμη μέτρα για να εξαφανιστούμε
  από την θέα της Δημοσιάς, καλυπτόμενοι πίσω από λόφους, όταν ακούμε ομοβροντίες
  μυδραλλιοβολισμών. Μας κούφανε το κροτάλισμα των πυροβολισμών που νομίσαμε
  πως ήταν κοντά μας, ενώ στην πραγματικότητα προερχόταν από την Δημοσιά απέναντι
  από το χωριό μας. Δευτερόλεπτα μετά τις συνεχείς ομοβροντίες ακούμε σύντομα
  σφυρίγματα (σσίφ – σσίφ) και σύννεφο σκόνης σηκώνεται μέσα στο τσούρμο των
  ανθρώπων!... Έχω ακόμη την αίσθηση της εικόνας,που είδα να περνούν μπροστά μου
  δεκάδες πυρακτωμένες βολίδες, που σκάλιζαν το έδαφος και σήκωναν σύννεφο σκόνης,
  έτσι που δεν έβλεπα να προχωρήσω…Όμως έτρεχα, όταν αισθάνθηκα να τραβιέται για
  δέκατα δευτερολέπτου το σακάκι μου, και στη συνέχεια άκουσα την ξαδέλφη μου Μαρία
  να φωνάζει: Ωχ, καίει το πόδι μου!... Μέσα από αυτό το πανδαιμόνιο με σύννεφο σκόνης
  και εκκωφαντικό κροτάλισμα των μυδραλλιοβόλων περάσαμε και καλυφθήκαμε πίσω
  από τον λόφο!... Πριν να συνεχίσουμε την στράτα για Παληοσενίτσα καταμετρήθηκαν τα
  μέλη των οικογενειών!...Εκείνη την ημέρα είχαμε όλοι «θαυματερή» ΤΥΧΗ!...
  Δεν σκοτώθηκε κανένας!... Μόνο το μάλλινο, από άσπρο βιλάρι, σακάκι μου, είχε μια
  τρύπα από «κάψιμο» πυρακτωμένης βολίδας στην κάτω δεξιά τσέπη και επίσης ένα
  δυνατό έγκαυμα από βολίδα υπήρχε στην γάμπα σε ένα πόδι της ξαδέλφης μου Μαρίας!..
        Θυμάμαι την ΜΑΝΑ (!) μου, εκείνη την ημέρα, που ήταν βαριά φορτωμένη με
  τρόφιμα για τους ένοπλους άνδρες του χωριού μας στα βουνά! Είχα δεί κι άλλες φορές
  να ζαλικώνονται (φορτώνονται) άνδρες, ή, γυναίκες, για να πάνε τρόφιμα στους άνδρες
  που ήταν στους λόφους φρουροί γύρω από το χωριό. Όμως τούτη την ημέρα υπάρχει
  πανικός… και ποιός να σκεφθεί να πάρει τρόφιμα για τους άλλους!... Ήταν «ο σώζων
  εαυτόν σωθείτω»!... Κι όμως η μητέρα μου, είχε στην αγκαλιά της «κοπανέλι»
  (τυλιγμένη με σκουτιά) το τριών μηνών κοριτσάκι της, ενώ στην πλάτη τη είχε βαρύ
  φορτίο με τρόφιμα για τους φρουρούς του χωριού!
        Σε ένα ίσιωμα, πριν την Παληοσενίτσα, βοήθησα την μητέρα μου παίρνοντας το
  μωρό από την αγκαλιά της και το κουβάλησα περίπου 200 μ. Όμως «τα σανδάλια» μου,
  που ήταν από «γελαδοτόμαρο», με δυσκόλευαν να περπατώ και κόντεψα να σωριαστώ
  δύο φορές χάμω με το μωρό!...

        Στην Παληοσενίτσα ο κόσμος διανυχτέρευσε κοντά στις στάνες που υπήρχαν
  πολλές εκείνη την εποχή. Στην στάνη μας «Λιούτσα» θυμάμαι πως ήρθαν μαζί μας
  πολλές οικογένειες.

        Την άλλη μέρα, αφού περάσαμε από την εκκλησία της «ΠΑΝΑΓΙΑΣ» για
  προσκύνηση και επίκληση της βοήθειάς της, μετακινηθήκαμε πιο ψηλά προς
  «Φρούγκο» και «Πακουριάθι». Από το Πακουριάθι, που είναι κοντά στο πηγάδι
  «Τόροβα», βλέπαμε να καίγεται το σπίτι μας καθώς και άλλα σπίτια του χωριού μας
  από τους Γερμανούς και τους Τουρκοτσάμηδες… Στη συνέχεια πήγαμε ακόμη πιο
  ψηλά στη σπηλιά «Πουλίθι».

        Μέσα από την σπηλιά «Πουλίθι» κάποια μέρα ακούσαμε ποδοβολητά αλόγων
  και φωνές Γερμανών,οι οποίοι με την βοήθεια χαρτών ακολούθησαν την
  στράτα Σενίτσα – Παναγία Παληοσενίτσας – Πηγάδι Τόροβα (εποχιακή πηγή το
  χειμώνα και πηγάδι το καλοκαίρι) , Πακουριάθι, Πουλίθι, κορυφογραμμή για Αγία!

  Δεν μας αντιλήφθηκαν!...
        Η τροφοδοσία στη σπηλιά Πουλίθι γινόταν με ψωμί μπομπότα, που την έψηναν στην
  γάστρα στις στάνες «Λιούτσα» και «Κατσιδιάρη» στην Παληοσενίτσα. Εκεί στην
  Παληοσενίτσα είχαν προβλέψει οι μεγαλύτεροι και είχαν προωθήσει αρκετά τσουβάλια
 με καλαμποκίσιο αλεύρι!... Σημειώνω ιδιαίτερα πως στην κατοχή η Παληοσενίτσα ήταν το
 καταφύγιο του χωριού, όπου ήταν συνέχεια ο περισσότερος πληθυσμός του χωριού,
 καθώς και χιλιάδες γιδοπρόβατα και εκατοντάδες αγελάδια.(Οι Θαναίοι είχαμε
 τότε περί τα τετρακόσια πρόβατα, εξήντα αγελάδια και διακόσια γίδια.

 Αχ, γι’ αυτά τα γίδια έκλαιγα αυτές τις ημέρες στην σπηλιά, διότι μας τα άρπαξαν
 οι Τουρκαρβανίτες στη γέφυρα Μούρι (Πυργί) όπου «προχθές»
 τα είχαμε πάει για νερό…)

        Μετά από λίγες μέρες φύγαμε από σπηλιά Πουλίθι και διαμέσου κορυφογραμμής
 Τραβουλιού και Παλιόπαργας πήγαμε στη τοποθεσία Σαρακήνικο, στο μπαξέ του
 Θανάση Γκιοχάλα, κοντά στη θάλασσα (χωριό Ανθούσα). Θυμάμαι τον Θανάση Γκιοχάλα
 με όπλο και χιαστί «γκιορντάνια» (ταινίες) στο στήθος με πολλά φυσίγγια!...
 Ήταν κι αυτός αντιστασιακός!...

        Αργότερα, που είχαμε γυρίσει στο χωριό, μάθαμε πως τον Θανάση Γκιοχάλα τον
  σκότωσαν οι Γερμανοί. Σημειώνω, πως στο χωριό Ανθούσα, έγινε τότε και η βάπτιση
  της αδελφούλας μου.

                                      4. Ξεχωριστές εικόνες από την Κατοχή…
                                 
Αποχώρηση Γερμανών και Τουρκοτσάμηδων
        Θυμάμαι ότι, στα χρόνια Κατοχής, οι μεγαλύτεροι προσπαθούσαν να μη
  μαθαίνουμε εμείς τα παιδιά τις δυσάρεστες ειδήσεις.

        Όμως εμείς, στα περίλυπα πρόσωπά τους, βλέπαμε την αβεβαιότητα και τον φόβο
  που είχαν για τις εξελίξεις. Βλέπαμε την θλίψη τους όταν μάθαιναν τις δολοφονίες
  που έχω προαναφέρει από τους Τουρκοτσάμηδες και εκτελέσεις από τους κατακτητές.
  Τέτοιες εικόνες θλίψης έδειχναν τα πρόσωπα των μεγάλων όταν έμαθαν και για
  τις δολοφονίες του παπα-Ανδρέα από το Καρτέρι, του προέδρου και του παπά από
  το Σπαθαράτι, ενός πατέρα με τον γιο του από την Πάργα, του Πασχάλη Τσαλούκα
  από Μορφάτι και άλλων πολλών
στην ευρύτερη περιοχή μας…

        Δεν ξεχνάω την εικόνα θλίψης στην οικογένειά μας, όταν έμαθε την εκτέλεση
  με τους «49» από τους Γερμανούς στην Παραμυθιά, του Δάσκαλου Περικλή Κακούρη
  από το Μαργαρίτι, που ήταν φίλος της οικογένειάς μας!...
        Υπήρχε όμως και μια ημέρα χαράς στο χωριό μας, όταν ο προεστός Βασίλης Θάνος
  είχε απελευθερώσει από τους Τουρκοτσάμηδες στο Μαργαρίτι τον μικρό Χρήστο
  Μπαλούμη, παιδί του οπλαρχηγού Βασίλη Μπαλούμη από το Σπαθαράτι. Τον
  Χρήστο Μπαλούμη τον είχαν απαγάγει Τουρκοτσάμηδες και τον πήγαν στο Μαργαρίτι
  για να τον σκοτώσει η Μάνα ενός Τουρκοτσάμη, που είχε σκοτωθεί σε συμπλοκές στις
  εξορμήσεις που έκαναν για λεηλασίες και δολοφονίες στο Φανάρι –Σπαθαράτι – Μορφάτι…
        Η χαροκαμένη όμως ΜΑΝΑ (!) δεν σκότωσε το παιδί και τον κράτησε όμηρο!... Όταν
  ο Βασίλης Θάνος έμαθε ότι το παιδί ήταν όμηρος στο Μαργαρίτι, τότε πήγε ο ίδιος στο
 Μαργαρίτι και μεσολάβησε να ελευθερώσει και να φέρει ζωντανό (!) το παιδί
 στο χωριό μας! Ύστερα τον προώθησε στην οικογένειά του
 στο Σπαθαράτι!...
        Για τον προεστό Βασίλη Θάνο, μεγαλύτερο αδελφό του πατέρα μου, μένουν
 ανεξίτηλες οι εικόνες μέσα μου, για την σοφία του, την μεγαλοσύνη του, και
 φιλανθρωπία του στα χρόνια κατοχής. Θυμάμαι, που μας έστελνε συχνά, νυχτερινές
 ώρες να πάμε γιαούρτι και γάλα, από τα γιδοπρόβατά μας,σε οικογένειες που
 είχαν άρρωστα παιδιά, ή σε άλλες οικογένειες που λιμοκτονούσαν από την
 πείνα! Μας έστελνε νυχτερινές ώρες, επειδή, όπως μας έλεγε ο Μπάρμπα
 Βασίλης, έπρεπε να σεβαστούμε την αξιοπρέπεια και την υπερηφάνεια της κάθε
 οικογένειας που είχε ανάγκες για βοήθεια!...
        Έχω ακόμη ζωντανές τις εικόνες, που έβλεπα να έρχονται στον Μπάρμπα Βασίλη
 κάποιοι χωριανοί, για να του δώσουν ένα χωράφι και να τους δώσει αυτός ένα τορβά
 ή ένα «δριμόνι» καλαμπόκι!...Κι ο Μπάρμπα Βασίλης τους έλεγε: «Πάρε καλαμπόκι τώρα
 για τα παιδιά σου και κράτησε και το χωράφι σου, αλλά όμως να το δουλέψεις, για να
 σου δώσει αυτό καλαμπόκι να μεγαλώσεις τα παιδιά σου!...»
         Σε άλλες περιπτώσεις, κάποιοι του έδιναν ελαιόδεντρα για λίγο λάδι… κι ο Μπάρμπα
 Βασίλης τους έδινε λάδι και τους έλεγε να κρατήσουν τις ελιές, αλλά να τις περιποιούνται,
 για να τους δώσουν αυτές λάδι την άλλη χρονιά, για τα παιδιά τους!
        Θυμάμαι μία άλλη φορά, που ένας οικογενειάρχης του έδινε το μοναδικό του βόδι
 για ένα τσουβάλι καλαμπόκι, κι ο Μπάρμπα Βασίλης του έδωσε το καλαμπόκι που
 χρειαζόταν για τα παιδιά του και του έδωσε κι ένα βόδι από τα δικά μας… για να
 μπορέσει ο οικογενειάρχης να κάνει «ζευγάρι» με το δικό του βόδι και να οργώνει
 έτσι μόνος του τα χωράφια του!...
        Ο προεστός Βασίλης Θάνος δεν ήθελε να μιλάμε για την Μεγαλοσύνη του…
 Πίστευε ότι «το καλό έχει αξία να γίνεται!..και όχι απλά να λέγεται!...»
 γι’ αυτό εδώ σταματάω…
        Το καλοκαίρι του 1944 που ήδη ήμουν 10 χρονών, θυμάμαι πως πολλοί άνδρες
 του χωριού μας ήταν αντάρτες στα γύρω βουνά και πολεμούσαν τους Γερμανούς
 και Τουρκοτσάμηδες. Κάποια μέρα ακούστηκε πως οι Γερμανοί ετοιμάζονται
 να φύγουν από τα μέρη μας και ότι μαζί με αυτούς θα φύγουν και οι
 Τουρκοτσάμηδες. Πράγματι μία μέρα παρατήρησα πως οι ντουφεκιές ακουγόταν
 πολύ μακριά, ενώ στον κάμπο προς περιοχή Καταβόθρας – Μαργαριτίου δεν
 φαινόταν πια ούτε άνθρωποι ούτε και ζώα!... Κι όταν δεν ακουγόταν πια ντουφεκιές,
 είδα κόσμο – μπουλούκια να περνούν απέναντι στη Δημοσιά από Καλοδίκι
 προς Μαργαρίτι – Καταβόθρα. Μετά, είδα να καίγονται τα σπίτια στο
 Μαργαρίτι – Καταβόθρα – Βράστοβο…Αργότερα έμαθα πως ο κόσμος
 που μπήκε και έκαψε τα σπίτια των Τουρκοτσάμηδων… ήταν αγανακτισμένοι
 από τα χωριά του Φαναρίου και Σπαθαράτι για εκδίκηση από τις λεηλασίες
 και δολοφονίες που είχαν κάνει στα χωριά τους οι Τουρκοτσάμηδες.

        Ο πόλεμος και η κατοχή είχαν πια τελειώσει!... Από τα μέρη μας είχαν φύγει οι
  Ιταλοί πριν ένα χρόνο και τώρα έφυγαν πια και οι Γερμανοί και οι Τουρκοτσάμηδες…
  Οι μεγαλύτεροι μας εξήγησαν πως οι Τουρκοτσάμηδες εγκατέλειψαν τα μέρη μας,
  επειδή είχαν συμμαχήσει με τους Ιταλούς και Γερμανούς κατακτητές και είχαν προβεί σε
  εγκληματικές πράξεις στους Χριστιανούς Έλληνες στην ευρύτερη περιοχή μας!...
        Ύστερα από αρκετές ημέρες, που πήγαμε στην στάνη μας στο Σιούρι, στα όρια
 Σενίτσας – Λιουβαράτι, βρήκαμε εκεί ένα γνώριμό μας!... Βρήκαμε ένα μεγαλόσωμο
 Τσομπανόσκυλο τον «Λάτσιο», που λιαούριζε (αλυχτούσε δυνατά)!... Έκλαιε λυπητερά!
 Αναζητούσε το κοπάδι του!... Τα αφεντικά του Λάτσιου (οικογένεια Ομέρ Αγά) ήταν από
 το Μαργαρίτι, που τους χειμώνες έφερναν τα πρόβατά τους κοντά στην στάνη μας. Τα
 καλοκαίρια εμείς πηγαίναμε τα πρόβατα στο Καλοδίκι, ή στη Μάντουκα, ή στο Ταμπάνι
 (Θέμελο Φαναρίου), ενώ η οικογένεια Ομέρ Αγά πήγαινε σε κάποιες άλλες περιοχές
 Μαργαριτίου. Φαίνεται, πως όταν έφυγαν οι Τουρκοτσάμηδες με τα ζώα τους και το άλλο
 βιος τους, ο Λάτσιος ίσως δεν ήταν κοντά στο κοπάδι του, ή ίσως γύρισε από τον δρόμο,
 στην αναμπουμπούλα που πιθανόν επικρατούσε… και έτσι «έχασε ο Σκύλος τον Αφέντη
 του!»…
        -Τι παράξενα αισθήματα!... Το λυπητερό ουρλιαχτό ενός τσομπανόσκυλου, που
 έχασε το κοπάδι του, εμένα μου φαινόταν πως έμοιαζε με λυπητερό κλάμα παιδιού που
 έχασε αγαπημένα του πρόσωπα!... Ακούγαμε, εμείς τα παιδιά τα «κλάματα του
 Λάτσιου» και συγκινηθήκαμε, για τον πόνο που εκδήλωνε αυτός ο σκύλος!...
        Τον πλησιάσαμε και τον χαϊδέψαμε…κι αυτός αισθάνθηκε πως τον
 συμπονούσαμε, τον παρηγορούσαμε και τον αγαπούσαμε…και σταμάτησε να
 αλυχτάει!... Μετά, με σιγανό κλαψούρισμα άρχισε να χαϊδεύεται στα πόδια μας…κι
 έμεινε κοντά μας!

Ελευθέρι – Αύγουστος 1996                                 
                                                                                              Μάρκος Θάνος


                              


 

        Η άκρως ενδιαφέρουσα εργασία που σας παρουσιάζουμε για το Ελευθέρι (πρώην
 Σενιτσα), είναι 
εξολοκλήρου από τον συμπατριώτη μας Μάρκο Θάνο.
        Η γλαφυρότητα με την οποια εξιστορεί 
ο συγγραφέας τα συνταρακτικά γεγονότα που
πέρασαν οι κάτοικοι του Ελευθεριου στα 
σκληρά και αιματοβαμμένα χρονια της κατοχής,
(μέσα από την παιδική ματια ενός μικρού παιδιού), 
αποτελεί ένα ιστορικό κειμήλιο
για το Ελευθέρι, κάνοντας γνωστες παρα πολλές πτυχές της 
εποχής αυτής.
Ο Μάρκος Θάνος, γεννημένος εκεί στις κακοτράχαλες λιθαριες της Σενιτσας και 
γόνος της μεγάλης οικογενειας των Θαναιων, έζησε και ένιωσε τα βιώματα της
περιόδου αυτής, 
σε μια τρυφερή ηλικία και με τον μοναδικό του τρόπο που τα
εξιστορεί, σε κάνει να τα νιώσεις 
τόσο έντονα, σαν να βρισκόσουν ο ίδιος εκεί!!!
        Στο κλείσιμο της εργασίας του αυτής, ο Μάρκος Θάνος με συγκλονιστική αφήγηση,
μας φανερώνει 
τα τραύματα που άφησε η τριπλή κατοχή και η αναίσχυντη συμπεριφορά
των Αλβανοτσαμηδων 
προς στους συντοπίτες τους. Τραύματα που έμειναν ανεξίτηλα
στη παιδική του ψυχή.

        Η αναφορά του στα <<Παράξενα αισθήματα... και το λυπητερό κλάμα του
τσομπανόσκυλου (Λάτσιου)>>,
μαρτυρούν με απόλυτο τρόπο την καταστροφή και
την δυστυχία που φέρνει ο πόλεμος εκατέρωθεν!!

        Εύχομαι και ευελπιστώ, να ακολουθήσουν και άλλοι συμπατριώτες μας το
παράδειγμα αυτό, 
ούτος ώστε ο ιστορικός του μέλλοντος να έχει στη διάθεση του,
όσα περισσότερα ιστορικά
στοιχεια για το Περήφανο και Αδούλωτο Ελευθέρι,
που με τους αγώνες για την ελευθερια 
και την πιστη του στα ελληνοχριαστιανικα
ιδανικά του,αποτελεί ένα κορυφαίο δείγμα 
Πατριωτισμού στην περιοχή μας!!!
        Η παρούσα εργασία έχει δημοσιευθεί στο παρελθόν και σε Θεσπρωτικές
εφημερίδες, 
όπως τα Νέα του Μαργαριτίου.

 

                          Παρουσίαση: Θωμάς Στ. Γκίνης Οκτομβριος 2013

 

 

 


 




Ένα ιστορικό βιβλίο για το Ελευθέρι έγραψε ο συμπατριώτης μας
κ. Αθανάσιος Αηδόνης Νάκης, με τίτλο

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΙΟΥ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ
ΚΑΙ Η ΤΟΠΙΚΗ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ.
Και υπότιτλο
1941-1945: ΘΩΜΑΣ ΝΑΚΗΣ 1ος ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ,
20-04- 1941 βγήκε στο βουνό.

Βιογραφικο Σημείωμα του κ. Αθανασίου-Αηδόνι Νάκη.

Ο Αθανάσιος-Αηδόνης Νάκης είναι συνταξιούχος εκπαιδευτικός της Πρωτοβάθμιας
Εκπαίδευσης.
Αφού τελειωσε την Ζ.Π.Ακαδημία των Ιωαννίνων, διορίστηκε
δάσκαλος σε διαφορα χωρια
της Θεσπρωτίας, για μικρό χρονικό διάστημα
και μετέπειτα  μετατέθηκε στο Αγρίνο, όπου,
υπηρέτησε για αρκετά χρονια.
Ως ενεργός δάσκαλος βραβεύτηκε απο το Υπουργείο Παιδείας
για δραστηριότητες
εσωσχολικές και εξωσχολικές. Ως επί σειρά ετών εκλεγμένος Πρόεδρος
του
Πανηπειρωτικού Συλλόγου Αιτωλοακαρνανίας, βραβεύτηκε ο Σύλλογος του απο
την
Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος με χρηματικό έπαθλο για της
δραστηριότητες του
Συλλόγου.
Εχρημάτισε επί σειρά ετών εκλεγμένος αντιπρόεδρος του Μορφωτικού Κοινωνικού

Συνδέσμου Αγρινίου και περιχώρων. Έχει διοργανώσει σε αρκετές περιοχές της Ηπείρου,
στορικές εκδηλώσεις και ομιλίες, όπως στο Αγρίνιο, στην Μαζαρακιά και στο Μαργαρίτι με
θέματα ιστορικά που στο παρελθόν απασχόλησαν την Ήπειρο και συγκεκριμένα την Θεσπρωτία.

Στο βιβλίο του που απαρτίζεται απο 317 σελίδες, αποτυπώνεται ο πόνος του για την Θεσπρωτία
και ιδιαιτερα το Ελευθέρι απο όπου κατάγεται, το οποιο είχε στο παρελθόν να αντιμετωπισει
τον
τρισυπόστατο εχθρό στην περίοδο της κατοχής, τους Ιταλογερμανούς και τους
συνεργάτες τους, μουσουλμάνους Τουρκαλβανοτσιαμηδες της Θεσπρωτίας.
Με την οξυδέρκεια του εκπαιδευτικού που τον διακρίνει, ο δάσκαλος, μεταφέρει στις
νεότερες γενιές τα σκληρά βιώματα που έζησε σαν παιδί στην κατοχή στο Ελευθέρι,
και τους ηρωικούς αγωνες των προγόνων μας για την λευτεριά της πατρώας μας γης.

(Στην φωτογραφία το βιβλίο του Αθανασίου- Αηδόνι Νάκη, για το Ελευθέρι).




Το βιβλίο  στο μεγαλύτερο μέρος του αναφέρεται γενικά στη Θεσπρωτία κατά
την περίοδο της κατοχής, και ο συγγραφέας κάνει ιδιαίτερη μνεία στον Οπλαρχηγό
του Ελευθεριου Θωμά Νάκη, τον οποιο κατατάσσει ως τον πρώτο αντιστασιακό
στην Ελλάδα. Σε μια δίωρη συνάντηση που είχαμε με τον Αθανάσιο Νάκη τον Αύγουστο
του 2013 μου εξέθεσε τις άποψης του και ορισμένα ιστορικά στοιχεια που έχει ιδιαιτερα
για τον θείο του Θωμά Νάκη. Από ότι γνωρίζουμε, μέχρι σήμερα είναι το πρώτο
βιβλίο που έχει γραφτεί για το Ελευθέρι και είχε την καλοσύνη να μου το
χαρίσει, γνωρίζοντας το ενδιαφέρον μου για τα ιστορικά της περιοχής μας.

Άποψη μου είναι ότι η ιστορία κάθε χωριου και ειδικά του Ελευθεριου, δεν
ολοκληρώνεται με ένα βιβλίο, καθότι δεν έχει γίνει συστηματική ερευνα απο
κάποιον συντοπίτη μας. Δεν συμπεριλαμβάνει στο βιβλίο αυτό τις εμπειρίες
και τις μαρτυρίες των παλαιοτερων συμπατριωτών μας. Δεν αναφέρεται
επίσης καθόλου η ιστορία του Ελευθεριου απο ιδρύσεως του μέχρι σήμερα.

 Για αυτό το λόγο ο συγγραφέας, στη σελίδα 5 του βιβλίου αναφέρει:
 << Προσωπικά θα είμαι ευτυχής, αν οι άλλοι που θα ακολουθήσουν, διορθώσουν
τα αθέλητα σφάλματα αυτής της εργασίας, που είναι καθαρά έργο αγάπης και
προσφοράς για τον τόπο μας, και συμπληρώσουν τις έλλειψης μας >>.
Παρα τις κάποιες σημαντικές ελλείψεις, το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα έναυσμα και ένα
κάλεσμα προς τους νεότερους, να ασχοληθούν με την ιστορία του Ελευθεριου, που απο
ότι έχουμε υπόψιν μας διαδραμάτισε ένα ηγετικό ρολο απο το 1400 και εντεύθεν στην
περιοχή μας και σαν κεφαλοχώρι με αμιγές χριστιανικό πληθυσμό, όχι μονο κράτησε τα
ελληνοχριστιανικά ιδανικά του, αλλα, με το παράδειγμα του, εμψύχωνε και τα αλλα μικρά χωρια
της περιοχής, τα οποια ταυτίστηκαν και συμπορεύτηκαν στο πέρασμα των αιώνων με τους
άγωνες των κατοίκων του Ελευθεριου.
Το πέρασμα του Ιεραπόστολου Κοσμά στο Ελευθέρι, (που σύμφωνα με κάποιες ιστορικές πηγες,
ήταν στέλεχος μιας εννεαμελούς ομάδας με κυριως εθνική αποστολή,να προστατεύσει τον
πληθυσμό της Ηπείρου),  οι πολλαπλές εκκλησιες, οι δολοφονίες προκρίτων του Ελευθεριου,
που αναφέρονται απο τους ιστορικούς και πολλά αλλα, θα μπορούσαν να προστεθούν στην
εργασία αυτή του κ. Αθανασίου-Αηδόνι Νάκη.
Παραταύτα δεν παύει να αποτελεί ένα  σημαντικό γεγονός και προσθετει με τον τρόπο
του ο συμπατριώτης μας, ένα λιθαράκι στα όσα μέχρι σήμερα γνωρίζουμε. Την άποψη μου
αυτή την εξέθεσα κατ,ιδίαν στον συγγραφέα, ο οποιος με πληροφόρησε ότι το βιβλίο θα βγει
και σε δεύτερη έκδοση, και είναι πρόθυμος να συμπεριλάβει στο βιβλίο του, ότι άλλο ιστορικό
στοιχειο υπάρχει για τον τόπο μας. Όσον αφορά τον υπότιτλο που κατατάσσει τον Θωμά Νάκη
ως τον πρώτο αντιστασιακό στην Ελλάδα, θεωρώ ότι αυτό πρέπει να αποδεικνύεται με
αδιάσειστα στοιχεια και μαρτυρίες, καθότι στην Θεσπρωτία ειδικά, τον τίτλο αυτό επισημος
απο την πολιτεία, αλλα και όλους ανεξαιρέτως τους ιστορικούς της Ελλάδος, τον έχουν
ο αείμνηστος Βασίλης Μπαλούμης απο τους Σπαθαραίους, και ο Κωνσταντίνος Γεωργίου,
ο γνωστός Κότσο-Νικόλας απο το χωριο Προδρομι της Παραμυθιας.

Στην περιοχή της Σενιτσας, η οποια στο παρελθόν ήταν το μεγαλύτερο χωριο με αμιγές
χριστιανικό πληθυσμό και πολλά ντουφεκια, όπως έλεγαν οι παλαιοί, είχαμε τους Οπλαρχηγούς
Νικόλαο Τζανή, Θωμά Νάκη και Αθανάσιο Μπάκα. Εκτος αυτων σημαντικότατο ρολο στα
γεγονότα της κατοχής διεξήγαγε και ο Ιερέας του Ελευθεριου, Χρηστος Γκίνης.
Από μαρτυρίες του πατέρα μου Στεφανου Γκίνη, ο οποιος ήταν για εννιά χρονια ενεργό μέλος
της Εθνικής Αντίστασης Ελευθεριου, 1941-1949, θυμάμαι που μου έλεγε ότι ο Νικόλας Τζανής
και ο Θωμά Νάκης, είχαν περισσότερη εκτίμηση και επιρροή, έναντι του νεαρού τότε
Θανάση Μπάκα. Ο Νικόλαος Τζανής σαν υπαστυνόμος της περιοχής Μαργαριτίου, ήταν
διοικητής λόχου στην περίοδο αυτή, κάτω απο τις διαταγές του Συνταγματάρχη Αριστείδη Κρανιά.
Στο στρατοδικείο των Αλβανοτσαμηδων που έγινε στη Παραμυθια, ο Βασίλης Μπαλούμης
και ο Νικόλαος Τζανής, παρευρίσκονταν εκεί ως διοικητές λόχου,
αναφέρει ο Χρηστος Δημητριάδης στο βιβλίο του
ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΙ ΑΓΟΝΕΣ ΘΕΣΠΡΩΤΩΝ σελίδα 120.

Από την πλευρά μας χαιρετίζουμε και καλωσορίζουμε την έκδοση του βιβλίου για το Ελευθέρι,
και ευελπιστούμε ο συγγραφέας στην δεύτερη έκδοση που προφανώς θα ακολουθήσει,
να προστεθούν όλα τα ιστορικά που έχουν σχέσει με την Σενιτσα, όπως αναφορές της
Τούλας Στεφανίδου στο βιβλίο της που έχει εκδώσει για το Μαργαρίτι, του ιστορικού
Σπύρου Μουσελίμη, του Ιωάννου Βαρβιτσιώτη, και ιδιαιτερα των παλαιοτερων κατοίκων
του Ελευθεριου !!! Πολλά απο αυτά τα έχουμε αναρτήσει στην παρουσα ιστοσελίδα,
τα οποια αποτελούν ερευνα και συλλογή πληροφοριών εδώ και πολλά χρονια.

(Φωτογραφία απο την συνάντηση μας με τον συγγραφέα του βιβλίου για το Ελευθέρι
κ. Αθανάσιο-Αηδόνι Νάκη τον Αύγουστο του 2013).




Επιμέλεια: Θωμάς Στ. Γκίνης Σεπτέμβριος του 2013




ΒΡΥΣΕΣ ΚΑΙ ΛΙΒΑΔΑΡΙ

Sample Image

Άποψη απο το Πυργί και στο βάθος ο κάμπος Ελευθεριου και Μαργαριτίου.

Sample Image

 

ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΩΝ ΥΠΕΡ ΠΑΤΡΙΔΟΣ ΠΕΣΟΝΤΩΝ 1940 1943.

Αυτά γραφει στο Ηρώο που βλέπετε και αναφέρεται φυσικά στους προγόνους
μας συμπατριώτες που έδωσαν την ζωή τους για την ελευθερια της πατρίδας μας.
Με το αίμα των Ηρώων αυτών ποτίστηκε το δέντρο
της Λευτεριάς στο αδούλωτο Ελευθερι.


(Φωτό από την νεαρή συμπατριώτισσα μας Μαρία B. Τσάνη).


Sample Image

Έχοντας υπόψιν το Ηρώο αυτό που στήθηκε προς τιμήν των πεσόντων εκείνη
την περίοδο και γνωρίζοντας αρκετά για αυτή την παλιά ιστορία από τον
Πατέρα μου, ρώτησα να μάθω κάτι περισσότερο για αυτούς τους συμπατριώτες
μας που πέθαναν για τα Ελληνοχριστιανικά ιδανικά. Βρισκόμενος λοιπόν
σε ένα συγγενικό σπίτι στο Ελευθερι αρχίσαμε την κουβέντα με μια
σεβάσμια  γηραιά κυρια. Η κ Χρυσαυγή, που τα έζησε όλα αυτά από κοντά,
μου διηγήθηκε πως στην κατοχή που η Ελλάδα ήταν σε πόλεμο με
τους Ιταλογερμανούς κατακτητές, κάποιοι θρασύδειλοι Αλβανοτσάμηδες που
το 1912 είχαν δηλωσει Έλληνες και ότι θα πολεμούσαν στο πλευρό της
μητέρας Πατρίδας Ελλάδας, βρήκαν την ευκαιρία να βγάλουν τα κρυμένα
ανθελληνικά τους αισθήματα κατά των συγχωριανών τους, πιστεύοντας
ότι με την βοήθεια των Ιταλογερμανων φασιστών θα προσαρτούσαν
την Ελληνικότατη αυτή περιοχή στην Αλβανια.

Το Ελευθέρι στην κατοχή 1942

Αφήγηση της Χρυσαυγής ....
Το καλοκαίρι του 1942 Ιταλικό απόσπαμα πλαισιωμένο από οπλισμένους
μουσουλμάνους Τσάμηδες των περιοχών Φιλιατών, Παραμυθιας, Ηγουμενίτσας
και Μαργαριτίου πηγαίνουν στο Ελευθερι και μαζεύουν όλους τους άρρενες
κατοικους στο Δημοτικό Σχολειό του χωριου και με συνεργό κάποιον
ντόπιο Εφιάλτη που δεν θα αναφέρω το όνομα του, απαιτούν να τους
παραδώσουν τα όπλα που είχαν οι Σενιτσιωτες. Στην απάντηση των
Σενιτσιωτων ότι εμείς δεν έχουμε όπλα και ασχολούμαστε μονο με
τα κοπάδια μας και τα ελάχιστα χωράφια για να επιβιώσουμε, πετάχτηκε
ο ντόπιος αυτός προδότης και τους φώναζε στα Ελληνικά:

Παραδώστε τα όπλα, παραδώστε τα όπλα, με μισος και κακεντρεχια προς
τους συγχωριανούς του. Στην επιμονη των κατοίκων ότι δεν έχουν
όπλα, οι Ιταλοί με τους ντόπιους μουσουλμάνους και τον προδότη του
Χωριου μετά από υπόδειξη του τελευταίου συνέλαβαν τους κάτωθι Σενιτσιωτες
Πατριώτες : Δημήτριος Χήρας, Ηλίας Κυριακης, Πασχος Κίτσος, Θωμας Κίτσος,
Θωμας Σιάνος, Σπυρος Σιανος και Χρηστος Βασιλειου.
Όλους αυτούς τους μετέφεραν στο Μεσολόγγι, εκτος του Δημητρίου Χήρα
που αφέθηκε ελεύθερος λόγο ηλικίας (ήταν γέροντας), στο Ιταλικό
στρατόπεδο αιχμαλώτων πολεμου που είχαν ίδρυσει εκεί για αυτό το σκοπό.
Στο στρατόπεδο αυτό που ήταν γνωστό για την σκληρή μεταχείριση των
αιχμαλώτων, πέθαναν δυο από τους Σενιτσιωτες αιχμαλωτους πολεμου,
οι Ηλίας Κυριακης και Πάσχος Κίτσος. Οι υπόλοιποι κρατήθηκαν στο
τρατόπεδο αυτό και υπέστησαν απίστευτες κακουχίες και βασανιστήρια
μέχρι την απελευθέρωση όπου επέστρεψαν στο Ελευθερι. Αυτά τα
γεγονότα που αποτελούν ιστορικά κειμήλια για την περιοχή μας, μου
αφηγήθηκε η γηραιά και σεβάσμια κυρια Χρυσαυγή .... στις 23 - 7 - 2008.
Στην εύλογη ερώτηση μου τι απέγινε με τον προδότη; Μου απάντησε
ότι μετά από συμβούλιο των γερόντων του Χωριου, αποφάσισαν να
μην τον καταγγείλουν στις Ελληνικές Αρχές (διότι ήταν βέβαιο ότι θα
καταδικάζονταν σε θάνατο και θα εκτελούνταν όπως του άξιζε), λυπουμενοι
την οικογένεια του. Δεν τον ενόχλησαν αλλα ούτε και τον έκαναν παρέα,
μέχρι που πέθανε ζούσε αποκομμένος από την τοπική κοινωνία.
Όσον αφορά τα όπλα που είχαν οι Σενιτσιωτες δεν τα παρέδωσαν
παρότι βασανίστηκαν και φυλακίστηκαν. Αυτό μας θυμίζει την αγέρωχη
και περήφανη συμπεριφορά των Σουλιωτών απέναντι στον Γεώργιο
Μπότσαρη που τα είχε βρει με τον Αλη Πασα, προδίδοντας τους
συντρόφους του όταν εμφανίστηκε στις ελιές εκεί στη Λιθιτσα
της Πάργας, που είχαν μαζευτεί οι Σουλιώτες περιμένοντας να
φύγουν για τα Επτάνησα, πετάχτηκε ένας Σουλιώτης και είπε του
Τζαβέλα, Καπετάνιε νάτος τι τον κοιτάς και δεν του ρίχνεις μιά ;
Και ο Καπετάνιος Τζαβέλας του απάντησε: αστον, θα τον βασανίσει η
μοίρα του για όλη του τη ζωή για αυτό το κακο που μας έκανε,
εννοώντας την απόσυρση του Γιώργου Μπότσαρη με τα παλικαρια του,
αδυνατίζοντας έτσι την πολεμική ισχύ των υπολοιπων Σουλιωτών απέναντι
στον παμπεσι Αλη Πασα, που τότε ήταν σε πόλεμο με τους
Σουλιώτες, με αντάλλαγμα τσιφλίκια στο Βουλγαρέλη.

Αυτή την τακτική επέλεξαν και οι Σενιτσιωτες τότε αποφεύγοντας να
ασχοληθούν με αυτό το σκουλήκι. Έχουμε υπόψιν τις σατανικές μεθόδους
που χρησιμοποιούσαν τότε οι Αλβανοτσάμηδες με απειλές και δολοφονίες
ώστε να αποσπούν πληροφορίες από κάποιους κατοικους για την
αντιστασιακή δράση που έκαναν οι κάτοικοι του χωριου, αλλα, το αδίκημα
της εσχατης προδοσίας είναι βαρύτατο και τιμωρείται με εκτέλεση σε
περίοδο πολεμου. Να υπενθυμίσουμε εδώ ότι έναν παρόμοιο Εφιάλτη
που είχαν και οι Παραμυθιωτες ονόματι Σαλουκα τον εκτέλεσαν αφού
πέρασε πρώτα από στρατοδικείο στην Παραμυθια την ίδια περίοδο.

Παρένθεση: <<Τον Δεκέμβριο του 2013 άρχισα να συλλέγω στοιχεια για τον πρώτο
Έλληνα Πρόεδρο του Μαργαριτίου, τον γνωστό στους παλαιότερους Χαράλαμπο
(Λιαμε) Σούλη. Ο δικηγόρος στον Άριο Πάγο κ. Σπυρίδων Σούλης, εγγονός του
Χαράλαμπου, κάτοικος Κέρκυρας που δικηγορεί στην Αθηνα, μου έστειλε πολλά
ιστορικά ντοκουμέντα για τον παππου του τον Λιαμε τον οποιο είχαν επικηρύξει
οι τουρκαλβανοτσιαμηδες του Μαργαριτίου, διότι ως πρόεδρος της κοινότητας τότε
του Μαργαριτίου, ο Χαράλαμπος Σούλης δεν προσυπέγραψε την προσάρτηση της
περιοχής μας στην Αλβανια, πράγμα που επιτακτικά του ζητούσαν οι μουσουλμάνοι
Μαργαριτιωτες. Αυτό τους εξαγρίωσε και τον κυνηγούσαν για να τον σκοτώσουν.
Ο Χαράλαμπος Σούλης συνεννοημένος με τις Ανταρτικες Ομάδες της περιοχής μας, και
ιδιαιτερα με τον Οπλαρχηγό Βασίλη Μπαλούμη, αγωνίζονταν να αποτρέψει τα ανθελληνικά
σχέδια των τουρκαλβανών. Τότε οι τουρκαλβανοί του Μαργαριτίου τον καθαίρεσαν
παράνομα απο το αξίωμα του προεδρου και έβαλαν μουσουλμάνους για την διοίκηση
του χωριου. Παράλληλα αρχησαν να του στήνουν ενέδρες με σκοπό να τον
σκοτώσουν.
Ο Χαρ. Σούλης αναγκάστηκε να φύγει απο το χωριο, και τότε εντάχθηκε στις
Ανταρτικες Ομάδες της περιοχής Σουλίου. Οι Μαργαριτιωτες μουσουλμάνοι,
τότε τον επικήρυξαν με μεγάλο χρηματικό ποσο. Κάποια ημερα ο Λιαμε Σούλης
ήρθε μυστικά στο Λιβαδάρι και στην Σενιτσα, και επισκέφθηκε τον έμπιστο φίλο του,
τον Τσιάβο (Σταυρο) Καρδανη, και του ζήτησε να τον βοηθήσει ώστε να καταφέρει
να πάρει την οικογένεια του, η οποια έμενε στο Μαργαρίτι. Εκεί που συζητούσαν
στο σπίτι του Σταυρου Καρδανη, τους επισκέφθηκε ο γνωστός καταδότης του
χωριου, και είδε τον επικηρυγμένο Χαράλαμπο Σούλη. Ο Σταυρος Καρδανης και ο
Λιαμες κατάλαβαν τον σκοπό της επίσκεψης του καταδότη, και του ζήτησαν να
αποχωρησει, και ο Σταυρος Καρδανης απευθυνόμενος προς αυτόν του είπε:
<<πρόσεξε μην κανεις καμια παλιοδουλειά γιατί θα έχεις να ξεκαθαρίσεις με εμενα>>.
Ο καταδότης έφυγε με σκυμμένο το κεφάλι και πήγε άμεσως στο Μαργαρίτι και
ειδοποίησε τους μουσουλμάνους Ετσεβίτ Χούσα και την παρέα του, ότι ο
καταζητούμενος Χαράλαμπος Σούλης βρίσκετε στην περιοχή μας...ελπίζοντας να
πάρει ένα μέρος απο την επικήρυξη (χρηματικό ποσο).
Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας που οι Έλληνες Χαρ. Σούλης και Τσιάβο Καρδανης
πήγαιναν προς το Μαργαρίτι, για να πάρουν την οικογένεια του Χαράλαμπου,
όπως είχαν σχεδιάσει, λίγο πιο πέρα απο την εκκλησια της Παναγιας στον
οικισμό Κενταλι του Μαργαριτίου, οι μουσουλμάνοι είχαν στήσει ενέδρα στον
Χαράλαμπο Σούλη με σκοπό να τον σκοτώσουν. Επακολούθησε μάχη σώμα με
σώμα και με την βοήθεια του Τσιάβο Καρδανη, γλίτωσε τον βέβαιο θάνατο
ο Χαράλαμπος Σούλης...
Εκτως απο τον δικηγόρο Σπυρίδωνα Σούλη, αυτά μού τα επιβεβαίωσαν και ο
Μαργαριτιωτης
Δημήτριος Κακούρης κάτοικος Ηγουμενίτσας σήμερα,
ο Μαργαριτιωτης Θεοφάνης
Παπαδιαμάντης, και ο Κωνσταντίνος Σούλης
γιος του Χαράλαμπου ο οποιος σήμερα
διαμένει στην Κέρκυρα.
Συνεπώς αυτά τα οποια μας αφηγήθηκε η Χρυσαυγή, ήταν μονο ένα
μικρό μέρος απο την ανθελληνική δράση του καταδότη της περιοχής μας.
(Περισσότερα για την ιστορία του Χαράλαμπου Σούλη, δείτε στην κατηγορια
ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, Χαράλαμπος (Λιαμες) Σούλης>>.
(Η προσθήκη της παρένθεσης αυτής έγινε τον Δεκέμβριο του 2013, μετά απο
νεότερα στοιχεια για το συγκεκριμένο θέμα).
Όσον αφορά τους μουσουλμάνους Τσάμηδες που ζούσαν στην περιοχή
μας (οι οποιοι είχαν αλλαξοπιστήσει σε παλαιότερες εποχές, ορισμένοι
από συμφέρον και ορισμένοι από βία και απειλές από το οθωμανικό
καθεστώς τότε), στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο 1912 είχαν ταχθεί με
το μέρος της Τουρκίας.  Με την λήξη του πολεμου δηλωσαν Έλληνες,
και όταν τους αφαιρέθηκαν τα τεραστια τσιφλίκια που είχαν αποκτησει 
κλέβοντας και αρπάζοντας από τους συγχωριανούς τους Έλληνες και
από τα κτήματα των εκκλησιών και των  Μοναστηριών μας,
προσεταιρίστηκαν τους Ιταλούς, (οι οποιοι Ιταλοί παίζοντας βρώμικο
παιχνίδι σε βάρος της τραυματισμένης τότε από τους πολέμους Ελλάδας,
κατέστρωσαν το σχέδιο να προσαρτήσουν την Θεσπρωτία στην Αλβανια.
Αυτά τα σχέδια ισχύουν μέχρι και σήμερα και το τελευταίο διάστημα τα
αναζωπυρώνουν!!!
Νέοι και νέεςι της περιοχής μας, από εσάς περιμένουμε να

φανείτε αντάξιοι των προγόνων σας όταν χρειαστεί.

Μεταφορά από Θωμας Στ.Γκίνης. Μάρτης 2011



Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΓΚΙΝΗ
ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ 1822 

Την ιστορία για την δολοφονία του Δήμου Γκίνη την έχω ακούσει από
την γιαγιά μου
Ελένη, σύζυγο του Ιωάννη Γκίνη και από την θεία μου
Αναστασία Γκίνη σύζυγο του
Ευαγγελου Τσίτσα, τον πατέρα μου
Στέφανο καθώς και από τον Πήλιο Τσάκη (Σπύρο Κυριακη).
Δράστες ήταν οι αλβανοτσάμηδες της Καταβόθρας.

Ο λόγος που σκότωσαν
τον Δήμο ήταν ο εξής.
Το 1820 ήρθε μυστικά στην Σπλαντζα (Αμμουδιά)
ο οπλαρχηγός του γένους
μας Θεόδωρος Κολοκοτρώνης για να
συνεννοηθεί με τους Σουλιώτες για
τον κοινό αγώνα.
Στην συνάντηση πήραν μέρος και πέντε Σενιτσιωτες  μεταξύ
αυτών και ο Δήμος Γκίνης ως πρόεδρος του χωριου , καθώς
και Μορφατιωτες
και Παργινοί. (Τα χωρια Σπαθαρατι, Μορφάτι
και Σενιτσα αποτελούσαν μια 
ασπίδα προστασίας για τους
Σουλιώτες ως προς την επικοινωνία τους με
τους Παργινους).
Πέρα από αυτό ο Δήμος Γκίνης ως αρχηγός του χωριου είχε

βάλει σύνορα στους Καταβοθριωτες μουσουλμάνους και δεν τους
άφηνε να
βόσκουν τα ζώα τους στον ελληνικό χώρο που είχε
καθορίσει ο ίδιος.
Το όριο ήταν στη θέση Κληνια πάνω από
την χωνεύτρα της Καταβόθρας. 
Οι μουσουλμάνοι μαθαίνοντας την
δράση του Δήμο Γκίνη και έχοντας το θέμα με
τα όρια της
βοσκής τον δολοφόνησαν σε ενέδρα.
Μετά τον θάνατο του
Δήμου Γκίνη τα όρια παρέμειναν στο ίδιο μέρος διότι
τα πρόσεχαν
οι άλλοι Σενιτσιωτες. Είκοσι χρονια αργότερα πάλι στο ίδιο

σημείο 1835 ο ανιψιός του Δήμου, ο Θωμάς Γκίνης του Αθανασίου,
δολοφονείται
για τα βοσκοτόπια, όπου είχε έριδες με τους μουσουλμάνους
Καταβοθριωτες.
Ο Θωμας Γκίνης του Αθανασίου, ήταν γνωστός σε όλους τους παλαιότερους

κατοικους της περιοχής μας με το παρατσούκλι Θωμά-Ντομορις,
ο οποιος είχε σε όλη του τη ζωή πόλεμο με τους  εξισλαμισμένους
κατοικους της περιφέρειας Μαργαριτίου.  Οι τούρκοι, όπως
τους έλεγαν τότε οι δικοί μας, έτρεμαν από το φόβο τους όταν
άκουγαν το όνομα του, κατάφεραν όμως να τον σκοτώσουν και
 αυτόν με προδοσία σε ενέδρα που του είχαν στήσει. Ο καλύτερος του
φίλος και συναγωνιστής ήταν κάποιος Σταυρος (Τσιαβος) Λιοπιαρης
κάτοικος Ελευθεριου. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις των παλαιοτερων,
σε κάθε σόι στο χωριο αυτό ήταν και ένας μπροστάρης, που  αναλάμβανε
την προστασία για το δικό του σόι και το χωριο του γενικότερα.
Ο τρόπος που ζούσαν και διοικούσαν στο Ελευθερι και στα γειτονικά
χριστιανικά χωρια ήταν ακριβώς ο ίδιος και  πανομοιότυπος με τα ήθη και
έθιμα της Σουλιώτικης συμπολιτείας.
Ο οπλαρχηγός του γένους μας Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε επισκεφτεί
τα μέρει μας δυο φορες. Την πρώτη για να εντάξει τους Σουλιώτες
στον κοινό αγώνα το 1820, πράγμα το οποιο και έγινε, και η δεύτερη
για να συνενοηθει με τους αγάδες της περιοχής Μαργαριτιου και ιδιεταιρα
με τους Τσαπαραιους, εκμεταλλευόμενος την έχθρα τους προς τον
Αλη Πασα, αλλα και προς τον σουλτάνο. Ο Κολοκοτρώνης συνεννοημένος
με τους φιλικούς, προσπάθησε να πάρει με το μέρος του τους αγάδες αυτούς.
Τελικά η προσπάθεια αυτή δεν τελεσφόρησε. Είναι γνωστό ότι οι αγάδες της
περιοχής Μαργαριτίου, οι οποιοι είχαν υπό τον έλεγχο την περιοχή , από
Λούρο έως και Αργυρόκαστρο δρούσαν με πρωταρχικό σκοπό τα δικά τους
συμφέροντα. Γνώριζαν από που προέρχονταν και για αυτό πήγαιναν
με οποιον πίστευαν ότι θα τους εξασφαλίσει τα απέραντα τσιφλίκια τους.
Δεν είχαν ιδανικά, την πατρίδα και την πιστη τους τα είχαν χάσει, το μονο
που τους ενδιέφερε ήταν το ατομικό τους συμφέρον. Για αυτό το λόγο σε
όλοι τους την διαδρομή, άλλαζαν πάντα στρατόπεδο. Αυτό κράτησε
μέχρι την ημερα που ο Αλης των Ιωαννίνων κατάφερε και τους έβαλε
όλους στο χέρι και τα απέραντα τσιφλίκια, τους τα άρπαξε. Ο τελευταίος
και πιο ισχυρός αγάς που υποτάχθηκε τότε στον Αλη ήταν ο Χασαν
(Ιωάννης) Τσαπαρης, γιος του Σουλεημάν της Καταβοτρας Μαργαριτίου
το 1811. Έχουμε και ένα γράμμα ντοκουμέντο της εποχής αυτής στη
διάθεση μας και το δημοσιεύουμε παρα κάτω, όπου φαίνεται ότι οι αγάδες
του Μαργαριτίου ζητούν βοήθεια από τους Βενετους και από τους Σουλιώτες
για να μην πέσουν στα αδίστακτα χερια του αιμοβόρου Αλη Πασα.

Έτσι με την αλλαγή αυτή εξουσίας, οι κάτοικοι των χριστιανικών χωριων της
περιοχής μας, αλλα και των μουσουλμάνων απόκτησαν άλλους δυνάστες
μετά το 1811. Τα χωράφια στο Καλοδίκη και στον εύφορο κάμπο Μαργαριτίου
και Ελευθεριου, τώρα τα νοίκιαζαν από ανθρώπους του Αλη των Ιωαννίνων
με σκληρότερους ορους από πριν. Έτσι άρχισαν καινούρια κυνηγητά και
δολοφονίες κατά των χριστιανών που αντισταθηκαν. Τότε έφυγαν και αρκετοί
μουσουλμάνοι πλούσιοι που του είχαν πάει κόντρα και σαν επικιριγμενοι
κατέφυγαν στη Νεάπολη της Ιταλίας όπου βρησκονται μέχρι σήμερα.
Τότε έφυγαν και οι περισσότεροι χριστιανοί κάτοικοι του Μαργαριτίου,
με αποτέλεσμα να μείνουν στο Μαργαρίτι μονο το 20% χριστιανοί. Για
τα χωρια μας, Ελευθερι, Λιβαδάρι, Μορφάτι, Σπαθαρατι και Καρτέρι, όλα
αμιγές χριστιανικά η ζωή συνέχισε να κυλά στα κατσάβραχα τρώγοντας
γκόρτσα και πίνοντας νερό από τα σπιθάρια της οροσειράς του Πεζόβολου
και της Κρανιάς. Πάμφτωχοι αλλα Λεβέντες, έτσι κράτησαν άσπιλα τα
ελληνοχριστιανικά ιδανικά τους !!! Τα μεγάλα κεφαλια όπως τους
αποκαλούσαν τότε στα χωρια μας οι περισσότεροι ήταν αγράμματοι,
όμως την ιστορία τους την γνώριζαν πολύ καλά. Τα ελληνοχριστιανικά
ιδανικά τους ήταν υπεράνω όλων !!!
Με κυριότερο όπλο την πιστη τους σε αυτά τα ιδανικά κατάφεραν
και ελευθέρωσαν την περιοχή τους από κάθε λογής δυνάστες.

ΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΑΓΑΔΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΒΕΝΕΤΟΥΣ

(Το γράμμα είναι γραμμένο στα ελληνικά, έτσι όπως τα μιλούσαν
τότε
οι αγάδες της περιοχής Μαργαριτίου.
Το μεταφέρουμε αυτούσιο)
: Εξοχότατε καβαλιερ κηνεραλ κονσουλο Μπενάκη.
Ακριβώς σε χαιρετούμε
και τα  ματια σου γλυκοφιλούμε με αγάπην πολλήν.
Λαουαρατι 18 αυγούστου 1805. Με το φιλικών μας γράμμα σου δίδομε την είδησιν,
ότι ο χτρος μας Τούρκων
και Ρωμαίων Αλη Βεζύρης μας εγίνηκε πολύ φόρτωμα,
και μας επλάκωσε
τα τσεφλικια μας, και χαλευει να μας πάρη τον τόπο μας
όλον
και εμάς, και εμείς αυτόν δεν τον δεχόμαστε, καλλίτερα τοχομε να χαθούμε
όλοι μας, παρα να κάμομε αφέντη αυτόν τον τυραννoν,  και εμείς
εχτές πέφτει (πέμπτη)
πουρνού επιασαμεν το ντουφέκι εδώ εις το Μαργαρίτι,
και επήραμε τα σπίτια
του Αχμετ Μπεη, που είναι με τον Βεζύρη, και η δουλειά
η δικη μας δεν έμεινε σε άλλον,
παρα πολεμων έχομε με αυτόν, όσο να
μπορέσομε, και το θάρρος όλων εις τον Θεών
και εις την εξοχότητα σας τοχομε.
Διά τούτο σας είχε εγγράψει της απερασμεναις
ο Χασαν Αγα Τσαπαρης
να μας βοηθήσετε, και ο καβαλιερ Μπενάκης του αποκρίθηκε ότι
κάθε
βοήθεια να την χαλεψωμεν από τον Αυτολαχ Μπεγη (Μπέη) όπου είναι
βασιλικός άνθρωπος και εμείς εστειλαμε τον Μούσα Αγα Τσαπαρη και τον εκουβεντιασε
και του εγυρεψε βοηθών, και ο Μπεγης, από τον μπολή
(πολύ) τον φόβο που έχει από
τον Βεζύρη, δε μας έδωσε κανένα βοηθό,
αλλα ούτε γράμμα μας έδωσε εις την
Εξοχότητα σας.
Όμως η δουλειά η εδική μας δεν έμεινε σε άλλον παρα εις το ειδικό
σας
βοηθό (βοήθεια), και σας παρακαλούμε διά όνομα του Βασιλειου σας, να μας βρεθείτε
βοηθοί, εις ότι μας κάνει χρεία, και μη μας αφήσετε να μας
ζαπώσει τέτοιος τύραννος
Βεζύρης, διότι τους κακούς στοχασμούς όπου
έχει ημπορείτε να τους καταλάβετε.
Αυτού στέλνομε τον Μουσα Αγα Τσαπαρη,
διά να σας κουβεντιάσει τα πάντα στοματικός,
και ως φίλοι μας αγαπημένοι
όπου είστε, μη μας λείψετε από ότι σας ζητήσομε, και  με
κάθε ογλιγωραδα. 
Ταύτα και μένομε όλοι εις την αγάπη σας.
Ακολουθούν οι υπογραφές:
Χασαν Τζαπαρης, Χασαν Προνιος, Μούσα Ρούσης, Σένης του Αχμέτ Αγα,
Κάσο Μουτζανας (τζινταρης του κάστρου Παραμυθιας), Μπουλά Χαλιλης,
Μπάκο του Μουσα Αγα, Μπάλιο Χούσιας, σενσουλος,
Τούσσας (Αναστάσιος) Μανόπουλος.
Σειμ.  Η ανακάλυψη και δημοσίευση εγγραφων και δημοσιευμάτων των σχετικών με
το Μαργαρίτι κα την περιοχή του αποτελεί στόχο και επιδίωξη μας γιατί θα συμβάλλουν
στην συγγραφή της ιστορίας του τόπου μας.

Πηγες: Απο τον Β τομο σελ. 354 και 355 του συγγραμματος
ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ του ΙΩΑΝΝΗ ΦΙΛΙΜΩΝΑ.
Μεταφορά Θωμας Στ. Γκίνης 2009

Από το γράμμα αυτό των Αγάδων της Περιοχής Μαργαριτίου και Παραμυθιας
προς τους Βενετους, βγαίνουν πολλά συμπεράσματα.
Ας κρατήσουμε τα τρία κυριότερα. 1) Ότι οι Αγάδες αυτοί, ενδιαφέρονταν πρωτίστως
για τα απέραντα τσιφλίκια τους, και ήταν πρόθυμοι να συνθηκολογήσουν με
οποιονδήποτε τους στήριζε. 2) Υπήρχε η δυνατότητα να συμπράξουν με τον
Κολοκοτρώνη, κατά της Οθωμανικής εξουσίας, και 3) Διαπιστώνεται η παντοδυναμία
που είχε αποκτησει ο Αλη-Πασας, που δεν λογάριαζε ούτε την Τουρκια τότε,
που τον είχε διορίσει Βεζίρη στο Πασαλίκι των Ιωαννίνων.
Όσο για τον Αχμέτ Μπέη που διαβάζουμε στο γράμμα, ((ότι του πήρανε τα
σπίτια καθότι ήταν άνθρωπος του Βεζίρη)), θα τον συναντήσουμε και πάλι
λίγα χρονια αργότερα στο 1817, όταν έγινε η επαίσχυντη παραχώρηση της Πάργας,
από τους Άγγλους στους Τούρκους, όπου ο Αχμέτ Μπέης Επίτροπος πλέον της
Τουρκίας, εγκατεστημένος στο Μαργαρίτι, συνυπέγραψε την Συνθήκη παραχώρησης
μαζί με τον Άγγλο Επίτροπο Cartwight στις 17 Ilouliou του 1819 στα Ιωάννινα.
Πιθανότατα αυτός Αχμέτ Μπέης να ήταν Μαργαριτιωτης. Παρακάτω θα σας
παρουσιάσουμε και κάποια ακόμη ιστορικά στοιχεια που έχουμε, σχετικά με
την παραχώρηση- πώληση της Πάργας, η οποια είχε στην επικράτεια της όλα
τα χριστιανικά χωρια, όπως Σενιτσα, Λιβαδάρι, Ζέρι, Αγια, Ράπεζα, κλπ.



 

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΣΤΑ ΑΜΙΓΕΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ
ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΗΣ  9-8-1447  ΕΩΣ  21-2-1913

Στο σπάνιο και άκρως ενδιαφέρον Τεύχος της

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ,
με τίτλο ΕΚΘΕΣΙΣ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ,
<<Όσα συνέβησαν πριν και μετά την παραχώρησιν της Πάργας>>,

που είχε εκδοθεί στα γαλλικά στο Παρίσι το έτος 1820, και μεταφράστηκε από τον
Παργινό Ιωάννη Βαρβιτσιώτη το 1851, και σελιδα 8, έχουμε μια σαφέστατη εικόνα,
όσον αφορά τον τρόπο διακυβέρνησης, και που υπάγονταν τα αμιγές
χριστιανικά χωρια που γειτνίαζαν με την Πάργα τα οποια ήταν:
Η Αγια, η Ράπεζα, (Ανθούσα), Η Ντόμπρα (Καλή), το Λιβαδάρι, η Σενιτσα
συμπεριλαμβανομενου και του Πυργιού (Μούρι), το Ζέρι, το Φανάρι, το Γουρι και
το Τσιφλίκι. (Υπάρχει και ένας παλιός χάρτης της εποχής του 1600, για τα παραλια
της δυτικής Ηπείρου, όπου αναφέρονται αρκετά χωρια τα οποια ήταν στην οροσειρά
του Μπιτζεβελιου και της Κρανιάς τον οποιο θα δούμε παρακάτω).
 
Όπως όλοι γνωρίζουμε, η Πάργα αποτελούσε τμήμα της Δημοκρατίας της Βενετίας,
από το έτος 1401. έως το 1797, η περιοχή των χριστιανικών χωριων που αναφέρονται
στο κείμενο παρακάτω, υπάγονταν στην περιφέρεια της Πάργας και συνεπώς,
αποτελούσαν μέρος των Βενετικών κτήσεων. Μετά την κατάρρευση της δημοκρατίας
του Αγίου Μάρκου (Βενετίας)το 1797, την περιοχή των Ιονιων Νήσων συμπεριλαμβανομενης
και της Πάργας με την επικράτεια της, δηλαδή τα μικρά αμιγές χριστιανικά χωρια που
ήταν σκαρφαλωμένα στις πλαγιες του Μπιτζεβελιου, της Κρανιάς και της Ντόμπρας,
όλες αυτές οι πρώην Βενετικές Κτήσεις περιήλθαν στην Γαλλία με την Συνθήκη του
καμποφορμιου, που για μικρό διάστημα κυριαρχούσε ο Μέγας Ναπολεον.

Το 1798 η Αγγλία, η Ρωσία και η Τουρκια έδιωξαν τους Γάλλους απο τα Ιόνια Νησιά,
η Πάργα με την επικράτεια της παρέμειναν στους Γάλλους μέχρι τις 22 Μαρτίου του 1814,
τότε η γαλλική φρουρά αποτελούμενη από 450 άνδρες εκδιώχθηκε από την Πάργα και
η πολη παραδίδεται στους Άγγλους.
Τότε βρήκε την ευκαιρία ο Αλη-Πασας και κατέλαβε την Πρέβεζα, κατέσφαξε τη
γαλλική φρουρά και τους κατοικους της πόλης και στράφηκε κατά της Πάργας,
στέλνοντας απειλητικά γράμματα στους Παργινους και τους καλούσε
να υποταχθούν, διαφορετικά θα πάθαιναν ότι έπαθε και η Πρέβεζα.
Στο βιβλίο Έκθεσις των γεγονότων της Πάργας, υπάρχουν αρκετές επιστολές
του Αλη-Πασα προς τους Παργινους και απαντητικές από τους Παργινους
που δεν υπάκουαν στο κάλεσμα του και ότι ήταν αποφασισμένοι
να πολεμήσουν για την ελευθερια τους. Μια από τις επιστολές αυτές
είχε στείλει ο Αλη-Πασας από το Μαργαρίτι, όπου καλούσε τους Παργινους να
πάνε να τον συναντήσουν και να υποταχθούν στο Πασαλίκι του.
Στις 21 Μαρτίου του 1800, η Ρωσία παρέδωσε στην Τουρκια τις πρώην
Ηπειρωτικές Βενετικές Κτήσεις, σε αντάλλαγμα της Τουρκίας, η οποια άνοιξε
τα στενά του Βοσπόρου στους Ρώσους.
Οι κτήσεις αυτές ήταν, Η Πρέβεζα, η Πάργα, η Βόνιτσα και το Βουθροτο
της Βορειου Ηπείρου. Σε αυτή τη νέα κατάσταση που διαμορφώθηκε για τα
χωρια της περιοχής μας, η Τουρκια για να αποφυγει τυχόν επαναστάσεις,
εκ μέρους των Ελληνοχριστιανικών πόλεων, τους παραχώρησε θρησκευτικές
ελευθερίες, και στην Πάργα τοποθετήθηκε ένας Τούρκος διοικητής του
κάστρου και η φρουρά αποτελείτο από Παργινους.
Το 1806 εξεράγγη πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας, και τότε
ο Αλη-Πασας, για να προλάβει τους Ρώσους, καταλαμβάνει την Πρέβεζα,
την Βόνιτσα και το Βουθρωτό.
<<Διευκρίνιση: Στην  χρονολογία 9-8-1447, επικυρώθηκε η αποδοχή του αιτήματος των
Παργίων προς την Δημοκρατία της Βενετίας και έκτοτε η Πάργα με την περιφέρεια της
ανηκε στις Βενετικές Κτήσεις. Το αίτημα είχε υποβληθεί απο τους Παργινους στις
21 -3- του 1401. Από το 1447 λοιπόν που η Πάργα αποτελούσε τμήμα της Δημοκρατίας
του Αγίου Μάρκου, ήταν επόμενο ότι τα κοντινά χωρια της περιοχής, είχαν κάποια
αμυδρή ελπίδα και βοήθεια. Πρωτίστως πέτυχαν να αποφύγουν τους εξισλαμισμούς
που παρατηρήθηκαν στα κοντινά όρια τους !!! >>

Στο το βιβλίο του C.P.de BOSSET, Η ΠΑΡΓΑ ΚΑΙ ΤΑ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ,
μετάφραση του Αλέξη Ζώτου, ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΓΙΩΝ ΑΘΗΝΑΣ,
σελ. 62, γραφει: Το 1500 η Πάργα κατελήφθη από τους Τούρκους που την
έκαψαν και στη συνεχεια την εγκατέλειψαν. Ξανακτίστηκε το 1571 από τους
Παργινους
και οχυρώθηκε από τους Βενετους. Στον αιώνα που ακολούθησε, οι κάτοικοι των γειτονικών
περιοχών επεδίωξαν να γλυτώσουν από τους διωγμούς των Τούρκων ζητώντας την
προστασία της Δημοκρατίας της Βενετίας. Το ένα μετά το άλλο, αρκετά χωρια προσχώρησαν
στη δικαιοδοσία της Πάργας. Τα χωρια ήταν: Η Αγια, η Σενιτσα (Ελευθερι) συμπεριλαμβανομενου
και του Μουρίου (Πυργί), το Λιβαδάρι, το Ζέρι, η Ντόμπρα (Καλή), το Γουρι, το Φανάρι και
το Τσιφλίκι. Αυτά πληροφορούμαστε από το βιβλίο του BOSSET, το χωριο Τσιφλίκι, που
αναφέρει μας είναι άγνωστο προς το παρόν.
Γνωρίζουμε όμως, ότι το όριο των χριστιανικών περιοχών, ήταν ακριβώς στη
γέφυρα του Μουρίου (Πυργιού), γνωρίζουμε επίσης από μαρτυρίες των παλαιοτερων
ότι οι ελιές της Σενιτσας (Ελευθεριου), είναι φυτεμένες από το 1100 που τις
μετέφεραν οι Ρωμαίοι, ίσως να εννοούσαν ότι μια συγκεκριμένη ποικιλια ελιας να
μετέφεραν, διότι όλοι γνωρίζουμε ότι οι βουνοπλαγιές της περιοχής μας είναι γεμάτες
από αγριελιές από τα αρχαία χρονια!!! Στο βιβλίο του BOSSET δεν αναφέρονται
οι πηγες για την επικράτεια της Πάργας, πιθανόν να είναι από το τεύχος της
Βιβλιοθήκης Ιστορικών Μελετών,
όπου όπως βλέπετε γραφει σχεδόν τα ίδια για τα παραπάνω χωρια.
Η επίθεση που δέχθηκε η Πάργα το 1500, ορμητήριο είχε το Τουρκοκρατούμενο Μαργαρίτι
και το 1571 οι Βενετοι επιτέθηκαν κατά του Μαργαριτίου, και κατεδάφισαν ολοσχερώς
το κάστρο της κωμόπολης αυτής, εκδιώκοντας τους Τούρκους. (Είναι το γνωστό θέμα
η άλωση του κάστρου Μαργαριτίου). Το 1573 όμως, οι Βενετοι παραχώρησαν το Μαργαρίτι
στους Τούρκους. Για την ιστορική άλωση του κάστρου Μαργαριτίου, στα δυο παραπάνω
βιβλία δεν γίνετε καμια αναφορά, παρότι τις επιχειρήσεις τις έκαναν οι Βενετοι με τους
Κερκυραίους και τους Παργινους, για να προστατεύσουν τις Βενετικές Κτήσεις.

Διαβάζοντας το σπάνιο αυτό βιβλίο, αντλούμε αρκετές πληροφορίες σχετικά με την
διακυβέρνηση των χωριων της περιοχής μας, η οποια σύμφωνα με τα γραφόμενα
του βιβλίου, από το 1401, έως το 1797, η περιοχή των χριστιανικών χωριων που αναφέρονται
στο κείμενο παρακάτω, υπάγονταν στην περιφέρεια της Πάργας και συνεπώς, αποτελούσε
μέρος των Βενετικών κτήσεων. Μετά την κατάρρευση της δημοκρατίας του Αγίου Μάρκου
(Βενετίας)  το 1797, την περιοχή των Ιονιων Νήσων συμπεριλαμβανομενης και της Πάργας
με την επικράτεια της, δηλαδή τα μικρά αμιγές χριστιανικά χωρια που ήταν σκαρφαλωμένα
στις πλαγιες του Μπιτζεβελιου, της Κρανιάς και της Ντόμπρας, όλες αυτές οι πρώην
Βενετικές Κτήσεις περιήλθαν στην Γαλλία με την Συνθήκη του καμποφορμιου, που για
μικρό διάστημα κυριαρχούσε ο Μέγας Ναπολεον. Το 1798 η Αγγλία, η Ρωσία και
η Τουρκια έδιωξαν τους Γάλλους απο τα Ιόνια Νησιά, η Πάργα με την
επικράτεια της περιήλθαν στους αγγλορωσους τώρα.

1817
 
Ο άγγλος στρατηγός Metlant, στέλνει στην Πάργα τον Αντισυνταγματάρχη Bosset
με τριακόσιους στρατιώτες, και τον διατάζει να αναγγείλει την παραχώρηση που
έκανε η Μεγάλη Βρατανια στην Τουρκια, διαμήνυσαν επίσης στους Παργινους ότι
σε περίπτωση ανυπακοής, η Αγγλία δεν πρόκειται να τους συνδράμει, καθόσον
η τύχη τους είχε οριστικά αποφασιστεί !!! Αυτή η προκήρυξη προς τους Παργινους
δόθηκε στις 19 Μαρτίου του 1817. Τους διεμήνυσαν επίσης ότι όσοι Παργινοί ήθελαν
να φύγουν μπορούσαν να το κάνουν και για τις περιουσιες τους θα αποζημιώνονταν.
Αυτή ήταν η προστασία που οι Άγγλοι πρόσφεραν στους Παργινους και
στα κοντινά χωρια της !!!
Με την δυσάρεστη αυτή κατάσταση που διαμορφώνεται στα μέρη μας, αρχίζουν πάλι τα
βάσανα και οι ταπεινώσεις για τους κατοικους των περιοχών μας.


Στις 17 Φεβρουαρίου 1814  ο ΑληΠασας επιτέθηκε κατά της Αγιας και της
Ανθούσας (Ράπεζας) κατασφάζοντας πολλους απο τους κατοικους των χωριων
αυτων. Μέχρι την εποχή αυτή, επισημος τα χωρια μας, ήταν υπόδουλα στους
ανωτερω κυβερνήτες, μέχρι την ημερα που η ιστορικη και μαρτυρική
Πάργα παραχωρήθηκε απο τους Άγγλους στους Τούρκους με τον
γνωστό επαίσχυντο τρόπο που πολλοί απο εμάς γνωρίζουμε.
Αυτή η αθλια εκ μέρους των Άγγλων πράξη τελέστηκε στις 18 Μαρτίου
του 1818 και η Συνθήκη υπογράφτηκε στα Ιωάννινα.

Λόγο διαφορων δυσχερειών που προέκυψαν κατά την αποτίμηση των οικιών και
κτημάτων της Πάργας, δεν επετράπη η είσοδος των Τούρκων στην πόλη, και
αντιπροσωπεία αποτελούμενη απο 60 Τούρκους υποχρεώθηκε να παραμείνει
στο γειτονικό Μαργαρίτι, απέχον πέντε μίλια της Πάργας, αναφέρεται
στην σελ. 37 του βιβλίου. Τελικά την 9την Μαΐου του 1819 αποχωρούν και
οι τελευταίοι τριάντα υπερασπιστές Παργινοί, που είχαν υποχρεωθεί να
μείνουν εκεί απο τους Άγγλους, και την μαρτυρική πόλη
της Πάργας καταλαμβάνει ο Αλη-Πασας.
(Κάτω μια αναπαράσταση της παραχώρησης-πώλησης της Πάργας, η οποια θα
στιγματίζει αιωνιως τους γκανγκστερς της Γηραιάς Αλβιόνας. Ταυτόχρονα για την
Σενιτσα και τα υπόλοιπα αμιγές χριστιανικά χωρια, της περιοχής, η αναίσχυντη
πώληση της Πάργας απο τους Άγγλους στους Τούρκους και τον Αλη-Πασα,
σηματοδοτει για την περιοχή μας νέες σφαγές, προπηλακισμούς και δολοφονίες).



figh-parinon.JPG - 450.27 KB


Της πηγες αυτές τις αντλουμε από το βιβλίο του C.P. de BOSSET,
Η ΠΑΡΓΑ ΚΑΙ ΤΑ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ, που έχει μεταφρασει
ο ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΓΙΩΝ ΑΘΗΝΑΣ,
και από ένα σπάνιο ιστορικό βιβλίο της Βιβλιοθήκης Ιστορικών Μελετών,
μετάφραση του  Παργινου Ιωάννου Βαρβιτσιώτου 1851  :

ΕΚΘΕΣΙΣ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΠΑΡΓΑΣ,
Όσα συνέβησαν πριν και μετά την Παραχώρησιν.

Τα ιστορικά αυτά στοιχεια συμπληρώθηκαν στην εργασία μας
αυτή τον Μάιο του 2013 Θωμας Στ. Γκίνης





Το γνήσιο αντίγραφο που παραθέτω παρακάτω είναι από το ανωτερω βιβλίο της
Βιβλιοθήκης Ιστορικών Μελετών, το οποιο εκδόθηκε στο Παρίσι το 1820,
και μεταφράστηκε από τον Παργινό Ιωάννη Βαρβιτστιωτη το 1851. 
Διαβάζοντας το σπάνιο αυτό βιβλίο, αντλούμε αρκετές πληροφορίες σχετικά με
την διακυβέρνηση των χωριων της περιοχής μας, η οποια σύμφωνα με τα γραφόμενα
του βιβλίου, από το 1401, έως το 1819, η περιοχή των χριστιανικών χωριων που αναφέρονται
στο κείμενο παρακάτω, υπάγονταν στην περιφέρεια της Πάργας και συνεπώς, αποτελούσε
μέρος των Βενετικών κτήσεων. Μετά το 1819, που την Πάργα παρέλαβε ο Αλη-Πασας,

στην ουσία κατήργησε την Συνθήκη αυτή και τα χωρια μας περιήλθαν στη δικαιοδοσία του.
Μετά την εξόντωση του Σατράπη της Ηπείρου το 1822, με ειδικό διαταγμα της Τουρκίας,
τα αμιγές χριστιανικά χωρια της περιοχής μας, εξακολουθούσαν να είναι όπως και με το
προηγούμενο καθεστώς. Πλήρωναν τον ίδιο φόρο όπως και πριν και δεν επιτρέπονταν
να κατοικησει στα χωρια αυτά μουσουλμάνος. Αυτό κατοχυρώθηκε με
ειδική Συνθήκη της Τουρκίας την οποια σας παρουσιάζουμε.


senit.jpg - 94.86 KB

Στην σελ. 209 και 210 διαβάζουμε:
21 Μαρτίου του 1800, ΣΥΝΘΗΚΗ ανάμεσα στις Βασιλικές
Αυλές της Αγίας Πετρούπολης και της Κωνσταντινούπολης
για τα Ιόνια Νησιά.
<<Άρθρο 8, Για τις περιοχές της Πρέβεζας, Πάργας, Βόνιτσας και του Βουθρωτού που
αποσπάσθηκαν από την βενετία, που βρίσκονταν στην ηπειρωτικη χωρα
και συνορεύουν με την Αλβανια, καθώς επίσης για τις κτήσεις τους και
τα εδάφη που κατέχουν, ισχύουν τα ίδια με τα κράτη της Υψηλής Πύλης
στην οποια και θα ανήκουν στο εξής. Όσοι κάτοικοι αυτων των χωριων
ασπάζονται την Χριστιανική θρησκεία θα διατηρήσουν τα ίδια θρησκευτικά και νομικά
προνόμια με τους Χριστιανούς
των Πριγκιπάτων της Μολδαβίας και της Βλαχιας.
Επίσης δεν πρόκειται να γίνει καμια αλλαγή στο ισχύον καθεστώς αστικής και ποινικής
δικονομίας, στο χαρακτήρα της ιδιοκτησίας και στο καθεστώς κληρονομιάς.
Απαγορεύτεται επίσης στους μουσουλμάνους να αποκτησουν περιουσια, η, να
εγκατασταθούν σε αυτές της χώρες, η, περιοχές. Θα είχαν όμως μουσουλμάνο
διοικητή. Άρθρο 9 της Συνθήκης, αναφέρει ότι η Τουρκια υπόσχεται να διατηρησει και
στο μέλλον όσα ίσχυαν μέχρι τώρα σχετικά με την θρησκευτική λατρεία των Ραγιάδων
που κατοικούν στις παρα πάνω περιοχές, Έτσι έχουν την άδεια να επανιδρύσουν τις
εκκλησιες τους και να κτυπούν τις καμπάνες τους χωρίς καμια απόλυτος παρενόχληση
από τους μουσουλμάνους. Στο Αρθρο 10, αναφέρει ότι: Η Υψηλή Πύλη θα εισέπρατε τον
ίδιο φόρο που εισέπραταν και οι Βενετοι από τις περιοχές Πρέβεζας, Πάργας, Βόνιτσας
και Βουθρωτού.Την Συνθήκη επικύρωσε μετέπειτα και η Μεγάλη Βρετανία, στην οποια
περιήλθαν οι ανωτερω κτήσεις.>>.
Όπως προκύπτει από τα γραφόμενα της Συνθήκης αυτής, η περιοχή των
Ελληνικων χωριων που υπάγονταν στην Πάργα, ζούσε κάτω από αυτό το
καθεστώς θεωρητικά, αλλα,  το δικαίωμα αυτο δεν το σεβάστηκαν οι μουσουλμάνοι
των γειτονικών χωριων. Μας είναι γνωστό ότι ο Ελληνοχριστιανικός πληθυσμός,
εκδιώχθηκε, σφαγιάστηκε και τα κτήματα τους αρπάχθηκαν από τους
Τουρκαλβανούς, ιδιαιτερα στις εύφορες περιοχές.
Τότε πολλοί Χριστιανοί, για να μη χασουν τα κτήματα τους, τα έκαναν
δωρεές στα μοναστήρια και στις εκκλησιες τους, με την ελπίδα να τα γλιτώσουν,
όπου όμως και εκεί οι μουσουλμάνοι καταστρατηγοντας τις Συνθήκες αυτές και
(λαδώνοντας) τις ξένες Αρχές Εξουσίας, κατάφερναν να τα αρπάζουν όλα.
Έτσι γλίτωσαν μονο κάποιες μικρές Ελληνοχριστιανικές εστίες, όπως
στα Όρη του Σουλίου και στα Όρη της Κρανιάς, της Ντόμπρας και του
Μπιτζεβελιου, οι οποιες πάλευαν καθημερινά με τον δυνάστη κατακτητή
και κράτησαν τα Ελληνοχριστιανικά ιδανικά μέχρι την απελευθέρωση.


Μετά τον θάνατο του Αλη-Πασα το 1822, η τύχη των χωριων μας, ήταν στα χερια του
Τούρκου διοικητή της Πάργας και του Διοικητή των Ιωαννίνων. Οι κάτοικοι των χωριων
μας ζούσαν σύμφωνα με την Συνθηκη του Πασάροβιτς, οι οποια τους παραχωρούσε τα
γνωστά προνόμια, όπως παραπάνω είδαμε. Αυτά τα προνόμια ομως άλλαζαν τακτικά,
ιδιαιτερα όταν οι Τούρκοι διαπίστωναν εξεγέρσεις στην περιοχή μας απο το 1822
και μετέπειτα. Η ιδέα ομως της οριστικής απελευθέρωσης απο τον Οθωμανικό ζυγό
είχε φουντώσει και απο το 1821 με την Επανάσταση του Ελληνικού Έθνους, ήταν θέμα
χρόνου η πολυπόθητη Λευτεριά.
Τότε άρχισε να αλλάζει και η συμπεριφορά των εξισλαμισμένων Τουρκαλβανοτσιαμηδων
στην περιοχή μας, οι οποιοι προσπαθούσαν να προστατέψουν τις τεράστιες περιουσιες
τις οποιες είχαν αρπάξει σε προηγούμενες εποχές απο τους χριστιανούς συντοπίτες τους.
Τα εύφορα χωράφια μπορούσαν οι πρόγονοι μας να τα δουλεύουν πληρώνοντας τους
σχετικούς δυσβάστακτους φόρους στους νέους φεουδάρχες της περιοχής μας.

Παράλληλα διαπιστώνουμε ότι οι προεστοί της Σενιτσας, διαδραματίζουν όλο και
περισσότερο ενεργό ρολο, όχι μονο στην περιοχή τους, αλλα και γενικότερα.
Στην περίοδο που διαδραματίζονταν το δραμα της πώλησης της Πάργας το 1817,
οι Σενιτσιωτες είχαν τον Παπα-Νικόλα Γκίνη στην Πάργα. Ο Παπα-Νικόλας δεν
έχουμε στοιχεια για το ποτε γεννήθηκε, είχε γιο τον Παπα-Σταυρο, ο οποιος
γεννήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου του 1838, και νυμφεύτηκε την Χρυσαυγή του
Γεωργίου Τσάνη απο το Μούρι το έτος 1861, αναφέρει ο ιστορικός
Σπύρος Μουσελίμης στο βιβλίο του Αρχαιότητες της Θεσπρωτίας, σελ. 172.
Τις σπουδαίες αυτές ιστορικές πληροφορίες για την παπαδογενια των Γκιναιων
και τον θάνατο του Δήμου Γκίνη, ο οποιος σκοτώθηκε στην Κληνια απο
τους Τούρκους το 1822, τις έχει ο Σπύρος Μουσελίμης απο το
Πεντικοντασταριο, έκδοση Βενετίας του 1778 και απο άλλη ενθύμηση επί
Ευχολογίου έκδοση Βενετίας, όπου αναφέρει για την παπαδογενια
των Γκιναιων. της Σενιτσας. 
Σχετικά με τα ιστορικά της παπαδογενιας των Γκινεών, γνωρίζω πολύ καλά, ότι
ο Παπα-Χρηστος Γκίνης που γεννήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου, ημερα κυριακή το 1896,
είχε αντίγραφα του Πεντοκοντασταριου των  ιστορικών εκδόσεων της Βενετίας.
Γνωρίζω επίσης ότι ο Άγιος Κοσμάς στο πέρασμα του απο την Σενιτσα, φιλοξενήθηκε
στο σπίτι του Ιερέα Γκίνη !!! Σήμερα μας είναι άγνωστο που κατέληξαν αυτά τα ιστορικά
ντοκουμέντα. Εύχομαι και πιστεύω αυτά τα ιστορικά κειμήλια να υπάρχουν σε κάποια
οικογένεια των Γκιναιων της Σενιτσας, της Καταβόθρας, η, του Μαργαριτιου.
Έχουμε συγκεντρωσει αρκετά ιστορικά για τους Γκιναίους της Σενιτσας και
ιδιαιτερα για την παπαδογενια, έχουμε πληροφορίες απο συγγενικά πρόσωπα,
ότι ένας Ιερωμένος απο την γενιά αυτή, κάποιος Παπα-Νικόλας πριν το 1800,
ήταν Αρχιεπίσκοπος στην Κωνσταντινούπολη.
Αυτό διασταυρώνεται απο το γεγονός ότι ο Παπα-Σταυρος, είχε εγκατασταθεί
στην Κωνσταντινούπολη μετέπειτα. Περισσότερα θα γράψουμε αφού
ολοκληρώσουμε την εργασία μας.
Στην φωτογραφία κάτω, ένα βιβλίο με βιογραφίες άγιων το οποιο έχει γράψει ένας
καλόγερος λίγο πριν το 1900, το οποιο συνάντησα κάπου και μου επετράπη
να το φωτογραφίσω,το οποιο έχει σχέση με την παπαδογενια των Γκιναιων.

wiwlio-m-gkini-.jpg - 61.09 KB


Κάτοψη της τρίτης σελ. του παραπάνω βιβλίου.

palio-wiwlio.jpg - 60.99 KB


Την αναφορά σχετικά με την παραχώρηση-πώληση της Πάργας, την θεωρώ αναγκαία,
στην παρούσα εργασία για το Ελευθέρι, διότι έτσι μπορούμε να κατανοήσουμε
ακριβέστερα την διακυβέρνηση που είχαν τα χωρια της περιοχής μας απο τους
διαφορους  κατακτητές της εποχής αυτής, δηλαδή απο το 1401
μέχρι την απαλευθέρωση στις 23 Φεβρουαρίου του1913.






ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ

 ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΓΚΙΝΗ 1935

Το ιστορικό αυτό είχε ως εξής:

Αφηγήσεις από την Αναστασία Θωμ. Γκίνη και
την Ελένη (Χαλκη) Γκίνη, σύζυγο του Ιωάννη.


Ένα ανοιξιάτικο πρωινό ο Αθανάσιος Γκίνης και ο αχώριστος φίλος του
Δημήτριος Χήρας, πήγαν στο Μαργαρίτι για ψώνια και για να βγούν στο
καφενείο. Κάθισαν στο καφενείο του Βαγγέλη Τεκα (Μπουτσέα), το οποιο
ήταν απέναντι από το πηγάδι της αγοράς, όπου είναι και σήμερα ακόμη.
Στο παντοπωλείο του Ανδρέα Πάκου που ήταν ακριβώς διπλα στο πηγάδι,
και επάνω στον μπάγκο του μαγαζιού καθόταν ο Γιασίν Σαντικ πρόεδρος
και αγάς του Μαργαριτίου σταυροπόδι και έπινε ρακί περιτριγυρισμένος
από κάποιους έμπιστους υποτακτικούς του. Είδε τους Σενιτσιωτες στο
απέναντι καφενείο και σκέφτηκε να σκοτώσει τον πρόεδρο της Σενιτσας,
ταπεινώνοντας έτσι το χριστιανικό αυτό χωριο που του πήγαινε πάντα
κόντρα
και να εκφοβίσει τους κατοικους του.
Στο καφενείο του χριστιανού Βαγγέλη Τεκα,
σύχναζαν
συνήθως οι περισσότεροι χριστιανοί, αλλα και κάποιοι μουσουλμάνοι

από το Παλαιόκαστρο και την Καταβόθρα οι οποιοι ήταν γνωστοί και
φίλοι
με τους χριστιανούς.
Ο Σαντικ προσπαθούσε με κάθε τρόπο, να σκοτώσει τον πρόεδρο του

Ελευθεριου. Δεν τολμούσε όμως φανερά, φοβούμενος τα αντίποινα
από τους Σενιτσιωτες. Φώναξε λοιπόν έναν από τους μπράβους του
και αφού τον κέρασε δυο κούπες ρακί για να πάρει θάρρος του είπε:
Να  εκεί κάθεται και του έδειξε τον Γκίνη, πάρε το πιστόλι μου και
ρίξτου πισώπλατα και μετά εξαφανίσου για  τρεις μέρες.
Ο μουσουλμάνος με χέρι που έτρεμε (διότι γνώριζε τον

κίνδυνο που διέτρεχε) πήγε και σημαδεύοντας ρίχνει δυο φορες, αλλα
αντί να πετύχει τον Γκίνη πέτυχε έναν μουσουλμάνο από το Παλαιόκαστρο
που κάθονταν παρα διπλα. Ο Γκίνης και ο Χήρας  έπεσαν στο δάπεδο
ακαριαία και πρώτος σηκώθηκε ο Χήρας,  άρπαξε τον μουσουλμάνο
από τον γιακά και τον αφόπλισε. Βλέποντας ότι σηκώθηκε και ο φίλος του,
Γκίνης άδειασε το όπλο από τις σφαίρες και του είπε: να πας να πεις
σε αυτόν που σε έστειλε ότι οι Σενιτσιωτες είναι άντρες και άμα
θέλει να έρθει ο ίδιος να μετρηθούμε. Στην συνεχεια αφού τον
έβρισε χυδαία τον άφησε να φύγει. Από τους πυροβολισμούς τραυματίστηκε
ένας μουσουλμάνος από το Παλαιόκαστρο.
Ο Γιασίν Σαντικ που παρακολουθούσε την σκηνη από απέναντι κατέβηκε
ντροπιασμένος από τον μπάγκο που κάθονταν και έφυγε για το σπίτι του.


Η ΔΟΛΟΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΓΚΙΝΗ
Προεδρου του Ελευθεριου 1936.

Το 1935 ο μουσουλμάνος πρόεδρος του Μαργαριτίου Γιασίν Σαντικ
(ένα χρόνο μετά την απόπειρα δολοφονίας κατά του Αθανασίου Γκίνη)
κάλεσε τους προεστούς της γυρω περιοχής στο Μαργαρίτι προσχηματικά
να συζητήσουν. Η συνάντηση έγινε στο σπίτι της Αϊσέ, κόρης του
Γιασίν Σαντικ. (Στο φαγητό που είχαν παραθέσει για τους καλεσμένους
δηλητηρίασαν τον Αθανάσιο Γκίνη πρόεδρο του Ελευθεριου). Αφού
τελειωσε το γεύμα, ο Γκίνης έφυγε με το άλογο του και κατευθύνθηκε προς
το Γερακάρι για να επισκεφθεί τον πρώτο ξάδερφο του Ιωάννη που είχε αγοράσει
εκεί  σπίτι, από μουσουλμάνο ο οποιος έφυγε οικειοθελώς για την Τουρκια
προβλέποντας τα γεγονότα που επακολούθησαν αναφορικά με
τους τουρκαλβανοτσαμηδες).
Στο δρόμο της επιστροφής για το Γερακάρι,αισθάνθηκε αδιαθεσία και στην
τοποθεσία (Δεξιά Πετρα), λίγο πριν το Γερακάρι έπεσε απο το άλογο του.
Ο ξάδερφος του Ιωάννης βλέποντας ότι αργούσε να επιστρέψει,
ανησύχησε και ξεκίνησε αυτός για το Μαργαρίτι από τον ποδαρόδρομο που
μέχρι και σήμερα υπάρχει. Φτάνοντας λοιπόν στην Δεξιά Πετρα βλέπει
το άλογο  διπλα στο αφεντικό του ανήσυχο και κατάλαβε ότι κάτι συνέβη.
Βρίσκει τον Θανάση πεσμένο κάτω να ψυχορραγεί. . 
Είχε κάνει εμετό και ο Ιωάννης πρόσεξε ότι είχε φάει μεταξύ άλλων και
αυγά βραστά από τα οποια στο γεύμα συμπτωματικά
δεν εφαγε
κανένας άλλος καλεσμένος.
Βλέποντας τον επικείμενο θάνατο του, τον
φόρτωσε στο άλογο  και
ξεκίνησε για το Γερακάρι.
Μέχρι να τον πάει ως εκεί, στα πρόθυρα του
οικισμού ο Θανάσης
ξεψύχησε, πρόλαβε όμως να του πει που ήταν
καλεσμένος.
Το πρόσωπο του ήταν μελανιασμένο  από το δηλητήριο.

Η γυναικα του Αθανασίου η Βασιλική, βλέποντας τον άνδρα της 
τελειωμένο και οδυρόμενη από τον χαμό του συζύγου της, είπε στον
Ιωάννη, ότι οι μουσουλμάνοι του Μαργαριτίου την σκότωσαν τον άνδρα της.
Συγκεκριμένα είπε:<<αυτά τα ζαγάρια στο Μαργαρίτι μου φαρμάκωσαν
τον άνδρα μου>>.
Την γνωμάτευση του θανάτου, έκανε  ο Γιαγιάς Αχμετ Κασιμ
μουσουλμάνος γιατρός, του Μαργαριτίου και αδελφός του Γιασίν, ο οποιος
φανερά δεν είπε τι συνέβη διότι φοβόταν τους ομοϊδεάτες του μουσουλμάνους.
Το είπε όμως πολλα χρονια αργότερα στην οικογένεια μας ο γιατρός
Γιάννης Στεφανίδης που ήταν και αυτός στο Μαργαρίτι.
<<Λίγες ημερες αργότερα μαθεύτηκε ότι την δολοφονία αυτή την είχε σχεδιάσει ο
Γιασίν Σαντικ και ο Λιουτ Ρώιμπας μαζί με τα τέσσερα αδέρφια του.
Ένα μηνα αργότερα, ο Λιουτ Ρώιμπας βρέθηκε σκοτωμένος σε κάποιον ελαιώνα>>.


Αυτήν την αφήγηση του θανάτου του Αθανασίου Γκίνη, μου την είχε κάνει
η γιαγιά μου Ελένη, σύζυγος του Ιωάννου Γκίνη, εξαδέλφου του Αθανασίου.
Αυτή ήταν η συμπεριφορά των μουσουλμάνων τσάμηδων που
είχαν παραμείνει στην περιοχή μας και είχαν δηλώσει Έλληνες.
Το αποκορύφωμα των πράξεων τους το είδαμε στην περίοδο
1940 με 1944 όπου με υποσχέσεις και βοήθεια από τους Τούρκους και
τους Ιταλογερμανούς φασίστες αιματοκύλισαν τον τόπο διαπράττοντας
τα πιο φρικαλέα εγκλήματα κατά των συγχωριανων τους.

Η δολοφονία αυτή του προεδρου του Ελευθεριου ήταν προσχεδιασμένη από
τους τουρκαλβανοτσαμηδες στην προσπάθεια τους να εντάξουν την περιοχή
στην Αλβανια, υποστηριζόμενοι τότε ιδιαιτερα από τους Ιταλούς και τους Αυστριακούς
και τους Τούρκους. Έτσι οι αλβανοτσάμηδες πίεζαν τους προεστούς των χριστιανικών
κοινοτήτων να υπογράψουν ότι ήθελαν την ένταξη αυτή. Αυτές τις αποφάσεις
οι αλβανοτσάμηδες τις παρουσιαζαν σε ιταλικές και αυστριακές εφημερίδες της
εποχής και σε αναφορές ότι δήθεν η Ελλάδα καταπίεζε τις (εθνικές τους μειονότητες).
Στην περιοχή μας είχαν βάλει στόχο το Καρτέρι και το Ελευθερι. Για αυτό το λόγο
στο Καρτέρι σκότωσαν το 1942 τον Παπανδρεα, το ίδιο έκαναν στο Ελευθερι αλλα
με τρόπο που να μην μπορεί να αποδειχθεί, διότι οι Σενιτσιωτες είχαν πολλά
ντουφεκια και φοβόταν μια ανοιχτή αναμέτρηση μαζί τους.

 (Ο Γιαγιάς Αχμετ Κασιμ, ήταν ένας απο τους καλύτερους πρακτικούς  γιατρούς του
Μαργαριτίου, της εποχής αυτής με πατροπαράδοτες συνταγές, που κρατούσαν
απο γενιά σε γενιά οι προκάτοχοι του.
Ο Μαργαριτιωτης Γιαγιάς Αχμέτ Κασιμ και ο Τεφικ Κεμάλ προεστός του Καρβουναρίου,
στις 12-1- του 1942 είχαν πάει στην Παραμυθια μαζί με τον φιλο τους Λιακο Λίχου Αμπαζ,
στο καφενείο του Σωτήρη Τριανταφυλλου, και γιόρταζαν την   αποφυλάκιση του
φίλου τους Λιακου απο τις Ιταλικές Αρχές και τον εφοδιασμό του με άδεια οπλοφορίας.
Εκεί πήγε και ο χωροφύλακας Ηλίας Νίκου να πιει καφέ.
Οι μουσουλμάνοι τον πρόσβαλαν με άσχημες βρισιές. Ο Ηλίας Νίκου
φεύγει και στην αγορά συναντάται με τον Κωνσταντίνο Γεωργίου (Κώτσιο-Νικόλα),
και του εξιστόρησε την προσβολή που του έκαναν οι μουσουλμάνοι στο καφενειο.
Αποφασίζουν να ξεπλύνουν την ντροπή. Οπλίζονται, ο Νίκου με το όπλο του και
ο Κώτσιο-Νικόλας με το περίστροφο του και συναντούν τους μουσουλμάνους  μέσα
σχεδόν στην Παραμυθια, και ο Τεφικ Κεμάλ του Καρβουναρίου αρχίζει
ξανά τις προσβολές καβαλα στο άλογο του τραβώντας το πιστόλι του.
Τότε ο Κώτσιο-Νικόλας αστραπιαία τραβάει το περίστροφο του και τον πυροβολεί
ρίχνοντας τον κάτω νεκρό, στην συνεχεια πυροβολεί και τον Γιαγιά Αχμέτ Κασιμ, ο
οποιος είχε ανοίξει το στόμα να πει κάτι, και η σφαίρα του Κώτσιο-Νικόλα τον
βρίσκει στο ανοιχτό στόμα,ρίχνοντας και αυτόν νεκρό διπλα στον φίλο του)....

Πηγες: Απο το βιβλίο (Στα Απόσκια του Κουριλα) σελ. 186, του Μάριου Μπίκα .

Να κάνω εδώ μια διευκρίνιση: Εύλογα θα αναρωτηθει ένας νέος σήμερα,

διαβάζοντας αυτά τα γεγονότα, ότι αφού ελευθερωθήκαμε το 1913 πως
είναι δυνατόν να συνέβαιναν αυτά στην περιοχή μας; Να εξηγήσουμε λοιπόν
ότι την περίοδο εκείνη η Ελλάδα τραυματισμένη από τους προηγούμενους
πολέμους, και έχοντας ανοιχτό το θέμα της Βορειου Ηπείρου, το θέμα
των δωδεκανήσων που ήταν ακόμη υπό ιταλική κατοχή κλπ, προσπαθούσε
στη Θεσπρωτία να μην δίνει αφορμές στους Αλβανοτσάμηδες να κάνουν
παραστάσεις σε διεθνής οργανισμούς. Για αυτό το λόγο τους ικανοποιούσε
κάθε αιτημα τους, σε κοινότητες που υπερίσχυε το μουσουλμανικό στοιχειο
τους επέτρεπε να έχουν την τοπική διοίκηση στα χερια τους και να
διορίζουν αυτοί τους υπαλληλους των διαφορων υπηρεσιών. Οι τράπεζες
τους παρείχαν χαμηλότοκα δανεια κλπ, σε αντίθεση με τους έλληνες που
έπαιρναν πολύ λιγότερα!!! Αυτή την ανοχή των ελληνικων αρχων
οι αλβανοτσάμηδες την εκμεταλλεύονταν στο έπακρο υποστηριζόμενοι όπως
προείπα από τους γνωστούς ιταλοαυστριακους. Ευτυχώς για εμάς που
ο Βασίλης Μπαλούμης (ο πρώτος αντιστασιακός στην Θεσπρωτία όπως
παραδέχονται όλοι οι ιστορικοί μας) άνοιξε πρώτος τα νταραβέρια με τους
αλβανοτσάμηδες, δείχνοντας δυναμικά πλέον το δρόμο που έπρεπε να
ακολουθήσουν όλοι οι Θεσπρωτοί, πράγμα το οποιο και έγινε. Τα χωρια
μας ίδρυσαν αντιστασιακες ομάδες οι οποιες αργότερα εντάχθηκαν στην
οργάνωση του ΕΔΕΣ με τον Ναπολεων Ζερβα και ελευθερώθηκε η Θεσπρωτία.
Το ΕΑΜ είχε ιδρυθεί νωρίτερα από τον ΕΔΕΣ, και είχε μεγάλο ποσοστό
συμμετοχής των συμπατριωτών μας. Όταν όμως οι συμπατριώτες Θεσπρωτοί
είδαν την θέσει του ΕΑΜ που πήρε στο θέμα των αλβανοτσαμηδων,
δέχονταν δηλαδή τότε το ΕΑΜ την αυτοδιάθεση των αλβανοτσαμηδων,
έχασε τα δυο τρίτα των πολεμιστών του οι οποιοι εντάχθηκαν τότε στον ΕΔΕΣ.
Έγγραφα και στοιχεια υπάρχουν παρα πολλά για την διεθνιστική αυτή άποψη
που διακατείχε τότε την ηγεσία του ΕΑΜ, συγκεκριμένα τον ΕΛΑΣ.
Μια άποψη άκρως επικίνδυνη για την Θεσπρωτία και την Ελλάδα
γενικότερα.
Αυτό όμως είναι ένα τεράστιο θέμα και
ας το αφήσουμε να το αναπτύξουν κάποιοι ειδικοί.



 


ΣΤΗ ΣΕΝΙΤΣΑ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

Από το ημερολόγιο της Τούλας-Όλγας Στεφανίδη:

<<Δεν πήγαινε άλλο, ο φόβος και η αγωνια αύξανε και απεφάσισαν να φύγουν.
Μια κουβέντα ήταν αυτή,
θα αφήνανε τα σπίτια τους, τα πάντα και θα προσφιγγευανε.
Ώρες δύσκολες και αποφασιστικές.
Το αποφασίσανε, λίγα χιλιόμετρα μακριά τους,
ποδαρόδρομο θα φτάνανε στην Ελεύθερη Ελλάδα.
Στη Σενιτσα, στο σημερινό Ελευθέριο.
Τους καλοδέχτηκαν τους προσφυγες, γνωστοί τους ήταν, συγγενείς,

κουμπάροι, σέμπροι. Η καθημερινότητα όμως σκληρή, δύσκολη. Το νερό
έπρεπε να έρθει στο σπίτι με
τη βαρελα και τα ξυλα, οι ασφάκες συνηθος για μαγείρεμα
και για το φούρνο πρόβλημα. Στην κορυφή του
βουνού δένουν σφιχτά το δέμα με τις
ασφάκες και προσπαθούν να το κυλήσουν να φτάσει μονο του κάτω
χαμηλά.
Κάποτε έφτανε, άλλοτε λυνότανε στο δρόμο. Θυμάμαι εκείνα τα πέτρινα χρονια, την
Θωμεσια,
τη μάνα του Θύμιου, όλες τις γυναίκες τις βασανισμένες από την
ανέχεια, την υπερκόπωση, την τυραγνία
της ζωής. Τον Κίτσο, ένα ηλιόλουστο πρωινό
να καθαρίζει το όπλο του. Κάθομαι και παρακολουθώ.
Στο σχολειό μας μαθαίνανε
σκοποβολή, δεν τα κατάφερνα όμως. Τώρα έπρεπε να προσπαθήσω.

Η Πανάγιω πήρε το μάουζερ του αδελφού της, έριξε και πέτυχε το στόχο.
Θέλησα να δοκιμάσω, το
κλωτσισμα όμως με τρόμαξε, δεν ξαναεπιχιρισα.
Και γελούσε η Παναγιω και επέμενε: Ξαναδοκίμασε πάλι.
Τόσο ήταν, δεν
ξαναεπιχηρισα. Και παρακάτω συνεχίζει η κ. Στεφανίδη. Μέναμε στο σχολειό,
τράβηξα
από το πάτωμα ένα σανίδι και έκρυψα το ημερολόγιο μου. Σε λίγο
ήρθαν οι Γερμανοί, ζητώντας με
νοήματα γαλα, ευτυχώς η σανίδα δεν κουνήθηκε, 
όταν ένας ακούμπησε ακριβώς εκεί τυχαία το όπλο του.
Σπαζοχολιασαμε.
Στην ίδια αίθουσα του σχολειου απεσταλμενος από τους Μαργαριτιωτες
μουσουλμάνους
ήρθε ο Τζαφέρ Καραμέτος και συνομίλησε με τον Γιάννη Στεφανίδη,
τον Συκο Μπέη, τον Γεράσιμο Πρίφτη
και τον Βασίλη Κακούρη, να τους εγγυηθούν
για να μην φύγουν. Δεν συμφωνήσανε. Ξαναήρθε πάλι
ο Καραμέτος, δεν
συμφωνήσανε πάλι. Κανένας από αυτούς δεν ζη. Για αυτό και όσα ακολούθησαν
θα
γράψει η ιστορία. Εμείς είχαμε δεύτερη προσφυγιά, στην Πάργα....
Αυτά μας πληροφορεί αγαπητοί
συμπατριώτες η Μαργαριτιωτησα Τούλα, κόρη
του γιατρού στο Μαργαρίτι τότε Γιάννη Στεφανίδη, για τα
δύσκολα χρονια της
τριπλής κατοχής, από τους Ιταλογερμανούς και τους Αλβανοτσιαμηδες συνεργάτες
τους.
Στις συναντησεις αυτές εκτως των προεστών του Μαργαριτίου που αναφέρει
η κ. Στεφανίδου συμμετείχε
και η ομάδα των Οπλαρχηγών με αρχηγό
τον Αθανάσιο Μπάκα, ο Παπα-Χρηστος Γκίνης και το συμβούλιο
του χωριου.
Όσο για την αποτυχία των συναντήσεων, απέτυχε διότι οι Σενιτσιωτες με τους
Μαργαριτιωτες
απαίτησαν (και ορθός), να δικαστούν όσοι είχαν διαπραξει
εγκλήματα, βιαιοπραγίες και κλεψιές ζωων κατά
των χριστιανών κατοίκων  της
περιοχής μας, πράγμα το οποιο οι αλβανοτσιαμηδες δεν αποδέχθηκαν,
και έτσι
ακολούθησαν τα γερμανικά στρατεύματα και πήγαν στον αγύριστο !!!
Αυτά για να μαθαίνουν
οι νεότεροι >>!!!

Υπάρχουν και αλλα ιστορικά που αναφέρονται στην
περήφανη Σενιτσα
τα οποια εν καιρό θα αναρτηθούν.

 Και κάτι σχετικό με το όνομα Καραμέτος: Το καλοκαίρι του 2009, αυτοκίνητο με
αλβανικές πινακίδες,
πήγε στην Κενταλη Μαργαριτίου και έβγαλε φωτογραφίες.
(Εγώ προσωπικά γνωρίζω ακριβώς ποιοι
έμεναν κάποτε εκεί, και φεύγοντας έκαψαν
το ένα μεγάλο σπίτι, ξέροντας ότι δεν πρόκειται να γυρίσουν ποτε πια).

Μαργαριτιωτης μου μετέφερε το γεγονός, ότι οι επιβάτες του αυτοκινητου έβγαλαν
εκεί φωτογραφίες,
το θέμα ψάχθηκε και ανακαλύψαμε ότι η γυναικα που έβγαλε
τις φωτογραφίες στην Κενταλη, ήταν
κάποια Αλβανοτσιαμησα με το επώνυμο Καραμέτου.
Τα συμπεράσματα δικά σας.


 


Η ΓΙΩΡΙΤΣΑ (ΝΤΑ ΦΙΛΙΑ)

Στα μισά του οδικού δρόμου από Μαργαρίτι προς Ελευθερι, είναι η τοποθεσία
Γιωριτσα, εκεί ήταν κάποτε ένα μοναστήρι του αγίου Γεωργίου, το οποιο
το γκρεμισαν οι μουσουλμάνοι σε παλαιότερες εποχές. Το μοναστήρι ήταν
πάνω από το δρόμο και από κάτω ήταν τα κτήματα του, εκεί που μέχρι
και σήμερα υπάρχει η πηγή και τα πλατανια. Όταν έφτιαξαν
το δημόσιο δρόμο το 1968, στην Γιωριτσα βρήκαν κάτι καπασες,
σε βάθος δυο μετρα από την επιφάνεια της γης, ήταν από το
παλιό μοναστήρι που της χρησιμοποιούσαν για να αποθηκεύουν
το λάδι και διαφορα αλλα τρόφιμα. Τώρα με την διάνοιξη του
δρόμου το μέρος έχει αλλάξει αρκετά όψη. Στο μέρος αυτό λοιπόν που
το 1924 αγόρασε ο Ιωάννης Γκίνης από τους Μπομπαιους, (σύμφωνα με
ένα συμβόλαιο που έχω) από  συμβολαιογράφο κάποιον Κωνσταντίνο Γάσπαρη
στην Πάργα 20-Αυγούστου 1924, τους θερινούς μήνες στην δεκαετία του 1960,
όλα τα χωράφια ήταν καλλιεργημένα από χωρικούς του Ελευθεριου. Στην
πηγή (μπουριμα) ακριβώς, είχαν κτήματα οι Γκίναιοι της Κενταλης Μαργαριτίου,
ο Στέφανος, ο Σπύρος και ο Θεόδωρος. Διπλα είχε ο Αναστάσιος Νάκης, από
κάτω είχε ο Ηλίας Τσοβίλης και ο Αηδόνης Μουσελίμης. Λίγο πιο πέρα
ο Κώστας Κυριακης τα χωράφια του με μια αχλαδια στη μέση του χωραφιού.
Από δεξιά μεριά ήταν το χωράφι του Στέργιο Χήρα, και απέναντι στα 1500
μετρα είχε τον καλύτερο μπαξέ του κάμπου όλου ο μερακλής Σπύρος Κυριακης
(Πήλιο Τσακης). Τα ζεστά μεσημέρια του καλοκαιριού η πηγή με το
παγωμένο νερό εκτος από τους προαναφερόμενους καλλιεργητές μάζευε
και περαστικούς ταξιδιώτες και κάποιους τσομπαναραίους. Θυμάμαι τον
γέροντα Σπύρο Τσοβίλη, με τα τραύματα του από τον πόλεμο. Έρχονταν
ο Βαγγέλης Τσίτσας από την αγια Κυριακή και συναντιόνταν εκεί στην πηγή
με τον μπατζανακη του Σπύρο Κυριακη και τον Αποστολη Αθανασίου
(Μπουζμπαρδη), επίσης μπατζανάκη του.  Οι γυναίκες τους,
(θειες μου) ήταν κόρες του Θωμά Γκίνη από την Παλιά Σενιτσα, η Αναστασία
η Γεωργια και η Χρυσαυγή. Εκεί λοιπόν όταν μαζευονταν όλοι αυτοί άκουγες
της καλύτερς ιστορίες για την Παλιά Σενιτσα, το Παλιό Γερακάρι, το Λιβαδάρι,
την Αγια Κυριακή κλπ. Ο πιο καλός αφηγητής ήταν ο Πήλιο Τσακης και
η Αναστασία (Γκίνη) Τσίτσα. Εμείς τα παιδιά, ένα κοπάδι ολόκληρο τους
ακούγαμε με το στόμα ανοιχτό όταν εξιστορούσαν παλιές ιστορίες
από τους δικούς τους παππούδες. Η γιαγιά μου Ελένη, μια αντρογυναίκα
από τη φύση της, τους υπενθύμιζε επιτακτικά ότι πρέπει να τελειώσουν
το σκάλισμα του καλαμποκιού... Κρίμα που δεν μπόρεσε κάποιος να
καταγράψει όλα αυτά που μολογούσαν τότε αυτοί οι γέροντες. Από αυτούς
έχω ακούσει αυτά τα λίγα και σας τα μεταφέρω για να μην χαθούνε.
Η γιαγιά Ελένη θεωρούσε ότι το κτήμα στην Γιωριτσα ήταν βακούφικο

(κτήμα εκκλησιαστικό που δεν έπρεπε να (οικειοποιηθεί) και μαλωνε ότι
κακός το αγόρασαν, για αυτό δεν είχε πολύ σοδειά!!!
Τα καλαμπόκια όμως ξεπέρναγαν τα δυο μετρα.
<<Την Γιωριτσα, την έχομε απο τους Μπομπαιους, όπως μου είχε πει

ο πατέρας μου Στέφανος. Ο Ιωάννης Γκίνης (παππούς μου), είχε δώσει στον
Θωμά Μπομπη
από το Ελευθέριο την Κληνια (κτήμα με ελιές) δεξιότερα
απο την Παλαιά Σενιτσα,  και
κάποια γελάδια, και πείρε το  κτήμα στην
Γιωριτσα, αποτελούμενο απο ποτιστικά  χωράφια
με αρκετές
νεροπηγές, και απο το επάνω μεριά προς τον δημοσιο δρόμο, κάποια
ξερικά
χωράφια με δέντρα, όπως ελιές, σταφιλιες αχλαδιές, και αμυγδαλιές.
Στα ξερικά χωράφια,
αργότερα οι Γκιναιοι έσπερναν καπνό, σιτάρι, φακές,
και μπιζέλια. Στα ποτιστικά, σπέρνανε
καλαμπόκι, φασόλια ποτιστικά, μποστάνι
με τα υπέροχα και πεντανόστιμα σαγρί πεπόνια ,
και καρπούζια.
Στις άκρες των χωραφιών θυμάμαι, βάζανε Ηλοσπορους, και αυτά τα

φασόλια, τα (ζοριαρικα) τα οποια σκαρφάλωναν στα καλαμπόκια, και το
φασόλι τους έφτανε
το μισό μετρο. Πάνω απο τα χωράφια που
ήταν ο σορός με τις πέτρες, (απομεινάρι ενος
παμπαλαιου νερόμυλου
όπως έλεγαν), φύτευαν ντομάτες, αγγούρια, πιπεριές μελιτζάνες,

μπάμιες και κολοκυθια. Αυτά όλα εξακολουθούσαμε να τα καλλιεργούμε
μέχρι και
το έτος 1975. Το όργωμα των χωραφιών γίνονταν με το
παραδοσιακό αλέτρι και
τα μεγαλόσωμα βόδια που κρατούσαν ειδικά
για αυτό τον σκοπό.

Ορισμένοι χρησιμοποιούσαν άλογα και γαιδουρομουλαρα. Τους
θερινούς μήνες, τα μεσημέρια που μαζεύονταν στην μπουριμα, (πηγή),
έκοβαν τα
μυροδατα σαγρί πεπόνια, και τα καρπούζια, που
προηγούμενος τα άφηναν στις
νεροπηγές για να δροσιστούν και φίλευαν
τους αρκετούς περαστικούς και γνωστούς που
τύχαινε να βρίσκονται εκεί.
Στο σκαλισμα των χωραφιών  οι γυναίκες, πολλές φορες
ζαλικωμένες
τα μωρά τους, δούλευαν απο το πρωί μέχρι το βραδυ, ξυπόλυτες.

Πολλές φορες το σκάλισμα και το θέρισμα, γίνονταν ομαδικά με τους
κατόχους των
γειτονικών χωραφιών για το κοινό συμφέρον όλλων.
Τα παιδιά βοηθούσαν ρίχνοντας το
σπυρί, (καλαμποκι).
Τα μεγαλύτερα παιδιά όπως ο Θανάσης του Αηδόνι Μουσελίμη, και ο

Γιάννης του Στεφανου Γκίνη, ξεκουράζαν τους πατεράδες τους στο όργωμα, η,
στο καθάρισμα
των χαντακιών ώστε να στραγγίζει το χωράφι όπως
έλεγαν, πράγμα απαραίτητο για
την καλλιέργεια.
Από τότε και μετέπειτα τα χωράφια μας ερήμωσαν λόγο της

μεταναστευσης των χωρικών στις βιομηχανικές Πόλις της Ευρώπης>>.

Σημείωση: (Τα κτήματα αυτά στο παρελθόν ανηκαν στο Μοναστήρι του
Αγίου Γεωργίου, το οποιο βρισκόταν 700 μετρα πιο πάνω, όπως πήγαινε ο
ποδαρόδρομος απο την Γιωριτσα προς την Κενταλι. Η γιαγιά Ελένη είχε δίκιο
όταν έλεγε ότι ήταν βακούφικα τα κτήματα της Γιωριτσας και το όνομα
(Γιωριτσα) το πήρε απο το Μοναστήρι του Aη Γιώργη. Το σημείο που σήμερα
βρίσκονται τα χωράφια αυτά, λέγονταν και Νταφιλια, που σημαίνει μέρος με
νεροπηγές.
Αναφέρουμε επίσης ότι για το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στο Μαργαρίτι
αναφέρεται και η ιστοσελίδα Αγιορείτικο Βήμα. Επίσης ο Δημήτριος Μάτης
και ο Δημήτριος Κακούρης (παλαιοί Μαργαριτιωτες), μου έχουν πει ότι στο
Μαργαρίτι υπήρχε εκκλησια του Αγίου Γεωργίου στο σημείο που σήμερα
βρίσκετε το εγκατελειμμένο Σπίτι Του Παιδιού, και με τους εξισλαμισμούς, η εκκλησια
αυτή μετατράπηκε σε τέμενος των μουσουλμάνων του Μαργαριτίου. Την ίδια τύχη
είχε προφανώς και το Μοναστήρι στην Γιωριτσα, το οποιο το γκρέμισαν και άρπαξαν
τα κτήματα του). Εκεί που αρχίζει το χωράφι των Γκιναιων, παλιά υπήρχε νερόμυλος,
σε ένα πεζούλη υπερυψωμένο, και οι πέτρες βρίσκονται ακόμη εκεί μέχρι σήμερα.
Για την ύπαρξη του νερόμυλου, μου είχε μιλήσει και ο πατέρας μου Στέφανος.
Το Μοναστήρι λοιπόν του Αγίου Γεωργίου ήταν αρκετά εύπορο με χωράφια,
νερόμυλο και κοπάδια ζωων, όπως τα περισσότερα της εποχής αυτής.
Τα κτήματα γίνονταν δωρεά στα Μοναστήρια απο τους χριστιανούς για να
μην τους τα αρπάξουν οι συντοπίτες τους μουσουλμάνοι που είχαν αλλαξοπιστήσει
στην περίοδο 1611, μετά το αποτυχημένο κίνημα
του Διονυσίου του Φιλοσοφου, έως και 1850.

Μια σπανια φωτογραφία από το αρχείο μας: από αριστερά

η Ελένη (Χαλκη), σύζυγος του Ιωάννη Γκίνη,
η Αναστασία (Γκίνη), σύζυγος του Ευαγγέλου Τσίτσα,
και η αδελφη της Αναστασίας, Χρυσαυγή (Γκίνη),
σύζυγος του Σπυρου Κυριακη.



Στο κτήμα του Στεφανου Γκίνη στην Γιωριτσα, λίγα μετρα πριν μπούμε στο
χωράφι, το οποιο συνόρευε με το χωράφι του Ηλία Τσοβηλη και του Αηδόνι
Μουσελίμη, ήταν το δέση,(γωνια όπου συγκετροναν το νερό για πότισμα των
χωραφιών εκ περιδρομης. Στην άκρη του χωραφιού αυτού υπήρχε κάποτε
ένας αλευρόμυλος, το μέρος αυτό είναι γεμάτο πέτρες και διακρίνεται μέχρι
και σήμερα. Τα επάνω πεζούλια ήταν γεμάτα οπωροφόρα δέντρα, όπως
ροδακινιές, κυδωνιές, μηλιές, καρυδιές, σταφιλιες, συκιές, κυπαρισσια που
θύμιζαν την ύπαρξη του μοναστηριού και τεραστια πλατανια. Σήμερα,
εκτος από κάτι ελιές και τα πλατανια δεν βλέπεις τίποτα άλλο λόγο της μαζικής
μεταναστεύσεις των κατοίκων στη δεκαετια του 1960. Η μπουριμα όμως με το
νερό που πηγάζει είναι ακόμη εκεί μαρτυρας και μας θυμίζει τα περασμένα.

(Κάτω: φωτό από την πηγή στην Γιωριτσα,

διακρίνεται ο τοίχος όπως ήταν πριν 50 χρονια).



Η νεροπηγή της Γιωριτσας:
Το 1960 ήμουν επτά χρονων, εκεί περνούσαμε τα καλοκαιρια
λόγο
των χωραφιών που καλλιεργούσαν οι γονείς μας. Ακριβώς στον τοίχο που φαίνεται

στην φωτογραφία, ήταν μια μεγάλη μαύρη συκιά, και δεξιότερα ο τεράστιος πλάτανος,
που οι χωρικοί ξεκουράζονταν τα μεσημέρια του καλοκαιριού. Στον τοίχο έβγαινε η πηγή
και το νερό κατηφόριζε προς τα κάτω. Εκεί πλάταινε και δημιουργούσε μια μικρή
λιμνούλα, όπου πότιζαν τα γελάδια. Το νερό κατεβαίνοντας δεξιά, έπεφτε στο χαντάκι
του χωραφιού του Τάση Νάκη, και κατέληγε στο δέση πιο κάτω. Ένα μεσημέρι, πήγα
να πιω νερό στην πηγή. Τότε έπρεπε να σκύψουμε όπως τα γελάδια, και ακουμπώντας
την μούρη μας πίναμε το δροσιστικό νερό για να ξεδιψάσουμε. Αφού χόρτασα, το μάτι μου
έπεσε κάτω απο τον τοίχο, ακριβώς εκεί που ανάβλυζε το νερό, σε απόσταση τρεις πιθαμές
απο
το πρόσωπο μου και με τρόμο είδα μια οχια, κουλουριασμένη σε μια πετρα κάτω
απο
το άνοιγμα του τοίχου που έβγαινε το νερό να με κοιτάζει με το τριγωνικό της κεφάλι
ανασηκωμένο και την μαύρη γλώσσα της έξω, έτοιμη
να μου επιτεθεί εάν έκανα
καμια κίνηση απειλητική. Το χρώμα της ήταν σκούρο καφεμαυρο και άσπρο με εκείνα
τα χαρακτηριστικά σχέδια σε ζικ ζακ. Ήξερα ότι αν δεν την πειράξεις δεν σου επιτίθεται,
εκτος εάν είναι στη φωλια της και έχει μικρά φιδάκια, η, αυγά, τότε είναι επικίνδυνη.

Δεν με δάγκωσε, παρότι ήταν λιγότερο απο μισό μετρο απο το
πρόσωπο μου, καθώς έσκυψα να πιω νερό.

Εγώ μαθημένος απο την ζωή στην ύπαιθρο της εποχής αυτής, τρόμαξα, αλλα δεν
ταράχθηκα, ήξερα πως έπρεπε να αντιδράσω, απομακρύνθηκα προσεκτικά χωρίς πανικό
και έτσι γλίτωσα το τσίμπημα της οχιας, που θα ήταν ίσως μοιραίο. Έτσι ζούσαμε κάποτε
μαθημένοι και εξοικειωμένοι με τα φίδια που κατέβαιναν στην Γιωριτσα απο της πλαγιες,
λόγο των πολλών νεροπηγων και την δροσιά που έβρισκαν εκεί. Σε οποια άκρη του
χωραφιού και στα χαντάκια αν έψαχνες έβρισκες απο όλα τα ήδη φιδιών,
και ειδικά της οχιές και της δρογκαλιες!!!



Sample Image

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΠΑΛΙΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ
 ΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΙ  ΚΑΙ ΤΟ ΠΥΡΓΙ


ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΘΑΝΟΣ  1881 - 1984



Μια παλιά φωτογραφία από τα Νέα του Μαργαριτίου δημοσιευμένη από
τον Μάρκο Θάνο, όπου απεικονίζει τον Βασίλειο Θάνο κάτοικο του Ελευθεριου.
Ο Βασίλειος Θάνος, στην εποχή του διαδραμάτισε σημαντικότατο ρολο στην
τοπική κοινωνία της Σενιτσας σαν πρόεδρος
του χωριου αλλα και
σαν ένας σεβάσμιος γέροντας μετέπειτα που όλοι τον συμβουλεύονταν
και άκουγαν την σοφή γνώμη του. Ήταν ένα από τα μεγάλα κεφαλια
(όπως έλεγαν τότε) στο χωριο και μαζί με τους συγχωριανούς του κατάφεραν
στα δύσκολα εκείνα χρονια να κρατήσουν την Σενιτσα ελεύθερη!!!
Για αυτό ονομάστηκε το χωριο Λευτερι αργότερα το 1936.Γεννήθηκε το 1881
και απεβίωσε το 1984. Από ότι γνωρίζω, οι Θαναιοι κάποτε κατοικούσαν

στην Μαζαρακιά, και όταν η Μαζαρακιά εξισλαμίστηκε, η οικογένεια των Θαναιων
ήρθε και εγκαταστάθηκε στην παλια Σενιτσα όπου ήταν  συγκεντρωμένοι και
άλλοι χριστιανοί από την Ντόμπρα, τον Βραχονα και την Ζερεζα, χωρια τα
οποια τα χάλασαν οι Τούρκοι με τους εξισλαμισμένους την εποχή αυτή!!! 
Έτσι λοιπόν η οικογένεια των Θαναιων όπως και οι άλλες της παλιάς
Σενιτσας, κράτησαν τα Ελληνοχριστιανικά τους ιδανικά υπερασπιζόμενοι την
Πατρίδα τους και την ελευθερια τους. Άραγε σκέφτονται οι νέοι μας σήμερα
τα τόσα πάνδεινα που πέρασαν οι πρόγονοι μας για να είμαστε σήμερα εμείς ελευθεροι !!!


ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΧΗΡΑΣ



Ο Δημητριος Χηρας με την σύζυγο του. Ένας ακόμη παλιός Σενιτσιωτης που δεν
λογάριαζε τον μουσουλμανικό κίνδυνο του Μαργαριτίου. Μαζί με τον αχώριστο
φίλο του, τον Αθανάσιο Γκίνη, πρόεδρο της Σενιτσας στην εποχή
του 1938, πήγαιναν οπλισμένοι στα καφενεία του Μαργαριτίου π
ου
αφεντικό ήταν ο περιβόητος
τρομοκράτης Γιασίν Σαντικ, χωρίς να
τολμήσει κανένας να τους ενοχλησει φανερά.
Ο Δημήτριος Χήρας
ήταν αυτός που παρέλαβε τον αιχμάλωτο γιο του Οπλαρχηγού μας

Βασίλη Μπαλούμη Χρηστο, από το Σπαθαρατι, τον οποιον είχαν απαγάγει
οι μουσουλμάνοι του Μαργαριτίου με αρχηγό τους τον Γιασίν Σαντικ, για
να τρομοκρατήσουν τον Βασίλη Μπαλούμη. Ο μικρός Χρηστος Μπαλούμης
φιλοξενήθηκε στη Σενιτσα για μια εβδομάδα ώσπου κατέβηκε από τα βουνά
όπου έκανε αντίσταση η οικογένεια Μπαλούμη και τον παρέλαβε.
Στην ιταλογερμανικη κατοχή το 1942 συνελήφθη στο Ελευθερι μαζί με
άλλους συγχωριανούς του, έπειτα από υπόδειξη των αλβανοτσαμηδων.....


ΟΙ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΑΝΗΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΟΥΡΗΣ
(φωτο του Ναπ. Τσανη)

Sample Image

Από ότι έχουμε ακούσει, τον Χαράλαμπο Κυριακη τον είχαν πιάσει όμηρο
οι λήσταρχοι Ρεντζαιοι και ζητούσαν λιρες για την απελευθέρωση του στην κατοχή.
Με την παρέμβαση του ιταλού διοικητή της Πάργας ο οποιος τα άρπαξε
σαν μαφιόζος που ήταν, συμβιβάστηκαν σε μικρότερο ποσο
και τον άφησαν ελεύθερο..

Η φωτό είναι από το διαδίκτυο και απεικονίζει Ελευθεριωτες της διασποράς.

Sample Image


ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ( ΓΚΙΝΗ ) ΤΣΙΤΣΑ
(φωτο-αρχειο-Θωμας Στ. Γκινης)



Η Αναστασία Γκίνη, κόρη του Θωμά, γεννήθηκε στο Ελευθερι το 1897 και
απεβίωσε στο Μαργαρίτι το 1998. Η Αναστασία παντρεύτηκε τον Λιβαδαριωτη
Ευάγγελο Τσίτσα, έναν πανέξυπνο άνθρωπο για την εποχή του. Χάριν στις
προσπάθειες του συζύγου της αγοράστηκε η αγια Κυριακή από τους Λιβαδαριωτες
παλαιότερα η οποια αποτελούσε τσιφλίκι κάποιας τουρκάλας. Την εποχή
του 1924 ο Βαγγέλης Τσίτσας εξουσιοδοτημένος από τους συγχωριανούς του
πήγε στην Αθηνα και διαπραγματεύτηκε την αγορά του χωριου από δικηγόρο
της τουρκάλας σε λιρες. Η Αναστασία με τον άνδρα της, μην έχοντας παιδιά
ιοθετησαν τα τέσσερα κορίτσια του κουνιάδου της Νικολάου όντας ορφανά,
και τα μεγάλωσαν. Το σπίτι τους στην αγια Κυριακή, ήταν το αρχοντόσπιτο
της περιοχής και ανιχτο σε κάθε επισκέπτη. Το σημαντικότερο προσόν αυτής
της θαυμάσιας γυναικας ήταν που θυμόταν όλα τα παλιά που είχαν συμβεί

στην περιοχή και γνώριζε τα πάντα για τους προγόνους της. Από την πανέξυπνη
αυτή γυναικα έχουμε τις σημαντικότερες πληροφορίες για τις παλιές ιστορίες
της Παλαιάς Σενιτσας την οποιες εξιστορούμε.  Από ότι μου είχε πει,
σχολειο πήγε στο Λιβαδάρι όταν αυτό πρωτοϊδρύθηκε το 1909
και δάσκαλο είχε κάποιον Παναγιώτη
από την Αγια Πάργας.
Πήγε μονο μέχρι την δευτερα τάξη. Από την οικογένεια αυτή

ευεργετήθηκαν πολλές οικογένειες στα περασμενα και δύσκολα χρονια.
Η Αναστασία Γκίνη κατ' επιθυμίαν της, ενταφιάστηκε στην εκκλησια του
Προφήτη Ηλία στο Λιβαδάρι, στον τάφο του συζύγου της Ευαγγέλου Τσίτσα.
.


ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΑΧΟΣ  ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΑΝΗΣ
(φωτο Ναπ. Τσανη)





Οι Βασίλειος Τσανης και Χρηστος Ζάχος στην Πάργα
με τα περίφημα πεπόνια του κάμπου Ελευθεριου.



ΕΛΕΝΗ (ΧΑΛΚΗ) ΓΚΙΝΗ






Η Ελένη το γένος Χαλκη, γεννήθηκε στο Λιβαδάρι, το έτος 1892
στις 26 Ιουλίου σύμφωνα με το παλιό μητρώο Μαργαριτίου και Ελευθεριου
 και απεβίωσε στο Μαργαρίτι το έτος 1978. Τα νεανικά της χρονια τα έζησε στο
Λιβαδάρι βοηθώντας τους γονείς της, οι οποιοι ασχολούνταν με την κτηνοτροφία και
λιγότερο με την γεωργια.  Παρότι ήταν αναλφάβητη, μπορούσε και διάβαζε τα
ονόματα των προσφιλών πρόσωπον που είχαν  αποδημήσει, από το μικρό δεύτερη που
φύλαγε πάντα με ιδιαίτερη επιμέλεια και μας το έδειχνε σε εμάς τα εγγόνια της, αναφέροντας
τις ιστορίες για το κάθε όνομα. Στο δεξί της χέρι είχε χαραγμένα ανεξίτηλα τα
γράμματα X και Ο , δηλαδή χριστιανή Ορθόδοξη, ούτος ώστε σε περίπτωση παιδομαζώματος
και βίαιου εξισλαμισμού, να γνωρίζει την προέλευση της. Αυτό το έκαναν με το εξής τρόπο.
Έτριβαν το κάρβουνο και το έκαναν σκόνη. Στην συνεχεια έκαιγαν την αιχμή μιας

βελόνας και τσιμπούσαν το χέρι, αφού άρχιζε να ματώνει, τότε με την βελόνα μια
στην καρβουνόσκονη μια στο χέρι, έγραφαν τα αρχικά που  ήθελαν τα οποια
έμεναν ανεξίτηλα σε όλη τους τη ζωή.
Παντρεύτηκε στο Ελευθερι σε ηλικία 19 ετών τον Ιωάννη Θωμ. Γκίνη
το 1911. Απέκτησαν τρία αγόρια και δυο κορίτσια τους Στέφανο,

Σπύρο, Θεόδωρο, Βαιλική και Παρασκευή. Η Ελένη ήταν δυναμική και
μαχητική γυναικα και στην οικογένεια είχε αφοσιωθεί με υπέρμετρο ζήλο.
Το 1926 μετοίκησαν στο Γερακάρι, όπου είχαν αγοράσει ένα σπίτι από
μουσουλμάνο που έφυγε για την Τουρκια. Το σπίτι αυτό που τα ερείπια του
σώζονται ακόμη και σήμερα, ήταν παλαιότερα χριστιανική εκκλησια την
οποία οι μουσουλμάνοι είχαν μετατρέψει σε σπίτι. Αυτό διαπιστώθηκε πολύ
αργότερα, όταν ο γιος της Στέφανος όργωνε τον κήπο για να σπείρουν
καπνό και φακές, έβρισκε μεταλλικά αντικείμενα από εκκλησιαστικά
σκευη, όπως ένα ολόκληρο μανουάλι και διαφορα αλλα μικροαντικείμενα
όπως μας έλεγαν. Η αυλή του σπιτιού αυτού ήταν μεγάλη και στρωμένη
με τεράστιες πέτρινες πλάκες. Γύρω γύρω στον κήπο ήταν φυτεμένα από
παλαιότερα, τεραστια κυπαρισσια και δάφνες. Εκεί βρήκαν επίσης και δυο
πετρινους κυλινδρους που χρησιμοποιούνταν για κάποιον αλευρόμυλο,
η, ελαιοπιεστήριο, τις οποιες πέτρες αυτές τις πούλησαν στην Πάργα.

Το 1938 έχασε σε δυο εβδομάδες πρώτα  τον άνδρα της Ιωάννη
και μετα την μικρή κόρη της Παρασκευή.
Με τα γεγονότα της
κατοχής και τους
προπηλακισμούς από τους αλβανοτσάμηδες,
αναγκάστηκαν να φύγουν
και να εγκατασταθούν και πάλι στο
Ελευθερι στο παλιό πατρικό το οποιο
ήταν σχεδόν μισογκρεμισμένο. 
Η Ελένη με τα τέσσερα πλέον παιδιά της
και ένα κοπάδι
γελάδια έπρεπε να συντηρησει την οικογένεια. Το καλοκαίρι

του 1942 γερμανοί και μουσουλμάνοι τους άρπαξαν τα γελάδια όλο το
κοπάδι 30 περίπου και αλλα 25 της Σουζάνας του Νάκη.
(Η Σουζάνα,
τότε ήταν και η εμπειρική μαμή της περιοχής μας).
Τα ζώα που τους άρπαξαν οι εχθροί τα οδήγησαν μέσο κιάφας του Ζέρη
στην αγια Κυριακή και τα έκλεισαν σε έναν κήπο κάτω ακριβώς από το
καφενείο που είχε ο Κώστας Χαλκης (Κότσι-Αντώνης). Αυτό το έμαθε
η Ελένη και είπε στην Σουζάνα πάμε το βραδυ να τα κλέψουμε. Η Σουζάνα
με δισταγμό συμφώνησε και ξεκίνησαν τη νύχτα και οι δυο από το
Λιβαδάρι με τα πόδια για την αγια Κυριακή. Αφού έφτασαν στο κέντρο
του χωριου, είδαν τους στρατιώτες 7 η 8 άτομα κάτω από την εκκλησια,
που ήταν παλιά οι βρύσες του χωριου να συζητούν μεταξύ τους και
5 μουσουλμάνους από τους οποιους οι δυο ήταν γνωστοί διότι βοσκούσαν
πρόβατα στο Γερακάρι παλαιότερα. Οι δυο γυναίκες σκυφτές και από
ελιά σε ελιά κρυβομενες όπως κατέβαιναν από το σπίτι του Βαγγέλη Τσίτσα,
περίμεναν μήπως έφευγαν κάποιοι από τους στρατιώτες διότι εκεί κοντά
ήταν και ένα σρατιωτικό όχημα. Αφού περίμεναν αρκετά, οι στρατιώτες
ξάπλωσαν κάτω από της συκκιές εκεί κοντά, και δυο έμειναν να φυλάνε σκοπια.
Η Ελένη είδε ότι ήταν η κατάλληλη ώρα και λέει στην φιλενάδα της πάμε
να τα πάρουμε, η Σουζάνα της είπε, Γιάννενα φοβάμαι, αν μας σκοτώσουν
τι θα γίνουν τα παιδιά μας ; Τότε η Ελένη της απάντησε ότι, πήγαινε
λίγο πιο πάνω και αν ακούσεις ντουφεκιές να ξέρεις ότι με σκότωσαν
και να φροντίσεις τα παιδιά μου διότι δεν είναι ακόμη ώριμοι άντρες
και κατηφόρισε. Κοντοστάθηκε για μια στιγμή και γυρίζει και
δίνει στη Σουζάνα έναν Σουγιά, πάρε αυτό της είπε δεν ξέρεις
τι μπορεί να σε βρει. Η Σουζάνα της απαντησε όχι κρατατο εσύ μήπως
το χρειαστείς, γυρίζει η Ελένη και της δείχνει ένα μαχαίρι που κάποτε
είχε ο άντρας της λέγοντας της, εγώ έχω κάνει το κουμάντο μου και
εξαφανίστηκε μέσα στη νύχτα.
Πέρασε σε απόσταση από τους φυλακες,
πήγε από
την κάτω μεριά του καφενείου στο μικρό κήπο που είχαν κλείσει
τα ζώα οι στρατιώτες, άνοιξε αθόρυβα την ξύλινη πόρτα, έβαλε μπροστά
την αγελάδα που ήταν πάντα πρώτη, και χαμηλόφωνα σχεδόν ψιθυριστά
τα καλούσε να ξεκινήσουν. Τα ζώα την γνώρισαν και ως εκ θαύματος
δεν μούγκρισε κανένα, παρα μονο πήραν το δρόμο της επιστροφής για
το Λιβαδάρι. Όταν έφτασαν στην κιάφα του Ζέρη και είχε πια ξημερώσει,
άκουσαν ντουφεκιές κάτω στο χωριο. Τότε παρουσιάστηκε και η Σουζάνα
που περίμενε με την ψυχή στο στόμα για την άκρως επικίνδυνη αυτή
έκβαση του επιχειρήματος !!!  Από τα ζώα έλειπαν τρία τα καλύτερα
μοσχάρια τα οποια τα είχαν μεταφέρει στην Πάργα οι γερμανοί για
τον λόχο τους. Το κοπάδι με τα γελάδια τα οδήγησαν στην
Παλεοσενιτσα στο Τραυλιο από τον φόβο δεύτερης αρπαγής.

Όταν η Ελένη παρουσιάστηκε
στο χωριο, οι άντρες την παρατήρησαν
και ο Βαγγέλης Τσίτσας της είπε: (( Τι πηγες και έκανες μωρή, αν
σε έβλεπαν θα σε σκότωναν,))  διότι δεν τους ζήτησε βοήθεια

για το επιχείρημα αυτό και η Ελένη τους απάντησε: Εμείς οι Γκιναιοι
για τέτοια μικροπράγματα δεν ξεσηκώνουμε όλο το χωριο.
Έχετε όμως το νου σας τώρα μην έρθουν και μας χαλάσουν το χωριο.
Με τις πέντε κουνιάδες της (αδελφές του άντρα της) τα πήγαινε πολύ καλά,
καθότι αυτές την θαύμαζαν για την γενναιότητα και την περηφάνια της.
Αλλα και αυτές όμως ανταπέδιδαν την τιμή τους προς το πρόσωπο της, καθότι
ήταν η μοναδική τους νύφη. Στους γάμους και στις ονομαστικές εορτές,
έκανε κουμάντο σε όλο το σόι της, κανένας δεν τολμούσε να παραβεί τις εντολές
της, ήθελε πάντα να παρουσιάσει το καλύτερο φαγητό και την νοικοκυροσύνη
στα σπίτια των παιδιών της. Μεγάλη αδυναμία είχε στον αδελφό της Γιώργο,
ο οποιος είχε εγκατασταθεί στην Αγια Κυριακή. Η Ελένη μαζί με τις κουνιάδες της,
Ελισάβετ, Αναστασία, Χρυσαυγή, Γεωργια και Δήμητρα, κρατούσαν την συγγένεια
μέχρι και στα τέταρτα ξαδέρφια τότε, και τιμούσαν το σόι τους σε όλες τις
χαρες και τις λυπες. Αναπολώντας όλα αυτά τα περασμένα, (επισκέψεις σε γιορτές,
γάμους και κηδείες) εκείνης της εποχής, νιώθεις ποσο ξέφτισαν αυτά τα αισθήματα
σήμερα, που ορισμένοι κοντινοί συγγενής, δεν γνωρίζονται καν μεταξύ τους

Μετά το το 1944 εγκασταθηκε με τα παντρεμενα πλέον παιδιά της, στην Κενταλη, οικισμό

του Μαργαριτίου αποτελούμενο από επτά σπίτια. Μέχρι τα γεράματα της, την θυμάμαι
που επενέβαινε σε όλα τα ζητήματα και σε περίπτωση διαφωνίας έδινε την τελική
λύση, την οποια τα παιδιά της υπάκουαν. Τα τελευταία δέκα χρονια της ζωής της έμενε
στην οικογένεια του μικρότερου γιου της Θεόδωρου, (λόγο του ότι αυτός έπασχε από
χρονια πάθηση) και ως μητέρα, ένιωθε ότι είχε ακόμη την ανάγκη της βοηθειας
της,  χωρίς να ξεχωρίζει τα υπόλοιπα εγγόνια της.
Ένα χρόνο πριν αποδημησει η γιαγιά Ελένη μου χάρισε έναν τορβά φτιαγμένο
στον αργαλειό από γίδινο μαλλί, τον οποιο είχε προίκα στο γάμο της το 1911 και
έναν χαλκωματένιο τέντζερη τα οποια είναι για μένα οικογενειακά κειμήλια.



Σούλι 1732.

Την εποχή αυτή το Σούλι απαριθμούσε 6.000 κατοικους και 1.700 ντουφεκια.
Τα έντεκα χωρια που αποτελούσαν αυτή την αυτόνομη Δημοκρατία που νομοθετούσε,
κυβερνούσε και δίκαζε, χωρίς να λογαριάζει τους νομους της τουρκικης διοίκησης των Πασάδων
των Ιωαννίνων, έβαλε σε ανησυχίες τον Σουλτάνο στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι αποφάσισε να
επιτεθεί κατά του Σουλίου. Διέταξε λοιπόν τον βεζύρη των Ιωαννίνων Μεχμέτ Πασα τον A, γνωστό
στην ιστορία ως Χατζή-Πασα,(πατέρα του Πασα-Καλού Ζαγορισιος εξισλαμισμένος), να εκστρατεύσει
κατά του Σουλίου. Ο Χατζή-Πασας οργάνωσε μια στρατιά από 3.000 πολεμιστές, κατέβηκε στο
Σούλι, αλλα βλέποντας τα στενά περάσματα και το δύσβατο των Σουλιώτικων χωριων, δεν
αποτόλμησε την επίθεση και γύρισε άπρακτος στα Γιάννενα.

Οι Σουλιώτες όπως ήταν φυσικό πήραν από τότε περισσότερο θάρρος και
σιγά σιγά τολμοντας, άπλωσαν τα σύνορα και την δράση τους από τον Λούρο
μέχρι το Μαργαρίτι στα νοτιοδυτικά και έως τα Κούρεντα και την Τσαρκοβιτσα
στα βορειοδυτικά, αποσποντας έτσι εξήντα έξη χριστιανικά χωρια, που συνδέθηκαν
μαζί τους, με ένα είδος εκούσιας υποτέλειας τα οποια ήταν γνωστά με το όνομα
Παρασουλιωτες, (στην περιοχή μας), και στην περιοχή Τσαρκοβιτσας Λακιωτες.
Σε καιρούς ανάγκης τα χωρια αυτά μετέφεραν την περιουσια τους και τις
οικογένειες τους στο κυριως Σούλι και πολεμούσαν με τους Σουλιώτες !!!
Πηγες: Αυτό το σπουδαίο ιστορικό κείμενο το βρήκα σε ένα τεύχος της
Ηπειρωτικης Εστίας, έτος Z Τεύχος 76ον Αύγουστος 1958 σελ,578.
Άλλοι ιστορικοί όπως ο Λαμπρίδης, ο Περαιβός, ο Αραβαντινός και ο Μεκιος
μας πληροφορούν ότι τα σύνορα των Σουλιωτών έφταναν έως το Μορφάτι και στα
γύρο χριστιανικά χωρια που γειτνίαζαν με την Πάργα. Τα χωρια αυτά πλήρωναν φόρο
προστασίας στους Σουλιώτες. Αυτό έφερε όμως τα χριστιανικά αυτά χωρια σε έριδες
με τους αγάδες της Παραμυθιας και ιδιαιτερα του Μαργαριτίου, οι οποιοι έχασαν τους
φόρους που εισέπρατταν από την περιοχή αυτή με αποτέλεσμα να ξεσπάσουν οι
αγάδες στα κοντινά χριστιανικά χωρια μιας και δεν μπορούσαν να βάλουν στο χέρι
τους Σουλιώτες. Οι Βενετοι, όπως προανέφερα εκμεταλλευόμενοι τις έριδες αυτές,
και έχοντας πράκτορες δικούς τους στα χωρια μας, αλλα και μέσα στο Μαργαρίτι,
(για τους δικούς τους σκοπούς και συμφέροντα) ενίσχυαν τους κατοικους με όπλα
όπως επίσης και τους Σουλιώτες. Στα 1754 ο Μουσταφα-Πασας των Ιωαννίνων
επιχειρεί την δεύτερη εκστρατεία του κατά των Σουλιωτών με πολυάριθμο στρατό,
αλλα αποτυγχάνει και αυτός και γυρίζει ταπεινωμένος στα Γιάννενα. Στα 1772
έρχεται ο Πασα-Καλός των Ιωαννίνων στο Μαργαρίτι και αναθέτει στον

Σουλειμαν Τσαπαρη, πάμπλουτο και φημισμένο Αγα του Μαργαριτίου, να εκστρατεύσει
κατά του Σουλίου με 7.000 στρατό. Στην πολυάριθμη αυτή εκστρατεία περνουν μέρος
οι κάτωθι: Από τα Γιάννενα ο Μεχμέτ (Χατζή)Πασα-Καλός, ο μουσελίμης του Αλης
και ο Μπουλούκμπασης Μουχτάρ. Από την Παραμυθια, ο Αγα Προνιος, ο Αχμέτ-Αγάς
και ο Μπουλούκμπασης Μαξουτ. Από το Μαργαρίτι, εκτος από τον Αγα Σουλειμαν Τσαπαρη
ο οποιος είχε και την αρχηγία της επιχείρησης, ο γιος του Χασαν Τσαπαρης,
ο Ιμπραχίμ Μπάζιος-Αγάς, που έμενε στο αρχοντικό ανεβαίνοντας στη
Σκάλα Μαργαριτίου, και ο Μούτζιο-Αλης. Από το Αργυρόκαστρο
ο Ντοστ-Μπέης και ο Μουχτάρ-Αγάς, από την Άρτα, ο Σιαμετ-Αγάς,
και από το Τεπελένι, ο Οσομπεης.
Ο σκοπός της εκστρατείας αυτής κρατιόταν μυστικός, είχαν διαδώσει ότι θα
εκστρατεύσουν στο Μωρια. Οι Σουλιώτες παρακολουθούσαν με άγρυπνο μάτι
τις κινήσεις των τούρκων, οι πράκτορες των Παργίων και των γύρο χωριων όμως
σε συνεραγασία με τους Βενετους, είχαν καταλάβει τα σχέδια των τούρκων, τα
οποια ήταν η κατάκτηση του Σουλίου, η επίθεση και κατάκτηση της Πρέβεζας και
φυσικά η υποταγή της Πάργας στους Τούρκους και τους μουσουλμανους Τσάμηδες
του Μαργαριτίου. Το πάθημα και το χουνέρι που έπαθε ο Σουλειμαν Τσαπαρης,
είναι σε όλο το πανελλήνιο γνωστό. Τον έπιασαν οι Σουλιώτες μαζί με 40 αξιωματικούς
του στο εκκλησάκι του αγίου Γεωργίου που είχαν ταμπουρωθεί, και αφού του πήραν τα
λαμπρα φορέματα και τα άρματα του, τον έντυσαν με κάτι κουρέλια, τον υποχρέωσαν
να τους πλήρωση 3.000 τζεκινια και τον άφησαν να γυρίσει στο Μαργαρίτι ταπεινωμένος
και υποσχόμενος ότι ποτε δεν θα ξαναεπιχειρήσει κατά του Σουλίου. Τους αξιωματικούς

του τους κράτησαν ώσπου εξαγόρασαν και αυτοί την ελευθερια τους πληρώνοντας
αλλα 1.500 τζεκινια και αφού τους πήραν τα ολοκαίνουργια άρματα τους, τους άφησαν
ελεύθερους. Να σημειώσουμε εδώ ότι όλοι οι Αγάδες και επικεφαλής τουρκοτσαμηδες
της Παραμυθιας και του Μαργαριτίου, ήταν στους Σουλιώτες γνωστοί διότι σε άλλες
περιστάσεις συμμαχούσαν μαζί κατά του Σουλτάνου !!! Από φιλότιμο οι Σουλιώτες
δεν σκότωσαν τους επικεφαλής αυτούς.
Όλα αυτά τα συνταρακτικά γεγονότα έγιναν στον τόπο μας, έτσι επιβεβαιώνονται
οι αφηγήσεις της γιαγιάς μου, που κάποτε μου έλεγε με καμάρι ότι στις στάνες μας
στην παλιά Σενιτσα είχαν φιλοξενηθεί οι Τζαβελαιοι από το Σούλι. Αυτά μας τα
μολογούσε όταν εμείς μικρά παιδιά καθισμένα στο τζάκι την παρακαλούσαμε
να μας διηγηθεί παλιές ιστορίες που είχε ακούσει από τους προγόνους της!!!
Όλα αυτά που μεταφέρω στην ιστοσελιδα αυτή, μοναδικό σκοπό έχουν να
διασωθούν οι παλιές αφηγήσεις των προγόνων μας, αδιαφορώντας αν κάποιοι
μας πουν ότι περιαυτολογούμε. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όπως στο δικό μας σόι,
έτσι και σε όλα τα αλλα στην περιοχή μας η κάθε οικογένεια είχε τους δικούς
της καπεταναίους και πολλοί από αυτούς πέθαναν για την ελευθερια της πατρίδας.
Εύχομαι και ελπίζω να βρεθούν και άλλοι συμπατριώτες μας και να γράψουν τις
αφηγήσεις των προγόνων τους. Έτσι θα λάμψη η ένδοξη ιστορία του Πεζόβολου,
της Κρανιάς, της Ντόμπρας και της Κληνιας, όπου έζησαν οι πρόγονοι μας.

Αυτές τις οροσειρές αντίκριζα κάθε μέρα όταν εκεί στην Κενταλη, που
μοιάζει σαν αετοφωλιά  σκαρφαλωμένη πάνω στο βράχο, έβγαινα με την
χαρισματική αυτή γιαγιά μου και μου εξηγούσε όλες τις βουνοκορφές
τις οποιες είχε περπατήσει για πάνω από σαράντα χρονια.
Αυτή ήταν η Ελένη Γκίνη (το γένος Χαλκη) που γεννήθηκε στο
Λιβαδάρι, παντρεύτηκε στην Παλιοσενιτσα, μετοίκησε στο Γερακάρι και πέθανε
στην Κενταλη Μαργαριτίου διπλα στα παιδιά της και στα εγγόνια της. Αυτά μου
μολογούσε και η Θεία μου (αδελφή του Παππου μου) που είχε την ίδια διαδρομή
στη μακραίωνη ζωή της, η Αναστασία Γκίνη-Τσίτσα.

Το σχεδιάγραμμα αυτό έγινε με βάση της πληροφορίες ανθρώπων που
γεννήθηκαν και έζησαν στα μέρη αυτά. Τις ονομασίες για την κάθε
περιοχή τις αναφέρω όπως τις άκουσα απο τους παλαιότερους.


sxediagramma-ginis-th.jpg - 117.17 KB


Μια πανοραμική φωτογραφία, με τον κάμπο και τις βουνοκορφές απο τα οροι
της Κρανιάς, όπως φαίνονται απο την Κενταλη Μαργαριτίου.


paidiada-marg-ginis.jpg - 109.94 KB




ΟΙ ΓΚΙΝΑΙΟΙ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΣΕΝΙΤΣΑΣ

ΟΙ Γκιναιοι της Παλαιάς Σενιτσας (Λεδεζας) ήταν μεγάλο σόι. Από αυτούς

μια κλάρα ξεχώρισε  και μετονομάστηκαν σε Γρίβας (Γριβαιοι), διότι κάποιος
από αυτούς είχε σκοτώσει έναν μουσουλμάνο Αγα και έφυγε για τα χωρια του
Σουλίου. Από αυτήν την κλάρα προήλθαν οι Γκιναιοι του Παπα-Νικόλα που
κατοικούν σήμερα στο Ελευθερι, στην Καταβόθρα και μια οικογένεια στο
Μαργαρίτι του Δημητρίου Γκίνη. Οι άλλοι Γκιναιοι που παρέμειναν στην Παλιά
Σενιτσα και λέγονταν και Λιολαιοι, δηλαδή απόγονοι του Λιόλη (Γιώργου) προέρχονταν από
την κλάρα του Γεωργίου Γκίνη που από αυτόν πήρε το όνομα το Γκιογκινη (Γιωργκινη).
Μέρος αυτων, το 1926 εγκαταστάθηκε στο Γερακάρι και αργότερα στην
Κενταλη Μαργαριτίου. Οι Γριβαιοι όταν εξέλιπε πλέον ο κίνδυνος καταδίκης
επανήλθαν στην Παλεοσενιτσα το 1820 και επανηλθαν παλι στο επιθετο Γκινης. 
Αυτά τα ιστορικά στοιχεια τα έχουμε από τους προγόνους μας και
ιδιαιτερα από τις γιαγιάδες και Θείες μας που προανέφερα. Τα ονόματα
αυτά προέρχονταν από τα δευτερια που κρατούσαν. Ότι μου είχαν πει
επαληθεύτηκε αργότερα από τα αρχεία του παλιού Μητρώου
Μαργαριτίου - Ελευθεριου,
όπου βρήκα τα εξής: 
Γκίνης Γεώργιος του Αθανασίου απεβίωσε, η, σκοτώθηκε

το 1839, Γκίνης Θωμας του Αθανασίου, αδελφός του Γεωργίου, σκοτώθηκε
στην Κληνια το 1860, Γκίνης Αθανάσιος του Γεωργίου  γεννήθηκε το 1885 και 
απεβίωσε το 1936 και  Γκίνης Ιωάννης του Θωμά, γεννήθηκε 14 Απριλίου
του 1890 και
πέθανε το 1938 στο Γερακάρι.
<<Σειμ: Ο Αθανάσιος Γκίνης του Γεωργίου, (Ναση Λιόλιος) Πρόεδρος της Σενιτσας,
δηλητηριάστηκε απο τους τουρκαλβανούς του Μαργαριτίου το έτος 1936>>.
Ο Ιωάννης είχε 4 αδελφές, την Ελισάβετ, την Αναστασία, την Χρυσαυγή,
και την Γεωργια. Παρατηροντας τις σημειώσεις
που έχω για τους γάμους
που επακολούθησαν βγαίνει το συμπέρασμα ότι
με το Μορφάτι, το Ελευθερι,
το Λιβαδάρι, την αγια Κυριακή, την Καταβόθρα
την Ανθούσα και το Μποντάρι
έχουμε κοντινούς συγγενικούς δεσμούς.

Ιδιαιτερα με το Ελευθερι είμαστε συγγενής με όλα σχεδόν τα σοια.
Οι Γκιναιοι που μένουν στην Αγια Πάργας και οι Γκιναιοι που μένουν στην
Κέρκυρα κατάγονται όλοι από την Παλιοσενιτσα (Λέδεζα) και τους οικισμούς
που υπήρχαν παλαιότερα στο οροπέδιο από Πεζόβολο έως και Ντομπρα.
Η μετοίκηση τους στην Κέρκυρα έγινε μετά το 1500.


Την εργασία επιμελήθηκε ο Θωμας Στ. Γκίνης 2012

       ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

 
 



ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ
 

 
ΑΚΟΥΣΤΕ LIVE
 ΤΟ ΡΑΔΙΟ-ΛΑΚΚΑ-ΣΟΥΛΙ 
ΜΕ ΤΟ ΠΛΟΥΣΙΟ ΜΟΥΣΙΚΟ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ




Ο ΚΑΙΡΟΣ ΣΗΜΕΡΑ
ΣΤΟ ΜΑΡΓΑΡΙΤΙ

Wetter Widget
YoWindow.com yr.no


ΜΑΣ ΒΛΕΠΟΥΝ ΤΩΡΑ


Large Visitor Map

Impressum